AZ strikt Billy 'Moneyball' Beane als adviseur

Honkballegende Billy Beane gaat voetbalclub AZ adviseren op gebied van spelersstatistieken.

Billy Beane viert met de fans een overwinning van de Major Leagueclub Oakland Athletics. Beeld MLB Photos via Getty Images

De econometristen en data-analisten zullen het profvoetbal binnen vijf jaar ingrijpend veranderen, zegt Giels Brouwer, medeoprichter van SCI Sports dat gegevens van 300 duizend voetballers verzamelt. 'Ik ben ervan overtuigd dat je miskopen als Zimling bij Ajax kunt voorkomen door de statistieken van spelers anders te interpreteren.'

Honkballegende Billy Beane paste die werkwijze ruim tien jaar geleden toe bij Oakland Athletics, waar hij met tweederangs spelers een topteam wist te formeren. Sabermetrics, de andere kijk op data, bleek een tophit. Over de filosofie van Beane werd de film Moneyball gemaakt, die hoofdrolspeler Brad Pitt een Oscarnominatie opleverde. Dinsdag maakte AZ bekend dat Beane - een goede bekende van directeur en oud-honkballer Robert Eenhoorn - is aangetrokken als adviseur.

Beane introduceerde tevens een nieuwe vorm van scouting, toen andere clubs in de Major League Baseball zijn data-analyse hadden gekopieerd. Volgens Eenhoorn heeft Beane een revolutie ontketend in het Amerikaanse honkbal. 'De grootste kracht van Beane is dat hij zijn mening baseert op de waarheid en niet op aannames. Ik weet nog dat Amerikaanse clubs vroeger nauwelijks over computers beschikten. Nu komt iedereen met zijn laptop binnen, het is een andere wereld.'

Energie

Beane zal AZ voornamelijk vanuit Amerika adviseren en komt soms naar Alkmaar voor overleg met de directie en de technische staf. Eenhoorn: 'We zijn al maanden met hem in gesprek. Als ik de telefoon neerleg, heb ik het gevoel dat ik een marathon kan lopen. Zoveel energie krijg je van die man.'

Moneyball is volgens Beane alweer achterhaald. 'Het voelde alsof hij naar de Flintstones keek, want de honkbalsport heeft zich sindsdien alweer ontwikkeld', zegt Eenhoorn.

Verwacht niet dat AZ met Beane als souffleur binnen enkele jaren weer kampioen is, stelt Eenhoorn. 'Het is niet zo dat nu meteen ons scoutingsysteem op de schop gaat. Hoe meer je weet, hoe gemakkelijker het is om de juiste beslissingen te nemen. AZ kan financieel niet concurreren met PSV en Ajax, we zullen onze winst elders moeten boeken. Beane heeft bewezen dat succes ook op een andere manier is te behalen. We zullen eerst moeten ontdekken of het ook in de voetbalsport werkt. Maar eigenlijk weet ik het antwoord al.'

Statistiek leidend

Bij het Deense FC Mydtjylland werkt voorzitter Rasmus Ankersen al volgens het 'moneyball' principe. Ankersen was in december de belangrijkste spreker op het KNVB-congres over de status en de toekomst van het Nederlandse voetbal. Bij Mydtjylland, koploper in Denemarken voor het veel rijkere FC Kopenhagen, is de statistiek leidend in de scouting en bij de choreografie van vrije trappen en corners.

AZ-directeur Eenhoorn relativeert de almacht van de data. 'Het menselijk oordeel doet er nog steeds toe. Het is een samensmelting van twee werelden. Je koppelt de feiten aan het oog van de meester, omdat je niet alle zaken over een speler kunt aflezen aan de cijfers. Een van de misvattingen van Ankersen is dat scouts bijna niet meer nodig zijn. Bij honkbalclub Oakland Athletics bleef nagenoeg het complete scoutingapparaat intact. Beane leerde de scouts wel anders te kijken naar de statistiek en scherper te definiëren welke factoren het verschil bepaalden tussen winnen en verliezen.'

Zo werkt Brouwer ook bij SCI Sports dat voor clubs als PSV, FC Twente, FC Utrecht en Heracles spelers in kaart brengt. 'We gebruiken data om het onderbuikgevoel bij scouts te kunnen rationaliseren en gericht spelers te zoeken. We hebben een methode gevonden om op een objectieve manier te meten of een speler bij een bepaalde club past.'

Robert Eenhoorn, directeur van AZ. Beeld anp

Schaars

Zo ontdekte Brouwer dat Wout Weghorst als tweede spits van Emmen weinig kansen nodig had om te scoren. 'We hebben hem aanbevolen bij Heracles, waar Wout Jong Oranje haalde. Veel clubs kijken eerst naar het aantal doelpunten of assists van een speler. Je moet specifieker kijken. Er is een groot verschil tussen data lezen en interpreteren. Op maat gemaakte statistieken wordt de trend van de komende jaren.'

Toch zijn de data niet heilig, stelt Brouwer. 'Puur statistisch had Milik nergens iets laten zien. Nu presteert hij goed bij Ajax. Milik is het bewijs dat data en het menselijk oordeel elkaar nooit mogen uitsluiten.'

Dataspecialisten zijn te schaars in het voetbal. Brouwer : 'Een club kocht een peperdure installatie en liet vervolgens stagiairs de gegevens analyseren. Dan is het weggegooid geld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.