Profiel

AZ-coach Jansen (48) is gek van voetbal en heeft voor zijn gevoel nooit één dag gewerkt

Pascal Jansen, de coach van AZ, is de rust zelve. Ook op de dag dat hij van Ajax verliest en de tweede plaats in gevaar komt. ‘Het spelletje is mijn absolute passie.’

Pascal Jansen langs de lijn in de topper tussen AZ en Ajax. Beeld ANP
Pascal Jansen langs de lijn in de topper tussen AZ en Ajax.Beeld ANP

De zangeres Sue Chaloner stond op het podium met Ray Charles, BB King, Madonna en Prince. Dat kwam niet alleen door haar zangtalent, maar ook door ‘er klaar voor te zijn’ als zich zo’n kans aandiende, vertelt ze. Altijd de juiste studies gevolgd, overal haar licht opgestoken, nooit afgezegd. Haar zoon, AZ-coach Pascal Jansen, heeft dezelfde eigenschappen, vindt Chaloner. ‘Hij heeft met voetbal wat ik heb met muziek, totaal gek ervan, bevlogen. Zo’n passie is mooi. Maar zorg dat je het vak onder de knie hebt als die kans komt.’

Die kwam begin december toen Jansen, destijds nog assistent, gevraagd werd de ontslagen Arne Slot op te volgen. Het is zijn eerste klus als hoofdtrainer in de eredivisie, vooralsnog tot volle tevredenheid van de directie. Jansen heeft bijgetekend tot medio 2023.

Op zijn 48ste staat de Zaandammer na bijna dertig jaar in het trainersvak eindelijk vol in de spotlichten die hij al kende van de zangavonturen van zijn moeder, musicalster en lid van het duo Spooky & Sue. Chaloner: ‘Als baby van twee weken zat hij in een soort buidel bij me als ik een album opnam, hij sliep onder de bühne.’

Talkshowtafels

Het is niet dat Jansen nu met rode wangetjes aan talkshowtafels vertelt over het uitkomen van zijn grote droom, of pocht over zijn prestaties. ‘Hij is geen trainer die gooit met jasjes, die scheldt op scheidsrechters, in de pers loopt te blaten, dronken achter het stuur kruipt of bezig is aan zijn zesde vrouw. Dat maakt hem oninteressant voor de pers, daarom heeft het zo lang geduurd’, meent Joop Brand, voetbalvader van Jansen.

Wat Jansen kenmerkt is zijn ontspannen uitstraling, zelfs tijdens en rond de verloren topper tegen Ajax (2-0) oogt hij geen moment geïmponeerd, ook al wordt kostbare schade geleden in de strijd om plek twee met PSV. Zijn verklaring daarvoor is zijn ‘geestelijk onafhankelijkheid’. Van een andere rol in de voetballerij wordt hij net zo gelukkig, want voetbal, het spelletje an sich dus, is ‘mijn absolute passie’.

Als 14-jarige jongen ging hij zonder zijn ouders in te lichten naar een open dag van Ajax. Hij werd aangenomen, viel later af, probeerde het in andere profopleidingen, maar moest op zijn 19de stoppen door een zware knieblessure. Hij ving zijn trainersloopbaan aan met veel minder verwachtingen. ‘Ik wil vooral een betere trainer worden, nog meer kennis vergaren’, zei hij in een trainersklas met doorgewinterde ex-profs John van den Brom, Frank de Boer en Erik ten Hag die zo snel mogelijk hoofdcoach bij een profclub te wilden worden.

Nababbel

Het diploma coach betaald voetbal behaalde hij voor als er zich een kans zou aandienen. ‘Het was geen heilig moeten om hoofdcoach te worden bij een profclub’, vertelt Jansen in het spelershome tijdens een spontane nababbel na AZ-Sparta. Hij gaat pas weg na de laatste vraag, dat is rond middernacht. Hij vertelt over Joop Brand, die op het Cios bij hem een nieuw vuur ontstak: anderen helpen een goede voetballer te worden.

Hij deed ervaring op door als assistent van Rinus Israel twee jaar in de Emiraten te coachen. ‘Dan word je wel gepokt en gemazeld, wereldtijd gehad, heel veel opgestoken. Enorm sterk leren relativeren.’

Hij was daarna actief in jeugdopleidingen. Bij PSV werd Jansen coach van de beloftenploeg die uitkwam in de eerste divisie. En hoofd opleiding, net als eerder bij Vitesse, terwijl hij het liefst op het veld staat. Uiteindelijk zegde Jansen die baan op. ‘Ik had nog niks. Dat is die geestelijke onafhankelijkheid. Er wordt overal gevoetbald.’

Drie jaar geleden klopte AZ op de deur. Of hij assistent-coach wilde worden. Niet met het idee om op termijn door te schuiven, maar als brug tussen jeugd en eerste elftal. ‘Daar zit mijn passie, daar ligt mijn interesse. Een andere rol was de hoofdcoach prikkelen, laten nadenken. Dat vraag ik nu ook van mijn collega’s. En als ik die prikkel niet krijg, zoek ik die op.’

Sensationeel

Het hoofdcoachschap van AZ is een felbegeerde baan, hoewel de ploeg de eerste maanden van het seizoen wat minder fris oogde dan tijdens de sensationele jaargang ervoor. ‘Ik vergelijk het met Formule 1. Er zijn maar achttien stoeltjes in de eredivisie, maar honderden mensen die het willen. Ik had het niet zien aankomen. Maar ik werkte al 2,5 jaar prettig samen met die jongens, met alle mensen in de organisatie. Dus dacht ik: ik doe het.’

Het begin was moeizaam, verlies tegen FC Groningen, uitgeschakeld in de Europa League door een laat tegendoelpunt op bezoek bij HNK Rijeka. ‘Dan denk je wel: shit ok, dit is serious.’

In Rijeka ligt de kiem van de wederopstanding van zijn ploeg, meent Jansen. ‘De volgende dag bij het ontbijt heb ik een paar dingen geïnitieerd. In mijn beleving moesten wezenlijk zaken anders. Op en naast het veld. Iedereen en alles moest ondergeschikt zijn aan het team. Kun je je daar niet naar gedragen, dan ga je eruit.’

AZ richtte zich op, won tweemaal van PSV en Feyenoord. Alleen tegen het rijpere Ajax gaat het telkens mis, al had AZ afgelopen zondag voor rust de beste kansen.

Bij Studio Voetbal werd op zeker moment de ‘Pascal Jansen’-meter erbij gepakt vanwege de florissante resultaten onder de coach. Het is nieuws voor Jansen. Hij volgt voetbalpraatprogramma’s niet zo. ‘Het gaat er mij om dat ik me goed voel op een plek en van mijn directe omgeving waardering krijg.’

Ondergewaardeerd

Joop Brand: ‘Hij is net als ik. Van Stormvogels onder 6 jaar trainen worden we ook gelukkig. Maar ik vind dat Pascal ondergewaardeerd wordt. Ik heb Johan Derksen nog aan zijn oren getrokken dat hij niet moest lullen dat Pascal geen technische achtergrond heeft. Hij was technisch veel beter dan Derksen, die ik ook nog ontdekt heb. Pascal schreeuwt het niet van de daken.

‘Iedereen zegt Slot, Slot, Slot, maar onder hem verloor AZ dit seizoen veel punten, omdat ze te ver inzakten in de eindfase. Pascal speelt niet met de kont naar achteren, maar het plassertje naar voren. Presteert een oud-prof zoals hij dan staat het groot in de kranten, dan moet-ie van iedereen naar Real Madrid. Pascal lacht als ik dat vertel. ‘Ik heb toch plezier’, zegt hij.’

Jansen beaamt het. Dat hij voor zijn gevoel ‘nog nooit een dag in zijn leven heeft gewerkt’, ziet hij als rijkdom. En niet het hogere salaris dat hoofdcoaches krijgen. ‘Geld is totaal geen drijfveer. Verre van.’

Als die houding wordt uitgelegd als een gebrek aan ambitie, dan moet men dat maar doen, stelt hij. ‘Ik voel me hier goed, ook in deze rol, in deze organisatie. Maar slapen doe je ’s nachts; ik zal moeten blijven presteren.’

Luisterend oor

Iedereen kijkt naar hem, nu hij van ondersteuner leider is geworden. ‘Ervaring uit andere functies komt daarbij goed van pas. Als assistent was ik een luisterend oor voor spelers, dat ben ik nog steeds. Dat vind ik een belangrijke eigenschap voor een hoofdtrainer. Ik heb me ontwikkeld, altijd goed naar de hoofdcoaches gekeken. Duidelijkheid en eerlijkheid naar spelers is voor mij cruciaal. Ze moeten exact weten wat ze aan mij hebben. Dan is het niet moeilijk om iemand te passeren. Alle beslissingen die ik neem zijn in het belang van het team.’

De dynamiek rond profspelers is anders dan rond jeugdspelers. Talenten Wijndal, Koopmeiners, Stengs en Boadu maken met vallen en opstaan naam. ‘Ze zijn international geworden en komen onder een vergrootglas. Nu ervaren ze dat als het minder gaat mensen ze gaan zoeken. Van mij krijgen ze altijd rugdekking als ik zie dat ze in het team investeren. Er is helaas geen knopje dat je kunt aanzetten als het niet loopt. Het blijft een interessant spel hoe je het beste uit ze haalt.’

Hij spreekt er niet over met Slot, het contact bloedde na diens ontslag dood. ‘Het is zo gegaan. Maar ik heb geen problemen met Arne. Totaal niet zelfs.’

Met het recente afscheid van Ron Vlaar viel nog een brok ervaring weg. Jansen wijst op aanvoerder Teun Koopmeiners die is gegroeid in zijn leidersrol, die ‘al 27 lijkt in plaats van 23’. Bizot, Martins Indi en Letschert ziet hij als ervaren, stabiele factoren. ‘Daar wordt echt wel naar geluisterd.’

Internationaal gelouterd

Veel talenten worden gelinkt aan Ajax, waar de druk groter is, waar meer internationaal gelouterde spelers en trainers zijn. ‘Bij Ajax moet je ieder seizoen om de titel spelen, dat geeft een andere druk. Hier wordt ook steeds meer verwacht. Misschien is de uitdaging nog wel groter om met AZ iets voor elkaar te krijgen.’

Hij slaapt niet minder nu er zoveel over hem gesproken wordt. Zijn familie is meer onder de indruk. ‘Mijn oudste zoon vindt het best bijzonder. Mijn moeder is enorm trots op me, volgt al die interviews, vraagt soms: zijn ze nog blij met je? Die zijn er zenuwachtiger onder dan ik.’

Haar zoon geeft om de spelers die hij traint, zegt Chaloner. ‘Het gaat hem om de liefde voor voetbal, niet om hemzelf.’

Zij, de artiest, staat er hetzelfde in. ‘Ego? Bah! Het gaat niet om mij, maar om de muziek. Niet alleen tussen de sterren, maar ook in achterafzaaltjes moet je alles geven. Een beetje de Britse mentaliteit. Wij gaan voor de kunst niet voor de kortstondige roem.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden