Apotheker Nigel verkoopt meldonium bijna dagelijks

Meldonium ruikt een beetje als een verrotte citroen. Zuur en onaangenaam. Als je een capsule doormidden breekt, stuift er wit poeder uit met piepkleine kristalletjes. Net cocaïne. Maar meldonium snuif je niet, dat slik je. Dat gaat het prettigst in capsules van 250 milligram: die van 500 milligram zijn wat groot voor de slokdarm, dat voel je al als je er eentje op je tong legt.

Beeld Reuters

In de Moskouse apotheek de Oude Genezer liggen de pakjes meldonium in dezelfde la als de tabletjes paracetamol. Een pakje met 40 capsules heb je voor 327,40 roebel, oftewel 4,11 euro. Ongeveer dezelfde prijs als die van een pakje Strepsils, de zuigtabletjes voor de keel. Doktersrecept is niet nodig. Meldonium gaat in Rusland gewoon over de toonbank.

Apotheker Natalja Nigel schiet in de lach bij het horen van de naam van het middel. 'Dus u wilt zelf ook wat doping proberen?' Ze haalt een pakje meldonium tevoorschijn. Ze hoeft niet te zoeken, dit verkoopt ze bijna dagelijks. 'Hier', zegt ze. 'Tweemaal daags slikken. De eerste capsule het liefst voor de lunch.'

Dit is het middel dat sinds 1 januari door het wereldantidopingagentschap gelijkgesteld wordt aan beruchte tovergoedjes als epo en amfetamine. De ene na de andere Russische topsporter wordt erop betrapt. Deze week waren het er acht, allemaal meldonium.

De collega van Natalja Nigel komt de winkel binnen. 'Masja, heb je van de sporters gehoord?', roept Nigel. 'Ze hebben Sjarapova uit competitie gehaald. Gepakt op meldonium! Dat is doping, nu pas! Dat geloof je toch niet, Masja?' Masja kan het niet geloven.

Aan emoties heeft het mondiale antidopingagentschap WADA geen boodschap. Op een positieve test volgt een straf. Elke sport heeft te maken met dezelfde regels. (+)

Profiteren

Ze verkopen al twintig jaar meldonium, of Mildrate zoals het ook wel bekendstaat in Rusland. Meestal geven ze het aan patiënten met hartproblemen of in geval van problemen met de bloedcirculatie. 'En onze sporters gebruiken het', zegt Nigel. 'Het helpt het lichaam bij zware fysieke inspanningen.'

Het staat specifiek in de bijsluiter: sporters profiteren van dit product. De bijsluiter beveelt de inname aan bij chronische hartproblemen, bij problemen met de bloedtoevoer naar de hersenen, bij chronisch alcoholisme en, jawel, bij 'hoge fysieke activiteit (inclusief sporters)'.

Voor sporters gelden er speciale instructies: twee keer per dag 500 milligram tot 1 gram innemen. Dat is een hogere dosis dan voor hartpatiënten. De kuur is voor sporters een paar weken korter: '14 tot 21 dagen tijdens periode van training, 10 tot 14 dagen tijdens periode van competitie'.

Wat meldonium precies doet met een sporter, staat niet in de bijsluiter. Maar Natalja Nigel weet het wel. 'Je krijgt meer bloedcellen die zuurstof vervoeren', zegt ze. 'Het hart gaat beter pompen. Iedere fysieke inspanning wordt wat lichter.'

Met dat doel werd het in de jaren tachtig ontwikkeld in de Sovjet-Unie. Er was een middel nodig dat de soldaten van het Rode Leger een zetje in de rug kon geven. Met meldonium zouden ze het beter kunnen uithouden op de hoogvlaktes van Afghanistan. Het medicijn ging vanuit het laboratorium in Letland direct door naar het leger.

Nu kan iedereen in de voormalige Sovjet-Unie meldonium bij de apotheek kopen. In Rusland staat het op de lijst 'vitale en essentiële medicijnen' van de regering. Nog steeds komt meldonium uit Riga, uit een gebouw met drie verdiepingen niet ver van het centraal station. Busjes verzorgen de distributie door Rusland, tot aan apotheek de Oude Genezer in Moskou. Niks nieuws.

Niet erkend

Toch is er al die tijd weinig onderzoek naar meldonium gedaan. De bijsluiter: 'Het is onbekend wat de effecten op kinderen zijn'. Het is ook onduidelijk wat meldonium doet met zwangere vrouwen en of het via moedermelk overgebracht wordt op baby's. In Amerika en in de meeste Europese landen, waaronder Nederland, is meldonium niet erkend als medicijn.

Gevaarlijk is het in elk geval niet, als je de bijsluiter gelooft. Bijwerkingen komen zelden voor. En die beperken zich tot jeuk, rode plekken, zwellinkjes en slapheid. Bij een zakkende bloeddruk of hoofdpijn is het wel oppassen, dat zijn symptomen van een overdosis.

'Het is een heel gebruikelijk medicijn', zegt Natalja Nigel. Zelf heeft ze het weleens gebruikt in de herfst en in de lente. 'Dan heb je geen hoofdpijn als de temperatuur snel verandert.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden