AZ-directeur is ambitieus over duel tegen Ajax: 'Waarom zou je jezelf laten beperken in gedachten?'

AZ draait goed. De ploeg voetbalt aantrekkelijk, mede dankzij een goede opleiding. Een van de motoren achter het succes is Robert Eenhoorn (49), made in the USA. Zondag komt Ajax op bezoek.

AZ ontvangt zondag Ajax. Algemeen directeur Robert Eenhoorn (49) is ambitieus: 'Waarom zou je jezelf laten beperken in gedachten?' Foto anp

AZ, de frisse wind door de eredivisie, imponeert met de jeugd, een reeks van zeges en mooi vormgegeven aanvalsspel. AZ ontvangt zondag Ajax. Algemeen directeur Robert Eenhoorn (49) is ambitieus: 'Waarom zou je jezelf laten beperken in gedachten?'

Eenhoorn ontvangt op het trainingscomplex in Wijdewormer, in een lokaal waar deze ochtend de jeugd onder 15 jaar cognitieve testen onderging. Zeg maar: breintraining. AZ is modern, met de tweede algemeen directeur op rij van buiten het voetbal. Eerst Toon Gerbrands (nu PSV) uit het volleybal en sinds drieënhalf jaar Robert Eenhoorn, icoon van het Nederlandse honkbal, met een verleden als speler bij de New York Yankees.

AZ imponeert door de toppositie in de eredivisie, met tal van zelf opgeleide spelers: Koopmeiners, Til, Ouwejan, Hatzidiakos en Van Overeem onder anderen. Eenhoorn: 'Dat ze op het eerste veld staan, is ook geweldig voor de mensen die hier werken, die met ze zijn opgegroeid, die hun broodjes hebben gesmeerd of hun trainer zijn geweest. Het is prachtig voor de scout die ze voor het eerst heeft gezien, voor de chauffeur van het busje, voor de supporters die bij hun jeugdwedstrijden hebben gestaan. Alles komt in één keer bij elkaar. En als zo'n speler naar een grotere club in het buitenland gaat, zijn wij trots.'

Sportcultuur

Sneeuwschuivers vegen de velden, deze dinsdag. Voetballers lunchen in the Family Home. De kok maakt eten voor onderweg, want het eerste elftal vertrekt naar Zwolle voor de topper met PEC. In het trapportaal hangt een foto van de speler van de maand bij de jeugd: Peer Koopmeiners, broer van de middenvelder uit het eerste elftal, Teun.

Op andere foto's staan voormalige trainers met motiverende bijschriften. Louis van Gaal, kampioenstrainer in 2009: 'Ik heb voor AZ gekozen op basis van drie criteria: de stabiele organisatie, de kwaliteit van de spelersgroep en de ambitie van de club.'

Eenhoorn is gelouterd door de Amerikaanse sportcultuur. Altijd vooruit willen en nadenken over nieuwe wegen naar succes. In Nederland schiet de discussie alle kanten op, nu het voetbal in crisis verkeert. Welk type is de beste trainer, de oud-speler of de wetenschapper met voetbalkennis? 'Men probeert twee werelden te creëren. Zeg maar de nerds tegen degenen die alleen met voetbal bezig zijn. Een goede coach heeft het vermogen om veel informatie in te winnen en te kunnen omzetten in voetbal. En het dan ook nog eens op een simpele manier bij spelers neer te leggen. Die laatste stap is het moeilijkst. Ik geloof niet in of of. Ik geloof in en en.

'Aanpassingsvermogen is misschien het belangrijkste tegenwoordig. De wereld verandert ongelooflijk snel. Denk jij dat voetbal de enige branche is die zich daaraan onttrekt? Ik hoor 1974 weleens voorbijkomen. Dat is bijna vijftig jaar geleden. Ik ben in 1998 gestopt als prof in het honkbal. Toen gooide een werper weleens 95 mijl per uur. Nu halen ze 100 mijl. Als je daartegen wilt slaan, moet je reactiesnelheid omhoog, de explosiviteit. Anders doe je niet meer mee.

'Niet de sterkste overleeft in topsport, maar degene die zich het best kan aanpassen. Wij zijn in Duitsland naar de opleiding voor coaches geweest, het Weisweiler-instituut. Ze vroegen: Wat komen jullie doen? Hier is nog nooit een Nederlandse club geweest. Terwijl wij dachten: jullie zijn een paar keer wereldkampioen geweest en wij nog nooit.

'AZ heeft Real Madrid al een paar keer op bezoek gehad, om naar onze opleiding te kijken. Zouden wij het enige land zijn dat alles weet? Die grondgedachte is niet goed. Wij willen bij AZ nieuwsgierige mensen, geen mensen die zeggen dat ze tien jaar precies hetzelfde gaan doen. Je moet een cultuur ontwikkelen waarin iedereen elke dag het beste uit zichzelf wil halen.'

Essentie van topsport

De lat telkens hoger leggen, is de bedoeling. 'Dat is de essentie van topsport. Natuurlijk snap ik dat mensen het liefst veilig zijn, in Nederland zelfs in de overtreffende trap. Het is logisch om doelen te stellen waarvan we vanaf het begin weten dat we die halen. Om ze dan eventueel op de helft van het seizoen bij te stellen naar boven. Maar dat heeft in essentie niets met topsport te maken.

'Topsport gaat over boven jezelf uitstijgen. Als je het doel niet bereikt, voer je daarover discussie en word je eventueel afgerekend. Ik vind dat je eerst uitdagend moet zijn om daarna te kijken of het realistisch is. Niet eerst realistisch zijn, en kijken of daar uitdaging inzit. Zo ben ik opgevoed, met mijn leerschool in Amerika. Tevredenheid is een lekker gevoel. Maar het maakt mensen wel lui. Je mag successen vieren, maar vervolgens ga je op weg naar het volgende moment. Je bent nooit klaar.'

Talentontwikkeling

Bij AZ is het pad duidelijk, zoals Eenhoorn dat formuleert. 'De jeugdopleiding had als doel de beste opleiding van Nederland te worden. Maar als je nul spelers aan het eerste elftal aflevert, gaan we er toch mee stoppen. Een jeugdopleiding moet een bijdrage leveren aan het beter presteren van het eerste elftal.

'Bij talentontwikkeling moet het motto zijn: meer is meer. En niet: minder is meer. Hoe meer goede opleidingen, hoe meer kinderen goed worden opgeleid. Veel clubs vragen zich tegenwoordig af waarom ze nog zouden opleiden als spelers toch nooit het eerste elftal halen. Ze wachten liever tot de emmer elders overloopt. Voor het totale Nederlandse voetbal is die instelling niet goed. Het is nogal een verschil of je vijfduizend jongetjes goed opleidt of tweeduizend.'

De crisis in het Nederlandse voetbal hoeft niet blijvend te zijn. 'In Nederland is voetbal de grootste sport, dus de kans dat goede atleten gaan voetballen, blijft groot. Dan kan het niet anders, of je gaat in de toekomst weer prestaties leveren. Alleen die twee stappen daarvoor moeten goed zijn: het ontwikkelen van talent en de begeleiding. Die aspecten nemen wij heel serieus. In elke sport heb je techniek, tactiek, fysiek, mentaal en levensgewoonte. Die vijf factoren moet je goed invullen.'

Daartoe reikt AZ zo veel mogelijk aan, tot aan driedimensionale brillen ter bevordering van het spelinzicht toe. 'Het gaat om snel beslissingen nemen in de omgeving waarin je op dat moment verkeert. Voor een voetballer is dat op een veld. Degene die dat kan, creëert tijd voor zichzelf.'

AZ rijdt voort op een fijne weg, met mooi uitzicht. Eenhoorn: 'Wij hoeven geen spelers te verkopen. Wij zijn financieel gezond. We kunnen keuzes maken die bijdragen aan nog betere prestaties in de toekomst. Dat is fijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.