Bertens uitgeschakeld op Wimbledon: 'bij mij is het inderdaad nooit goed'

Het tennistoernooi van Wimbledon zit er in het enkelspel na de eerste ronde op voor Kiki Bertens. De 25-jarige Nederlandse moest op het Londense gras haar meerdere erkennen in de Roemeense Sorana Cirstea, die op de wereldranglijst aanzienlijk lager staat: 24ste om 63ste.

Kiki Bertens tijdens de wedstrijd tegen Sorana Cirstea. Beeld afp
Kiki Bertens tijdens de wedstrijd tegen Sorana Cirstea.Beeld afp

Ze houdt zichzelf voor dat ze goed en aanvallend heeft getennist, maar coach Raemon Sluiter weet wel beter. Ook op Wimbledon loopt Kiki Bertens tegen een glazen wand, zelfs met een boek vol aantekeningen op schoot tijdens de pauzes worstelt ze met een negatief zelfbeeld. Ze verliest in twee sets (7-6, 7-5) van Sorana Cirstea, maar vooral van zichzelf. 'Een gewonnen punt telt voor Kiki één keer, een verloren punt drie maal', aldus Sluiter.

En dan gaat het hard met Bertens. 5-2 voor na een dubbele break in de wetenschap dat je service een wapen is; dan moet het binnenhalen van de eerste set een formaliteit zijn. Niet voor Bertens. 'Het zou Kiki rust moeten geven', zegt Sluiter. 'Maar kijk naar haar gezicht en je ziet geen speelster, die een royale voorsprong heeft.'

De game op 5-5 in de tweede set benadrukt het grootste manco van Bertens. Ze staat op 40-0, als Cirstea het punt maakt. Niets aan de hand, maar die bal werkt bij Bertens als een druppel gif. 'Zie je haar gezicht alweer vertrekken', aldus Sluiter.

De moedeloos druipt er bij Bertens vanaf, terwijl Cirstea blijft knokken voor elke bal. Sluiter: 'Kiki staat op een ondergrond, waarop ze zich niet comfortabel voelt. Dan sluipt er twijfel in haar spel en wordt het een voortdurende strijd.'

Met zichzelf, bedoelt Sluiter te zeggen. 'In de tweede set serveert en retourneert Kiki agressiever, komt ze in de tweede game op 0-30 en zie je een cynisch lachje. Dan is haar gevoel: nu doe ik het wel. Waarna ze meteen weer te passief wordt. Het is in haar beleving dus nooit goed. Dan kom je in een vicieuze cirkel.'

Sportpsycholoog

Zodra ze van haar geliefde gravel overstapt naar gras moet Bertens zich van diverse vooroordelen bevrijden. Gras is niks, gras is voor koeien, op die baan kan ik niet tennissen. Bertens weet bovendien dat ze haar tegenstanders niet kan pijnigen met de zware topspinballen, die haar handelsmerk zijn geworden. Toch is het niet de reden van haar nederlaag in de eerste ronde op Wimbledon.

Sluiter: 'Kiki tennist niet om zich los te spelen en in een ritme te komen. Dat doet Cirstea wel. Als ze twee backhands langs de lijn mist, denkt ze: ik speel die bal al twintig jaar. Het komt wel weer. Kiki heeft een van de beste backhand dropshots in het vrouwencircuit. Ze mist twee keer en hoeveel dropshots heeft ze nog geslagen? Nul. Dat zegt alles.'

Zwemster Femke Heemskerk noemt het de demonen in haar hoofd, als de paniek toeslaat en ze blokkeert op belangrijke momenten. Bertens heeft sinds haar voortijdige aftocht op Roland Garros wederom een sportpsycholoog geconsulteerd om de faalangst te bezweren. Nu moet Bertens voor elke partij doelen formuleren, die ze tijdens de partij nog eens bestudeert.

Op Wimbledon haalt Bertens geen enkel doel. Geregeld vullen haar ogen zich met tranen, ze weet dat ze opnieuw verkrampte. 'Het accepteren van fouten zit niet in mij. Dat moet ik echt leren.'

De mental coach heeft nog een lange weg te gaan met Bertens. Ook Sluiter schoof aan bij die gesprekken, omdat ook de coach moet worden gecoacht. De conclusie van de psycholoog, die volgens Bertens anoniem wil blijven, over zijn rol: 'Ik lul veel te veel.'

Sluiter kreeg van de mental coach ook het advies om Bertens niet te spiegelen aan andere speelsters. 'Zei ik: kijk eens hoe Cibulkova er mentaal bij staat. Zo'n topspeelster is voor Kiki geen referentiekader. Je had vroeger tegen mij ook kunnen zeggen: kijk naar de techniek van Federer. Dat is niet realistisch.'

De Roemeense Sorana Cirstea. Beeld epa
De Roemeense Sorana Cirstea.Beeld epa

Zelfspot

Aan zelfspot heeft het bij Sluiter nooit ontbroken. Hij herkent zichzelf in de emoties van zijn pupil en voelt zich als coach soms in een keurslijf. De tenniscoach mag nu eenmaal niet coachen, alleen in de WTA Tour mag Sluiter de baan op om Bertens van advies te voorzien. En je zal hem niet als voetbaltrainer Diego Simeone driftig langs de lijn zien rennen, zegt hij, lachend.

'Dat is mijn stijl niet. Ik kan uit woede mijn shirt wel kapot trekken, maar daar is niemand bij gebaat. Bij Kiki deugt soms niets. Coach ik agressief, komt het niet over. Zeg ik niks, is het ook niet goed. En ik zal pas weggaan als ze structureel ballenkinderen uitscheldt en nog dieper wegzakt.'

Op Twitter had Sluiter al laten weten dat hij altijd nog ijsjes kon verkopen als het met Bertens snel was afgelopen op Wimbledon. 'Een paar weken geleden won ze nog een toernooi in Neurenberg. Maar als de vraag is of ik Kiki de laatste weken uit die negatieve spiraal kan trekken, is het antwoord nee. En als blijkt dat ik Kiki niet meer kan raken, help ik haar zoeken naar een andere coach.'

De mentale training is een proces van lange adem, met diverse 'schoolonderzoeken', zoals Sluiter het formuleert. 'Maar een eerste ronde op Wimbledon is voor Kiki een zwaar examen. Ze voelt zich prettiger in de luwte.'

Een karakter kun je niet veranderen, weet Sluiter. 'Je kunt er wel de scherpe randen afhalen en het iets proberen te draaien.' Het lijkt een kansloze missie. Bertens, terwijl ze opnieuw tegen de tranen vecht: 'Ik kan honderd keer tegen mezelf zeggen dat ik een geweldige service heb en niemand mij op gras kan breken. Maar je moet er ook in geloven. En zo ben ik niet. Bij mij is het inderdaad nooit goed.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden