Background

Asamoah Gyan, stervoetballer met een strafschopsyndroom

Ghana streed gisteravond om een finaleplaats tijdens de Afrika Cup in Zuid-Afrika, waar in 2010 de hand van Suárez de 'Black Stars' afhield van de beste Afrikaanse prestatie ooit op een WK. Gisteren weerhielden strafschoppen de titelfavoriet van doorgang, aanvoerder Asamoah Gyan durfde niet, keek toe. Een portret van de Ghanese sterspeler met een penaltysyndroom.

Edward Geelhoed
Asamoah Gyan na de verloren wedstrijd tegen Burkina Faso. Beeld ap
Asamoah Gyan na de verloren wedstrijd tegen Burkina Faso.Beeld ap

Buiten bij het spelershotel in de havenstad Port Elizabeth wappert de Ghanese vlag naast een palmboom, de foyer kijkt uit op de ribbelige zee. Stervoetballer Asamoah Gyan loopt naar binnen met dezelfde bravoure zoals hij hakjes geeft op het veld. Hij bokst even met een paar ploeggenoten en daalt af naar de kelder. Voorbij de pooltafel en televisieschermen, voorbij de meisjes met 'welkom Ghana'-shirts, naar een kamertje als een bankkluis.

'Zuid-Afrika voelt als mijn tweede huis', vertelt Gyan, aanvoerder en WK-ster, enkele dagen voor de nederlaag van gisteravond tegen Burkina Faso. 'Ghana heeft hier de harten gestolen, twee jaar geleden. Nu ik ben teruggekeerd voor de Afrika Cup, bewonderen de mensen me opnieuw.' Met afwisselend wankel en overtuigend spel sleepte hij zijn ploeg naar de halve finale, waarin hij drie doelkansen miste. Toen de gelijke stand woensdag aanhield, begon Gyans hart slagen over te slaan - stafschoppen doemden op.

Het was op een vrijdagavond in Johannesburg, in juli 2010, toen Gyan zijn handen voor zijn gezicht vouwde. Mikte hij zijn strafschop in de laatste seconden tegen Uruguay een handlengte lager, dan had Ghana als eerste Afrikaanse land ooit de halve finale van een WK bereikt. Vorig jaar miste hij van elf meter tegen Zambia, waardoor de finale van de Afrika Cup onhaalbaar bleek. Hij schreef een brief aan de voetbalbond, voor onbepaalde tijd stopte hij. 'Ik ben mentaal sterk, maar voelde me ineens zwaar terneergeslagen', verzucht hij nu. 'Twee cruciale strafschoppen die mijn land geluk konden brengen, en ik verpestte ze.'

Strafschopstip
Vijf maanden later hervatte hij zijn interlandcarrière, maar de strafschopstip laat hij sindsdien ongemoeid. Zijn moeder raadde hem dat aan - ze is inmiddels overleden, hij blijft naar haar luisteren. 'Ik doe het gewoon niet meer.' Tegen Burkina Faso bleef de aanvoerder ronddolen in de middencirkel, toeziend hoe drie ploeggenoten op kinderlijke wijze faalden, alsof ze voor het eerst een doel onder vuur namen. Terwijl hij, Gyan, een doeltreffend been bezit, maar een wankelbaar gemoed. 'Mag ik jou dan een vraag stellen?' dreigt hij ineens. 'Als je tot tweemaal toe verliest wat jou aan het hart gaat, dan raakt dat je niet?' Dat de pers hem indertijd fileerde, deert hem niet. 'Maar mijn Ghana...'

De 27-jarige Gyan vestigde zich in 2011 bij woestijnclub Al-Ain, nadat Sunderland hem na het WK als recordaankoop van zestien miljoen euro binnenhaalde - een controversiële overstap, op zo'n leeftijd richting het land vol oliegeld. 'De Premier League is het hoogste mondiale niveau,' vertelt hij in het hotel, 'maar daarvoor zijn goede buitenlandse spelers nodig geweest. Ik ben naar de Verenigde Arabische Emiraten verhuisd, en de competitie verbetert, Luca Toni en David Trezeguet volgden. Wij bezitten charisma, werpen daar licht op het voetbal.' Toni vertrok na zeven duels, Trezeguet na vier.

Gyan na de verloren wedstrijd tegen Burkina Faso. Beeld afp
Gyan na de verloren wedstrijd tegen Burkina Faso.Beeld afp
Gyan tijdens een training. Beeld ap
Gyan tijdens een training.Beeld ap

Gouden hart
'Gyan heeft een gouden hart', meent mede-sterspeler Kwadwo Asamoah. 'Bel iemand op en die zal hetzelfde zeggen.' Jarenlang deelden Gyan en de middenvelder van Juventus een hotelkamer. De vrienden lijken tegenpolen. In Gyans haar staat zijn rugnummer drie geblondeerd, oorbellen, ringen, een ketting en een imposant horloge fonkelen om aandacht. In zijn vrije tijd rapt hij als Baby Jet over Afrikaanse meisjes. Gyans stem klinkt indringend, die van Asamoah zacht en vriendelijk, haast meisjesachtig, en hij staart timide naar de muur.

Die kwartfinale van het eerdere WK blijft rondzweven, nu de grond weer Zuid-Afrikaans is. Wanneer Asamoah op zijn kamer zit, vervliegen zijn gedachten af en toe naar die avond, die dan als een schaduw over hem heen zakt. Gyan noemde Luis Suárez - die in de honderdtwintigste minuut de bal uit het doel stompte - de meest gehate man van Afrika. Asamoah toont zich mild. 'Suárez wilde winnen', weet Asamoah, 'en dat deed hij. Als ik dat voor mijn land had moeten doen, was ik gelukkig geweest - dan had ik Ghana gered.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden