WK atletiek Bart Bennema

Atletiekcoach Bart Bennema: ‘Ik ben te soft geweest voor Dafne’

Bart Bennema keerde terug als coach van Dafne Schippers, die vanaf vandaag in actie komt op de WK atletiek in Doha. Samen zoeken ze naar naar oude toptijden.

Bart Bennema, trainer/coach, en Dafne Schippers tijdens de training. Beeld Klaas Jan van der Weij

De breuk tussen Bart Bennema en Dafne Schippers duurde nog geen twee jaar. En toch is alles nu anders tussen hem en de 16-jarige die hij elf jaar geleden ontdekte, vertelt de coach op een bankje voor het Koning Boudewijnstadion in Brussel.

In de periode dat Schippers onder regie van de Amerikaan Rana Reider trainde, van maart 2017 tot en met november 2018, had Bennema (42) tijd om in de spiegel te kijken. Met de kennis van nu had hij dingen anders gedaan. Hij vindt dat hij soms te soft is geweest voor de tweevoudig wereldkampioene op de 200 meter die vanaf vandaag in actie komt op de WK in Doha.

Bennema trainde Schippers van haar 16de tot haar 24de en bracht naar haar de wereldtop. Het was een heftige tijd waarin veel dingen nieuw waren voor het supertalent en de jonge coach, een voormalige tienkamper. ‘We groeiden samen op, ook in emotioneel opzicht. Zij als sporter, ik als coach. Dan kom je dingen tegen. Ik was soms meer haar grote broer dan haar coach. Als je een familielid bent, vind je dingen zielig voor haar. Als coach moet je een atleet een spiegel voorhouden. Ik deed dat toen niet altijd. Ik was bang dat ik haar kwetste als ik haar te hard aan zou pakken.’

Uitrazen

Bennema liet Schippers vaak razen als ze emotioneel was na verloren wedstrijden. Schippers háát verliezen. ‘Ik was bang dat het de prestaties zou beïnvloeden als ik er wat van zou zeggen. Daar heb ik achteraf wel spijt van. Dat had ik beter kunnen doen. Ik ben te soft geweest. Niet in trainingen, maar wel in het accepteren van bepaald gedrag. Ik werd daar toen wel op gewezen door mijn mentoren, maar ik begreep nog niet goed was ze bedoelden. Nu wel.’

Onder coach Reider werd Schippers in 2017 opnieuw wereldkampioene op de 200 meter. Maar de snelle tijden die ze in 2015 liep, haalde ze niet meer. Er veranderde ook iets in haar loopstijl. Het zag er minder vloeiend uit. Dat riep vraagtekens op bij de samenwerking, die in november vorig jaar plotseling stopte omdat Reider terug ging naar Amerika vanwege familieomstandigheden. Coach Bennema werd teruggevraagd. Hij was de enige logische keuze, omdat hij in de buurt was en haar door en door kende. Er kwam verzoening, al zegt Bennema dat ze niet met ruzie uit elkaar zijn gegaan.

Hij wilde dit keer geen grote broer meer zijn. Hun relatie is nu zakelijker. ‘Het is oké dat zoiets gebeurde, maar ik wilde dat niet meer. Met niemand, ook niet met haar. We hebben nu een goede band, maar het is wel anders geworden, meer volwassen. Ik wil thuis geen appjes krijgen over iets als een tandartsbezoek. Dat vertel je maar op de training. Anders stopt mijn werk nooit.’

Bennema is ook niet overal meer bij. Toen Schippers plotseling tot de wereldtop van de sprint doordrong, reisde hij alle wedstrijden af. Hij wilde het een keer meegemaakt hebben, om ervan te leren. Nu reist ze ook veel alleen.

‘Als ze ouder worden, kunnen ze meer dingen zelf. Dat hoort ook bij de sprint. Een meerkamp is verdeeld over twee dagen. Dan heb je echt een coach nodig. Tijdens een 100 meter heb je niemand nodig die hup roept langs de kant.’

Onder de coach Reider bracht Schippers meer tijd door in het krachthonk. Ze werd zichtbaar gespierder, maar ging er niet harder van lopen. Bennema wijt dat ook een beetje aan zichzelf. ‘We waren allemaal van mening dat er iets moest gebeuren om haar terug op het oude niveau te krijgen. Ik vond ook dat ze sterker moest worden. Dan ga je zoeken en probeer je iets uit. Veel mensen vergeten dat ik de krachttraining nog heb geschreven tot en met april 2017.’

Bart Bennema, trainer/coach, volgt Dafne Schippers tijdens haar training. Beeld Klaas Jan van der Weij

Te zwaar

Schippers kweekte veel spiermassa, ze werd te zwaar. Ze traint samen met Jamile Samuel, in veel opzichten het tegenovergestelde van Schippers. Samuel is het sprietje van 1.68. Schippers is robuuster gebouwd met een lengte van 1.79. ‘Stel, ik geef Jamile en Dafne hetzelfde programma krachttraining. Bij Jamile zie je niks, Dafne groeit. Dat heeft allemaal te maken met aanleg voor spiergroei. Dafne komt al aan als ze naar het krachthonk kijkt.’

Samuel krijgt drie keer per week krachttraining. Schippers twee. Ze is ook eerder klaar. ‘Bij Jamile wil ik er juist wat spieren op krijgen, zodat er wat volume ontstaat in zo’n meisje. Er moet wat spanning op het lijf komen. Als je iemand groot wil maken laat je ze wat lichter tillen met meer herhalingen. Dafne wil je sterk maar niet groot maken. Zij tilt zwaarder maar niet zo vaak.’

Er wordt naar meer gekeken dan alleen de spiergroei. Ook dieet komt aan bod. En de menstruatie. ‘Over het algemeen is het hoe meer je eet, hoe meer je aankomt. Maar het is niet alleen maar eten, of krachttraining. Bij vrouwen kan het ook iets hormonaals zijn. Denk maar aan de maandelijkse periode. De één houdt dan meer vocht vast dan de ander. De één voelt nooit wat, de ander ligt twee dagen op bed. Sommige mensen denken dat sporters daar geen last van hebben, maar die hebben dat ook. Daar moet je allemaal rekening mee houden in de training.’

Bennema wil niet zeggen hoeveel kilo Schippers sinds vorig jaar kwijt is geraakt. Het is beter geworden, zegt hij. ‘Als je jarenlang krachttraining doet is dat niet binnen een week weg. Net als afvallen. Als je een jaar ongezond hebt gegeten en te dik bent geworden, is dat er ook niet binnen een maand weer af.’

Hij is ‘tevreden’. Maar de techniek waar Bennema naar zoekt, die uit het topjaar 2015, is nog niet gevonden. Na dat seizoen, waarin ze de wereldtitel pakte op de 200 meter en zilver won op de 100 meter, is Schippers elk jaar een fractie minder hard gaan lopen. Op de 100 meter ging ze van 10,81 in 2015 naar 11,04 dit jaar. Op de 200 meter kwam Schippers dit jaar nog niet verder dan 22,45, een stuk langzamer dan haar toptijd van 21,63 uit 2015.

Beste jaartijd in Doha

Het is de bedoeling dat ze in Doha de beste tijd van het jaar gaat lopen. Maar ze hield twijfels over aan een rugblessure die af en toe nog in de weg zit. In februari viel ze van de trap. Het gooide de plannen van Bennema in de war, al liep ze ondanks de ‘kink in de kabel’ geen wedstrijd minder dan andere jaren.

Bennema weet nog steeds niet precies hoe hij het probleem op kan lossen. ‘Het is niet zo van: til je knieën eens wat hoger op en het is klaar. Het lijstje veranderde constant. Zodra we dingen goed hadden, waren er weer andere dingen. Het lijkt alsof ze tussen twee technieken in zit, en ze niet goed weet welke ze moet kiezen. Ik heb meer tijd nodig gehad dan gedacht.’

Uiteindelijk draait het om ontspanning, denkt hij. ‘Hoe meer ontspannen dat lijf is, hoe beter alles samenwerkt. Als je een lijf probeert te forceren, kost dat je alleen maar energie. Het duurt blijkbaar heel lang voordat je die ontspanning weer terug hebt en je weer op je lijf durft te vertrouwen.’

Het hoofd moet vrij van zorgen zijn. Daarom is het volgens Bennema voor jonge talenten makkelijker om voor een verrassing te zorgen. ‘Als je niks verwacht, is het hoofd vrij en het lichaam ontspannen. Die mindset is goud waard. Letterlijk. Als er meer verwachtingen zijn, geeft dat een grotere druk. Het wordt lastiger om die mindset te krijgen naarmate je ouder wordt en meer hebt meegemaakt. Denk niet aan het eindresultaat. Dat is hetzelfde als niet denken aan een roze olifant.’

Dafne Schippers concentreert zich op de start van de 200 meter met haar coach Bart Bennema naast zich. Op de achtergrond Nadine Visser. Beeld Klaas Jan van der Weij

Titelprolongatie

Bennema denkt dat Schippers nu op ‘70 à 80 procent’ van haar kunnen zit. Titelprolongatie zou voor hem als een verrassing komen. Het is slechts één atlete gelukt om driemaal de 200 meter te winnen: de Amerikaanse Allyson Felix.

Er is nog tijd, zegt hij. Schippers is nu 27 en heeft nog even. Zijn pupil Churandy Martina is inmiddels 35. Wereldkampioen Justin Gatlin uit Amerika maakt met 37 jaar zelfs nog kans op titelprolongatie op de 100 meter. Dat geldt ook voor de 32-jarige drievoudig wereldkampioen 100 meter Shelly-Ann Fraser-Pryce, die na de geboorte van een zoon is teruggekeerd aan de wereldtop.

Dat zijn natuurlijk uitzonderingen, zegt Bennema. ‘Vroeger was het klaar als sprinters richting de 30 gingen. Nu is dat anders. Tot je 32ste kun je nog wel pr’s verbreken. Daarna gaan de jaren tellen. Je moet wel mazzel hebben, er moeten geen gekke dingen gebeuren. Als jij je been breekt, heb je een probleem. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat je een keer de ideale omstandigheden hebt getroffen. Dat je nooit meer die tijd loopt, maar wel in de buurt komt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden