AZ wordt gedragen door haar jonge talent

Ze heten Ridgeciano Haps, Derrick Luckassen, Dabney dos Santos of Joris van Overeem. En vergeet routinier Ron Vlaar niet. De spelers uit de eigen jeugd dragen AZ. Zondag wacht de finale van de KNVB-beker tegen Vitesse.

Dabney dos Santos Souza wint van Robin Buwalda (NEC). Beeld ANP

Twee dranghekjes barricaderen de doorgang naar het trainingsveld waar het eerste elftal van AZ korte combinaties tussen de oranje pionnen op het gras uitprobeert. Assistent-trainer Leeroy Echteld schreeuwt aanwijzingen. 'Sneller! Go go go go go!'

De afsluiting is niet om geheimzinnig te doen, verzekeren medewerkers in het langgerekte clubgebouw in Wijdewormer. Trainer John van den Brom wil de dagen voor de bekerfinale, zondag tegen Vitesse vooral rust. In een seizoen waarin het spel niet sprankelend was en het voortdurend tasten bleek naar de juiste opstelling, kan toch een doelstelling worden gehaald: eens in de vijf jaar een prijs. De andere ambities van de club liggen ook vast: structureel bij de beste vier van de eredivisie, elk jaar Europees voetbal.

Van den Brom hoeft zich over een inbreuk op de sereniteit geen zorgen te maken. Er is vandaag geen kip. Het komt niet alleen door het weer: de vlaggen klapperen in een koude noordwester, donkere wolken sprenkelen hagelkorrels over weids polderland. Het is ook de plek: hier, aan de noordrand van Zaandam, staan doordeweeks nauwelijks supporters.

Na de val

Het echte podium staat zo'n twintig kilometer naar het noordwesten, het AFAS stadion in Alkmaar. De directie was het touwtrekken over een plek voor een nieuw trainingscomplex in die stad beu. In Zaandam was AZ meteen welkom. Naam in ere hersteld, zegt de leiding. Alkmaar Zaanstreek. Nog niet iedereen in de club heeft die stap in het hoofd gezet. AZ is toch van Alkmaar?

Het is in elk geval al lang niet meer de club aan het infuus van Dirk Scheringa, bankier. Hij wordt nog wel geregeld in het stadion gezien, tot in de bestuurskamer aan toe. Hij was erbij toen oud-trainer Louis van Gaal begin september vorig jaar het complex in Wijdewormer opende. Voor een beschouwing over zijn voormalige speeltje dat in 2009 dreigde te worden meegezogen in de val van zijn DSB, voelt hij niks. 'Ik werk hier niet aan mee.'

Ron Vlaar (32) als 12-jarige jeugdspeler naar AZ. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Jong talent

Zijn love baby van toen staat op eigen benen. De club is financieel gezond. Twee weken geleden kocht AZ het stadion voor 15 miljoen euro terug van een groep lokale investeerders. Die waren zeven jaar geleden te hulp geschoten na het faillissement van DSB. De aanhang is op peil gebleven. In het kampioensjaar 2009 zaten er gemiddeld 16.442 bezoekers op de tribunes, het afgelopen jaar waren het er 15.192.

De club afficheert zichzelf tegenwoordig vooral als instituut voor jong talent. In 2015 en 2016 kreeg AZ de Rinus Michels Award voor de beste jeugdopleiding van Nederland. Is al opgemerkt dat bijna de helft van het elftal dat zondag in De Kuip staat eigen kweek is? Ridgeciano Haps, Derrick Luckassen, Dabney dos Santos, Joris van Overeem. Tel routinier Ron Vlaar, alias Ron Beton, ook maar mee.

Elke ochtend rijden er busjes door Noord-Holland om zo'n 130 jongens op te pikken. Ze worden afgezet op scholen in de buurt van het AZ-complex. In de uren daarbuiten draait alles om de bal. Voorzieningen te over. Kleedkamers voor elke leeftijdscategorie - ze worden opgevist vanaf 10 jaar, eerder moet je ze niet uit hun omgeving halen, vinden ze hier. Er zijn loungebanken om op te chillen en ruimten voor fitness, wellness en studie mocht het op school met een vak niet zo lekker lopen.

Koen Stam (30) is voormalig prof en nu trainer van de selectie onder 19. 'Het vertrek van Scheringa heeft de club aangezet tot meer creativiteit en innovatie. Er zijn geen zakken geld meer om er zomaar drie spelers bij te kopen.'

De talenten komen niet alleen binnen via scouts, maar ook uit voetbalscholen in de provincie. Een trainer van AZ werkt één keer per week met spelers van lokale clubs. Stam: 'Zo krijgen we een goed beeld. Van de techniek, het spelinzicht, de mentaliteit, het fysieke vermogen. We weten hoe het thuis zit. Het werkt. We krijgen nu betere spelers.'

Eenmaal onderdak belanden ze in programma's. Hoe kun je aan snelheid winnen? Hoe kweek je duurvermogen? Hoe vergroot je je wendbaarheid? Er is apparatuur om de vorderingen te meten. Ze krijgen te maken met functionarissen als een topsportbegeleider en een hoofd prestatie en ontwikkeling. Ze voeren SOP-gesprekken, over hun Spelers Ontwikkelings Plan.

Fristi of eiwitten?

Stam: 'Als jeugdspeler nam ik na de training of een wedstrijd gewoon een Fristi of een chocomelletje. Nu leggen we uit dat bepaalde eiwitten, koolhydraten en vitamines bijdragen aan herstel of voorbereiding.

'We maken spelers op een trainingskamp wel eens 's nachts wakker na drie uur slaap. Dan voelen ze de volgende dag hoe het is om op het veld te staan. Zo snappen ze dat ze op tijd naar bed moeten. Het is ook de wijze van benadering. Tegen mij werd vroeger gezegd: je moet leniger worden. Nu is het: je linkerbeen kan nog beter, hoe kunnen we je daarbij helpen? Dat motiveert veel meer.'

Ridgeciano Haps in duel met Yaw Yeboah (Twente). Beeld ANP

Ook hier is er resultaat, zegt Stam. 'Voor onze jonge spelers is er geregeld belangstelling van clubs als Ajax, Manchester United, Real Madrid, Borussia Dortmund. Het mooie is dat negen van de tien zeggen: nee, bedankt. Natuurlijk speelt de thuissituatie mee. Maar er is ook de overtuiging dat ze hier een betere speler kunnen worden.'

Het is knap, zegt oud-speler Maarten Martens, de fijnzinnige middenvelder die tegenwoordig jeugdtrainer is bij Club Brugge, dat de prestaties al die jaren op peil zijn gebleven. De Belg speelde er 7,5 jaar en had zowel een aandeel in het kampioenschap in 2009 onder Scheringa, als in het vervolg. 'We vreesden dat het vanaf toen kwalitatief veel minder zou worden. Dat gebeurde niet. Het ging niet meer om de bovenste plaats, maar voor de rest deden we meteen al weer om alles mee, de beker, Europa, de subtop. En dat is zo gebleven.'

Derrick Luckassen daagt Juninho Bacuna (Groningen) uit. Beeld ANP

Mooi voetbal

Hij schrijft het deels toe aan de jeugdopleiding, hij zag in zijn tijd Adam Maher doorbreken. Maar de club heeft nog altijd een fijne neus om spelers op te pikken vlak voordat ze ontbolsteren. 'In mijn tijd waren dat Moussa Dembélé, Danny Koevermans, Niklas Moisander. Ze zijn het nog niet verleerd. Ze geloofden in Vincent Janssen, toen niemand hem zag staan.'

Martens bewaart warme herinneringen aan AZ. 'De voetbalfilosofie, het nastreven van mooi voetbal, was mij op het lijf geschreven. En ook al doe je mee voor de titel, de druk is er net iets minder hoog dan bij de grote clubs.'

Laat er geen misverstand over bestaan, waarschuwt jeugdtrainer Stam, AZ wil meer zijn dan leverancier van talent. 'De ambities uit de tijd van Scheringa zijn er nog steeds. Natuurlijk willen we winnen. Dat gaat lukken ook. Als je ziet wat er nu aankomt...'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden