Backhand met één hand? Liever niet

De inscriptie op de winnaarstrofee laat aan duidelijkheid niets te wensen over. Op Wimbledon wordt gestreden om de wereldtitel enkelhandig tennis: ‘The All England Lawn Tennis Club Single Handed Championship of the World’.

Erg serieus wordt die stelregel niet genomen. De regerende kampioenen bij de mannen en vrouwen, Rafael Nadal en Venus Williams, zouden zich geen raad weten zonder dubbelhandige backhand. Bij de vrouwen zal de kampioene ook dit jaar niet strikt enkelhandig zijn. En bij de mannen kan alleen Roger Federer de traditie hooghouden.

Sinds 1887, toen de winnaarstrofee in gebruik werd genomen, is het tennis radicaal veranderd. Een tweehandige backhand ging destijds het voorstellingsvermogen te boven, nu worden eenhandige topspelers met uitsterven bedreigd. Bij de vrouwen beheerst slechts één speelster uit de toptwintig de klassieke slag: oud-Wimbledonkampioene Amelie Mauresmo (2006). Bij de mannen is Fernando Gonzalez naast Federer de enige toptienspeler die het spel met één hand af kan.

Heeft de enkelhandige backhand nog toekomst? ‘Het zal niet gemakkelijk zijn’, zegt kampioenenmaker Nick Bollettieri op een zonnig terras. Hij begeleidde dubbelhandige Wimbledonkampioenen als Andre Agassi, de zusjes Williams en Maria Sjarapova.

De dubbelhandige backhand werd beschouwd als een excentrieke slag tot Jimmy Connors en Chris Evert veertig jaar geleden plotseling succes oogsten. Niet veel later volgde de onaantastbare Zweed Björn Borg. Hun voorbeeld werd gevolgd door talloze kinderen en recreanten, die ontdekten dat de dubbelhandige backhand veel gemakkelijker was aan te leren dan de enkelhandige.

Uit wetenschappelijk onderzoek is ook gebleken waarom: het vergt minder lichamelijke coördinatie.

Dubbelhandige kampioenen zijn sindsdien niet meer weg te denken, al hebben ze op gravel meer succes dan op gras. Bij de mannen zijn enkelhandige kampioenen op Wimbledon sinds Connors’ primeur (in 1974) nog altijd in de meerderheid, met titelhouders als Sampras, Edberg, Becker en Krajicek. Ook bij de vrouwen domineerden ze, tot tien jaar geleden. Nadien heeft alleen Mauresmo op de erelijst een plek gevonden tussen de Williams-zussen, Lindsay Davenport en Sjarapova. Justine Henin, de vrouw met de mooiste backhand, won de grastitel nimmer.

Bollettieri: ‘Ik heb nooit tegen een speler gezegd dat hij met twee handen moet spelen. Maar je moet verdomd goed zijn om met één hand de top te kunnen bereiken.’

Volgens de bejaarde tennisgoeroe vergt het geduld om enkelhandige topspelers te ontwikkelen. Kinderen houden het racket graag met twee handen vast, simpelweg omdat het vermoeiend is om steeds met één arm te zwaaien. Dat is bovendien moeilijker. Met een enkelhandige backhand moet de bal voor het lichaam worden geraakt, wat vraagt om goed voetenwerk. Met een dubbelhandige backhand luistert het niet zo nauw. Met een minder goede timing is het zelfs mogelijk krachtiger te slaan.

Ook op topniveau biedt de dubbelhandige backhand voordelen. Vooral hoog opstuitende ballen zijn gemakkelijker onder controle te houden: in de rally en bij servicereturn. Die voordelen wegen zwaarder dan de nadelen. Met een enkelhandig backhand zijn meer soorten effect mogelijk. Een speler kan verder reiken. En volleren gaat doorgaans beter.

In het verleden zijn er topspelers geweest die als tiener met succes van dubbelhandig op enkelhandig spel zijn overgestapt. Edberg, Krajicek en Sampras hebben dat gedaan. Vooral de zevenvoudig Wimbledonkampioen viel het zwaar. Hij veranderde als getalenteerde 14-jarige zijn backhand om beter service-volley te kunnen spelen, maar moest voor zijn doorbraak jarenlang genoegen nemen met mindere resultaten.

Dat geduld ontbreekt nu vaak, meent Bollettieri: ‘Tennis is een industrie. Met een enkelhandige backhand duurt het langer om succes te behalen, tot je vijftiende of zestiende in plaats van elfde of twaalfde. Een coach zal ouders moeten overtuigen het risico te nemen. Dat doen coaches vaak niet, omdat hun financiële toekomst afhangt van het directe succes dat ze met de kinderen behalen.’

Het proces is onomkeerbaar, verwacht de coach. Hoe meer kampioenen de dubbelhandige backhand slaan, hoe minder kinderen de traditionele weg zullen volgen. Al zijn er nog steeds enkelingen die het spoor van Federer en Henin kiezen.

Grigor Dimitrov is de jongenskampioen van Wimbledon. Hij is door zijn trainer Peter Lundgren, de voormalige coach van Federer, al beter genoemd dan de Zwitser. Voordat de Bulgaar (18) gisteren geblesseerd moest opgeven, maakt hij indruk met een wonderschone backhand. Een enkelhandige. En Bollettieri heeft misschien de opvolgster van Justine Henin in huis. ‘Mia Smith heet ze, uit Engeland. Ze heeft de beste enkelhandige backhand die ik ooit heb gezien. En ze is tien jaar.’

Toeschouwers worden tegengehouden door veiligheidspersoneel op de eerste dag van Wimbledon in Londen. Het tennistoernooi duurt tot en met zondag 5 juli (AFP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden