Bergkamp benadert de gratie van een balletdanser

Voor het eerst sinds zijn afscheid als international na Euro 2000 valt Dennis Bergkamp vanavond weer op een Nederlands voetbalveld te bewonderen....

Van onze verslaggever Robèrt Misset

Vanwege zijn vliegangst is de 33-jarige aanvaller van Arsenal met de auto naar Eindhoven gereden, waar PSV volgens doelman Ronald Waterreus in het tweede duel uit groep A van de Champions League 'een fenomeen' krijgt te bestrijden.

PSV-aanvoerder Mark van Bommel had dit seizoen graag in één elftal met Bergkamp gespeeld, maar de gedroomde transfer naar Arsenal kwam niet tot stand. Met bewondering volgt Van Bommel de onnavolgbare acties van de voormalige Ajacied, die zich bij Arsenal steeds nadrukkelijker als strateeg manifesteert. 'Bergkamp zorgt altijd voor de beslissende pass. Hij lost alles op, of er nu één of drie spelers tegenover hem staan.'

Grijnzend constateerde de 39-jarige linksback Jan Heintze dat zijn lichaam net zo goed is geconserveerd als het frêle lijf van Bergkamp. 'Ik heb in mijn eerste periode bij PSV al tegen Dennis gespeeld, toen hij als puber nog rechtsbuiten was bij Ajax. Tijdens het Europees kampioenschap in 2000 heb ik Bergkamp met Denemarken voor het laatst ontmoet. Dennis is topfit, daarom is hij ook op latere leeftijd nog een uitzonderlijke voetballer.'

Ondanks zijn vaak goddelijke doelpunten is Bergkamp nooit een pure afmaker geweest. Om in de Engelse Premier League te kunnen overleven, schittert hij zelfs vaker in de rol van aangever, meent PSV-manager Frank Arnesen. 'Je ziet Dennis niet meer zo diep in de spits opduiken als vroeger bij Ajax, waar hij met Pettersson een perfecte wisselwerking kende. Hij heeft zich bij Arsenal ontwikkeld tot een dirigent met een vrije rol en dat maakt hem zo gevaarlijk.'

Bergkamp lijkt zich zelfs te hebben geschikt in het door hem zo verfoeide rotatiesysteem van Arsenal-coach Arsène Wenger, al liet de Fransman Bergkamp vorig seizoen steeds minder rouleren met zijn teamgenoten Henry, Wiltord en Kanu. 'Dennis zit nu lekker in zijn vel', zegt Arnesen. In zijn achtste seizoen bij Arsenal leeft Bergkamp zelfs op 'een golf' van voorspoed en geluk, denkt PSV-trainer Guus Hiddink.

Toch zou Bergkamp het liefst elke week willen spelen, hoewel hij zijn trainer nooit openlijk zal afvallen, vertelde hij onlangs aan het maandblad Johan. 'Soms kan ik de trainer wel schieten. Het is zo frustrerend om niet te spelen als je fit en in vorm bent. Om gewisseld te worden als je lekker op dreef bent. Wenger gelooft heilig in roteren met topspelers. Ik niet. Ik word wel eens moe van Wenger en zijn statistieken, maar ik heb grote bewondering voor hem. Hij is werkelijk een voetbalprofessor.'

Als voormalig bondscoach bewaart Guus Hiddink louter 'warme herinneringen' aan de speler, die ook door teammanager Hans Jorritsma niet meer tot een rentree in het Nederlands elftal viel te bewegen. 'Sommige mensen hadden Bergkamp al vóór de WK-eindronde in 1998 afgeschreven', vertelde Hiddink. 'Twee jaar later herhaalde die discussie zich bij het Europees kampioenschap in Nederland. Bergkamp is nu eenmaal een speler die tweespalt oproept. Je bent pro of contra, maar ik zie nu een Bergkamp die licht en luchtig voetbalt. Het genot straalt van hem af.'

In zijn subtiliteit benadert Bergkamp de gratie van een balletdanser, die volgens Hiddink 'oplossingen vindt waarvan zowel de trainers als het publiek pas achteraf ontdekken hoe knap ze in zijn eenvoud zijn'. Zo'n begenadigde speler valt ook met een strikte mandekking niet te neutraliseren, beseft Hiddink. 'Dat werkt alleen maar averechts. Bergkamp is slim genoeg om een mandekker over het gehele veld mee te nemen, zodat hij elders ruimte creërt voor zijn teamgenoten.'

Wordt ook de herstelde PSV-keeper Waterreus vanavond het slachtoffer van Bergkamp, wiens treffers als kunstwerken in een museum kunnen worden getoond? Zijn balaanname blijft uniek. Na zijn wonderschone doelpunt tegen Argentinië tijdens de eindronde van het wereldkampioenschap in Frankrijk prevelde Bergkamp dat hij 'al bij de eerste aanname voelde dat er iets moois ging gebeuren'. Zijn nu al legendarische pirouette, vorig seizoen tegen Newcastle United, kan nauwelijks nog worden overtroffen.

Arsenal-trainer Wenger noemde de aanwezigheid van Bergkamp in Eindhoven 'een psychologisch voordeel voor ons, omdat hij juist in zijn vaderland iets bijzonders wil laten zien'. De vliegangst heeft het programma van Bergkamp echter drastisch beperkt. Vanavond speelt hij voor zijn Engelse werkgever pas zijn vierde uitwedstrijd in de Champions League.

'Ik hoopte dat Dennis was blijven steken in de Kanaaltunnel', grapte Hiddink. 'Zijn vliegangst openbaarde zich voor het eerst in 1995, toen hij zich afmeldde voor het duel met Wit-Rusland. Diverse keren hebben we Bergkamp professionele hulp aangeboden. Daar had hij geen behoefte aan. Maar het is tekenend voor Dennis dat hij ook op dit gebied zijn eigen weg heeft gevolgd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden