Reportage Marathonschaatsen

Bergsma wint in Thialf weer eens een marathon en wordt zo een steeds grotere uitzondering

Nog niet zo gek lang geleden was de kruisbestuiving tussen marathon en langebaanschaatsen uiterst succesvol. Maar Jorrit Bergsma, zaterdag winnaar van een marathon in Thialf, wordt een steeds grotere uitzondering. ‘Iemand als Patrick Roest is een vakman op de langebaan. Daar moeten wij het toch tegen afleggen.’

Het peloton marathonrijders onderweg in Heerenveen. Beeld BSR Agency

Met nog een dikke acht ronden voor de boeg verrast Jorrit Bergsma zaterdagavond zijn medevluchters tijdens de schaatsmarathon in Heerenveen. Hij heeft vrijwel direct een voorsprong van zo’n twintig meter. Dan weet iedereen in Thialf dat de 33-jarige Fries niet meer verliezen kan. Hij hoeft alleen maar te doen wat hij in langebaanwedstrijden ook zo goed beheerst: ijzerenheinig in zijn eentje over de ijsvloer zwieren.

Niet zo lang geleden waren er meer zoals Bergsma, mannen die zowel de marathon als de stayersafstanden op de langebaan naar hun hand zetten. Nu lijkt de combinatie van beide disciplines uit de gratie. Bij de wereldbekerkwalificatiewedstrijden van begin november waren er maar vier marathonmannen die zich aan de 10 kilometer waagden: Bergsma, Bob de Vries, Mats Stoltenborg en Crispijn Ariëns.

Alleen Bergsma reed zich in de wereldbekerselectie, als tweede man achter winnaar Patrick Roest. Naast deze mannen waren het enkel echte langebaanschaatsers die zich kwalificeerden: Douwe de Vries, Marcel Bosker en Marwin Talsma.

Hoe anders was dat vijf jaar geleden. Toen, bij selectiewedstrijden in Enschede, domineerden de marathonmannen de langste afstand op de langebaan. Alleen Sven Kramer verzekerde zich toen van een plaatsje in de wereldbeker tussen Erik Jan Kooiman, Bergsma, Bob de Vries en Arjan Stroetinga.

Jorrit Bergsma op weg naar de overwinning. Beeld BSR Agency

Kruidenbitter

Bergsma stapt als winnaar met bloemen en een fles kruidenbitter van het ijs van Thialf. Hij weet niet precies waar die verschuiving vandaan komt. ‘Het gaat met golfbewegingen’, zegt hij voorzichtig.

Bovendien, zo legt hij uit, had het evengoed anders uit kunnen pakken. Zijn ploeggenoot Bob de Vries eindigde op minder dan een halve minuut van een plek in de top-5 die hem toegang tot de wereldbeker zou hebben verschaft. En Jouke Hoogeveen, de laatste jaren al een paar keer in de selectie, ontbrak door ziekte. ‘Het zit op zo’n 10 kilometer heel dicht bij elkaar en dan is het net hoe het valt.’

Teun Breedijk, teammanager van de marathonploeg AB Vakwerk en voormalig disciplinemanager marathon bij schaatsbond KNSB, vermoedt wel een trend. Het marathonpeloton heeft een professionaliseringsslag gemaakt. Daardoor is het moeilijker geworden om beide disciplines te combineren. Wie mee wil komen op de langebaan loopt het risico aan kracht in de marathon in te boeten, is Breedijks gedachte.

Zijn team, dat vorig jaar de meeste zeges boekte, kiest er dan ook bewust voor om geen langebaanwedstrijden te rijden. ‘Wij willen echt een marathonteam zijn’, vertelt Breedijk, terwijl het peloton aan zijn neus voorbijtrekt.

Erik Jan Kooiman, goed voor zilver op de 10 kilometer bij de WK afstanden van 2015 en brons in 2016, kent Breedijks verklaring. Die gaat al een tijdje rond, maar er klopt iets niet aan, vindt hij. ‘Als het harder gaat in de marathon, zou je verwachten dat je dat ook naar de langebaan meeneemt en je makkelijker kunt plaatsen, maar dat zie je niet’, zegt hij.

Jonge talenten

De reden voor de kleinere afvaardiging van marathonrijders naar de wereldbeker ligt eerder aan de langebaankant, denkt Kooiman. Er hebben zich jonge talenten aangediend, met Roest voorop. ‘Langebaanschaatsen komt heel nauw’, zegt hij. ‘Rondjes 31 rijden ziet er op tv heel gemakkelijk uit, maar rijd er maar eens 25. Iemand als Roest heeft dat helemaal in de vingers. Dat is een vakman op langebaangebied. Daar moeten wij het toch tegen afleggen.’

Juist toen de 10 kilometer internationaal onder druk kwam te staan, zag Kooiman de concurrentie toenemen. De ISU perkte het aantal wereldbekerafstanden over 10.000 meter in naar slechts één per seizoen en dreigde het bijna op allroundtoernooien te schrappen. Een onverwacht gevolg was, zo denkt Kooiman, dat in Nederland de afstand extra in de aandacht kwam te staan. ‘Op het kantelpunt dat erover gesproken werd dat het afgeschaft zou worden, werd het in Nederland ineens interessanter en nu heeft niemand het er meer over.’

Een belangrijke aanjager van de concurrentie op de 10 kilometer is Jillert Anema. De coach van Bergsma (en oud-coach van Kooiman) is een groot voorstander van de kruisbestuiving tussen marathon en langebaan.

De eigengereide Friese coach zag jaren geleden ruimte rond Kramer, ruimte die door de langebaanschaatsers niet werd benut. ‘Sven reed de 10 kilometer en werd niet bedreigd.’ Hij wilde kijken of er in zijn groepje marathonrijders misschien een ruwe diamant rond zou rijden, die Kramer zou kunnen verslaan. Hij vond hem in Bergsma. Dat zijn andere pupillen de aansluiting inmiddels dreigen te verliezen, deert hem niet. ‘We gaan niet voor wereldbekertickets, maar om te winnen’, zegt hij.

Deelname aan de wereldbeker is wel van belang voor Bergsma, doceert Anema. Hij heeft er baat bij om als langebaanschaatser de wereld rond te reizen omdat hij bij wereldkampioenschappen en Olympische Spelen een medaillekandidaat is. Voor zijn andere rijders geldt dat niet en is de reis naar Tomaszow Mazowiecki, waar de enige wereldbekerwedstrijd over 10.000 meter wordt verreden, meer een last dan een waardevolle uitstap.

De combinatie van beide disciplines blijft ingewikkeld. Zelfs voor Bergsma. Hij boekte als langebaanschaatser successen, onder meer de wereldtitel op de 10 kilometer vorig jaar, maar als marathonrijder stond hij al een tijdje droog. De laatste overwinning dateerde alweer van begin 2016, toen hij op de Weissensee het Open NK op natuurijs won. ‘Ik ben heel blij dat het weer eens gelukt is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden