Bergsma ontsnapt aan zijn demonen en plaatst zich voor Olympische Spelen

'Doemscenario's spinnen maar door je hoofd'

Olympisch kampioen Jorrit Bergsma overwon zijn twijfels donderdagavond net op tijd om zich samen met Sven Kramer te plaatsen voor de tien kilometer op de Spelen in Zuid-Korea.

Jorrit Bergsma plaatste zich voor de 10 kilometer in Zuid-Korea. Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

De paniek was bij Jorrit Bergsma de voorbije weken zo hoog opgelopen dat hij in de nacht soms 'met hartslag 180' wakker werd en sudoku's ging zitten maken. De onrust had bezit van hem genomen, zo onzeker was de stayer over de mogelijkheid om in februari zijn olympische titel op de 10 kilometer te verdedigen.

Hij had de voorbije wintermaanden 'klap op klap', 'tsjinslach nei tsjinslach' voor de Friese kiezen gekregen. Niemand kon er echt een vinger op leggen waar het gebrek aan vorm bij de kopman van coach Jillert Anema aan te wijten was.

Outsider

Donderdagavond viel alles in de slotrit van de 10 kilometer op het OKT (olympisch kwalificatietoernooi) toch op zijn plek. Sven Kramer, introductie overbodig, won de afstand. Jorrit Bergsma, diens plaaggeest, werd op het zware ijs van Thialf tweede; de twee Nederlandse tickets vergeven.

De Spelen in Pyeongchang gaan een zinderende 15 februari tegemoet. Landgenoten mogen niet tegen elkaar rijden, maar de lading wilde Bergsma donderdag wel even schetsen. 'De wereldrecordhouder, de regerend wereldkampioen en de regerend olympisch kampioen aan de start', zo beschreef hij de aanstaande confrontatie tussen de Nederlandse Canadees Ted-Jan Bloemen, Sven Kramer en zichzelf.

Bergsma (31) geldt intussen als een outsider in dat drietal. Het is een rol die hem wel ligt. Zijn overmacht over 25 ronden lijkt gebroken, al was het basisniveau (30,9 seconden per rondje) donderdag nog voldoende om zijn teamgenoten Bob de Vries en Erik Jan Kooiman achter zich te houden.

Een uitgeputte, maar blije Jorrit Bergsma. Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Mentale tik

Veel van de afnemende capaciteit heeft te maken met het zelfvertrouwen van de lange man uit Aldeboarn. Bij de World Cup in Heerenveen van begin november mislukte zijn optreden op de ploegachtervolging volkomen. Hij kon lang niet mee in het tempo van teamgenoten Koen Verweij en Jan Blokhuijsen. Die vrijdagavond gaf hem een enorme mentale tik.

In de omgang met zijn coach Jillert Anema had hij het vervolgens ook niet gemakkelijk. Anema, ooit werkend met de bikkelharde kampioen Rintje Ritsma, heeft de gewoonte keiharde analyses los te laten op zijn rijders. Tranen horen daarbij. 'Het wordt 'm niet, het wordt 'm niet', sprak Anema keer op keer tegen Bergsma. De running gag was om zijn pupil te harden.

Het blijkt een succesvolle manier om Bergsma aan de gang te krijgen. Een bescheiden, haast bleue marathonschaatser tot olympisch kampioen op de 10 kilometer maken, door de onverslaanbaar geachte Sven Kramer te kloppen, blijft een prestatie die niet hoog genoeg ingeschat kan worden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Sven Kramer wordt aangemoedigd door zijn coach Jac Orie. Foto Klaas Jan van der Weij / De Volkskrant

Laatste kans

Maar successen uit het verleden waren de voorbije maanden geen garantie voor het heden van Bergsma. Hij werd bij de wereldbeker in Canada ziek en presteerde op het hooglandijs niets. Hoe moest dit goed komen, was de vraag die door de rijder heen hing. De eerste cirkel rond Bergsma, zijn vrouw Heather Richardson, zijn vader Anne en moeder Japke en sponsor Bert Jonker, bleef hem steunen.

De schaatser had het, met Heather aan de overkant van de oceaan voor de Amerikaanse olympische trials, niet gemakkelijk. Hij verknalde dinsdag, Tweede Kerstdag, zijn 5 kilometer door veel te laat te versnellen; dat was althans de analyse van coach Anema. Zelf sprak de schaatser plompverloren van een eigen tekort aan snelheid. Zo zag het er ook uit.

De avond voor de 10 kilometer, zijn laatste kans op hernieuwde olympische roem, was Bergsma de verslappende slapeloosheid zat. 'Doemscenario's, het spint maar door je hoofd.' Hij koos ervoor, na het gezamenlijke diner, naar huis te gaan, om een goede nacht te hebben. Die kwam er.

Peptalf

Hij prentte zichzelf in: 'Je bent toch de olympisch kampioen op deze afstand. Deze 10 kilometer ligt het dichtst bij mij. Deze afstand past me beter.' Het was peptalk die hem donderdag langs ploeggenoot Bob de Vries hielp. Diens 13.01,12 was een neembare horde voor Bergsma die door de lang gelijk op rijdende ploeggenoot Kooiman voldoende gestimuleerd werd om onder de 13 minuten te duiken: 12.58,78. Sven Kramer reed in de 60ste 10 kilometer uit zijn leven 12.54,04 en verwelkomde Bergsma als de meest gewenste tegenstander op de Spelen van Pyeongchang.

Bergsma bezit de medaille op de 10 kilometer die Kramer in drie pogingen nog niet binnen wist te halen. Daar moet verandering in komen. 'Dat is waarom ik nog schaats', was een versimpelde uitleg van Kramers nog altijd gloeiende ambitie.

Meer over