Antoinette de Jong was dit weekeinde de beste in Heerenveen en wil dat ook blijven

Antoinette de Jong is niet langer het verlegen meisje dat zich prettig voelde in de schaduw van haar succesvollere landgenoten. Ze popelt om het bastion Wüst te slechten.

Beeld Klaas Jan van der Weij

Eén keer klonk afgelopen weekeinde bij de wereldbekerwedstrijden in Thialf het Wilhelmus bij de vrouwen. Op zondag, na de 3 kilometer. Het klonk voor Antoinette de Jong die de eerste wereldbekerzege uit haar carrière boekte. 'Ik denk dat er nog nooit iemand zo blij mee is geweest als ik.'

Ze was bij de vrouwen de enige niet-Japanse die een afstand won. Opvallend, maar even opvallend was dat de 22-jarige De Jong opnieuw haar ploeggenote Ireen Wüst wist te verslaan. Dat deed ze twee weken geleden op de NK afstanden ook al op de 3 kilometer, de afstand waarop Wüst in februari van dit jaar nog wereldkampioen werd.

'Een kind van Thialf'

Tot dit seizoen was het De Jong nog nooit gelukt om Wüst te verslaan. Elke keer was Nederlands succesvolste olympiër haar net te snel af, al ging het vorige winter soms maar om enkele tienden van een seconde. De afgelopen twee maanden is het De Jong al vier keer gelukt. Op de NK, bij de wereldbeker en eerder al bij twee trainingswedstrijdjes.

De ommekeer komt voor de Friezin op het juiste moment. 'Dit seizoen is onwijs belangrijk.' Met de Winterspelen in aantocht lijkt zo een wisseling van de wacht ophanden. Wüst is 31 en in sporttermen een dame op leeftijd. Ze moet het opnemen tegen de nieuwe generatie met De Jong in de voorste linie.

'Een kind van Thialf', zo kondigt de speaker in Heerenveen de Friezin graag aan. Terecht, De Jong komt uit Rottum, een piepklein dorpje dat dichter bij de ijsbaan ligt dan het centrum van Heerenveen. Haar ouders bestieren een paardenfokkerij voor Friese paarden. Het was dan ook geen uitgemaakte zaak dat De Jong schaatser zou worden. Als tiener was ze een talentvolle amazone, maar koos rond haar 16de toch voor de schaatssport. Paardrijden doet ze nu alleen nog in de zomer, als haar trainingsschema het toelaat.

In de schaduw

Ze is jong, maar draait al jaren mee in de top van het Nederlandse schaatsen. In november 2012, 17 jaar nog maar, debuteerde ze bij de wereldbekerwedstrijden in Heerenveen. In dezelfde winter behaalde ze de vijfde plaats op het EK allround. Het jaar erna mocht ze mee naar de Winterspelen in Sotsji, waar ze zevende werd op de 3 kilometer. Een prestatie van formaat voor een junior, maar eentje die verloren ging in de karrevracht aan medailles die de Nederlandse ploeg in Sotsji bij elkaar schaatste. Van de ploeg van twintig schaatsers wonnen er vijftien eremetaal. De vijf zonder medaille vielen niet op.

In die tijd, vier jaar geleden, vond De Jong het wel fijn om in de schaduw van haar oudere en succesvollere landgenoten te staan. Ze was een vrij verlegen meisje, dat het moeilijk vond om lang van huis te zijn. Tijdens de wereldbekerwedstrijden en de Winterspelen miste ze haar ploeggenoten uit Jong Oranje. En haar familie.

De Jong na het winnen van de drie kilometer in Thialf HeerenveenBeeld anp

Concurrenten

Inmiddels is De Jong een schaatser die weet wat ze wil. De tranen van heimwee heeft ze al lang leren wegslikken en ze deinst er niet voor terug om haar plek in het licht op te eisen. Ze weet dat ze daarvoor het bastion Wüst moet slechten. Ze weet hoe moeilijk dat is, juist als ploeggenote van de koningin van Sotsji.

'Het is altijd Ireen die op nummer één staat. Het is niet gemakkelijk om daar tegenin te gaan. Om aan de start te staan en te zeggen: dit is mijn race', vertelde De Jong na haar Nederlandse titel.

Ze gaf eind oktober ook toe dat er spanning heerst in de ploeg. De belangen van De Jong en die van Wüst beginnen steeds meer te botsen. Dit wedstrijdseizoen zijn ze elkaars grootste concurrent. Dat heeft een weerslag op hun onderling contact. Tijdens de wedstrijdweekeinden praten ze nauwelijks met elkaar. 'Dan ben je even die eenling. Natuurlijk probeer je samen te werken. Schaatsen in een ploeg is teamwork, maar in de winter is dat lastiger.'

Wat ook meespeelt in hun onderlinge verhouding is het leeftijdsverschil. Er gaapt een generatiekloof binnen de ploeg. De Jong trekt meer op met Melissa Wijfje, ook 22, dan met Wüst. Die snapt op haar beurt wel dat het zo gaat. 'Zij zijn van een andere tijd.'

Ze herkent zich er ook in. De Brabantse bonsde zelf ook op jonge leeftijd op de deur van de gevestigde orde. 'Ik zie mezelf in ze terug, hoe ze dingen aanpakken en ertegen aankijken', zei Wüst vorig jaar over De Jong en Wijfje.

De geschiedenis herhaalt zich. Wüst zette ruim tien jaar geleden haar oudere ploeggenoten Renate Groenewold en Paulien van Deutekom onder druk. Nu is zij zelf aan de beurt en moet ze vrezen voor haar plek boven op het podium. De Jong is namelijk niet van plan om weer een stapje terug te doen. Ze was afgelopen weekeinde de beste en wil dat blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden