Anand laat Karpov weer ontsnappen

Lausanne lijkt even aan de Noordzee te liggen als Karpov en Anand zich opmaken voor hun onderlinge partij in het Hoogovenstoernooi....

Van onze schaakmedewerker

Gert Ligterink

WIJK AAN ZEE

In de pikante ontmoeting, door sommigen de zevende WK-partij genoemd, staat het een en ander op het spel. Natuurlijk wil Anand graag zijn gram halen voor de niet alleen door hem betreurde matchnederlaag in Lausanne. Maar wat voor hem vooral telt is de toernooiwinst. Die zou door een zege op Karpov een stuk dichterbij komen.

Ook voor Karpov is het een gewichtige middag. Anatoli is op zoek naar eerherstel. In de pers is hij verguisd na de prolongatie van zijn wereldtitel en tot overmaat van ramp verloopt het toernooi in Wijk aan Zee voor hem dramatisch slecht. Na zes soms fortuinlijke remises is hij zaterdagmiddag met boter en suiker ingemaakt door hekkensluiter Salov.

De ervaring leert dat dergelijke met spanning tegemoetgeziene partijen in de praktijk vaak tegenvallen. Ze eindigen vaak in dorre remises omdat een van de twee combattanten toch terugschrikt voor een felle clinch. Maar ditmaal gebeurt dat niet. De spelers graven zich in voor een traag manoeuvreergevecht dat vroeg of laat tot uitbarsting zal moeten komen.

Het duurt niet lang voor duidelijk wordt hoe Karpov worstelt met zijn vorm. In zijn grote tijd zou hij blind de beste velden voor zijn stukken hebben gevonden, nu aarzelt hij voortdurend en ziet hij gaandeweg zijn stelling verslechteren. 'Te laat begreep ik dat ik helemaal niet beter stond', zal hij later zeggen.

Anand profiteert optimaal. Hij rookt de witte koning uit en laat die een onvrijwillige wandeling maken in het centrum van het bord. Het publiek kent hem al de dagelijkse rondeprijs toe, mits hij wint natuurlijk. Dat laatste lijkt een overbodige toevoeging. Wat kan er misgaan? Bij de 46ste zet is het net rond wits koning gesloten. Een prachtige aanvalspartij zal worden besloten met een torenoffer. Als zwarts 46ste zet oplicht op de monitoren gaan de gedachten terug naar vrijdag 9 januari. In de eerste barragepartij van de WK-tweekamp had Anand Karpov volledig overspeeld tot hij met één zorgeloze zet al het goede voorbereidende werk tenietdeed. Gaat het opnieuw gebeuren? Anand kan mat in een zet of acht geven maar kiest in plaats daarvan een slecht berekende zet die Karpov terugbrengt in de partij.

Nog is de kans op revanche niet verkeken. Anand bereikt een gunstig eindspel maar gelooft er niet meer in. Bij de 53ste zet laat hij de winst definitief glippen. Een paar zetten later geeft Karpov eeuwig schaak. Twee ontevreden spelers blijven achter. Anand verontschuldigt zich bij zijn fans voor zijn opzichtige falen, Karpov moppert na over zijn slechte spel waar maar geen verbetering in komt.

Gevraagd naar verklaringen voor de ondermaatse prestaties somt Karpov een hele waslijst op. Vermoeidheid, steeds wisselende temperaturen in de speelzaal - inderdaad, het wil wel eens lelijk tochten op het podium - en boven alles natuurlijk de vreselijke inspanningen in Lausanne.

De tegenwerping dat hij vroeger altijd kracht putte uit de prolongatie van een wereldtitel brengt een glimlach op Karpovs sombere gezicht. 'Vroeger, toen ik nog jong was. Ach ja, toen ging alles gemakkelijker. Leeftijd is een factor, vergeet dat niet. Ik herstel niet meer zo gemakkelijk tegenwoordig'.

Anand rest de troost dat hij de ongedeelde eerste plaats heeft vastgehouden. Zaterdag was Paul van der Sterren zo vriendelijk om na veertig uitstekende zetten plotseling geheel ineen te storten. Anand schoot door de meevaller voorbij koploper Kramnik die het moest afleggen tegen Van Wely.

Maar de publieksprijs van de achtste ronde gaat aan Anands neus voorbij. Die zal vandaag worden uitgereikt aan Jan Timman als beloning voor zijn onberispelijke zege op Michael Adams. Eindelijk is Timman in Wijk aan Zee weer eens ouderwets op dreef: een gedeelde tweede plaats, als enige ongeslagen en het zwaarste deel van het programma al achter de rug.

Adams wordt door Timman volgens de regelen der kunst verslagen. Een zinloze actie van zijn tegenstander op de damevleugel vangt Timman op met een veel venijniger tegenstoot aan de andere kant van het bord. Achter elkaar snijdt zijn aanval door de witte stelling heen en het resultaat, een eindspel met een knaap van een pion meer, is ruim voldoende om Adams tot overgave te dwingen.

Een vlekje op de gestroomlijnde prestatie komt aan het licht als Timman vertelt dat hij rond de twintigste zet remise heeft aangeboden. 'Ik wilde krachten sparen', zegt hij als hij de verbaasde blikken van de omstanders ziet. 'Krachten sparen? Waarvoor dan?' roept Loek van Wely. Timman reageert er niet op en verlaat innig tevreden sporthal De Moriaan.

Tevredenheid heerst ook bij twee Nederlandse deelnemers aan de tweede grootmeestergroep. De Oezbeek Kasimdzjanov is in deze afdeling met 5 uit 5 een klasse apart maar John van der Wiel en Dimitri Reinderman draaien aardig mee met een tussenscore van 3,5 uit 5. Reinderman jaagt op een grootmeesterresultaat en moet daartoe in de komende zes ronde zijn score verdubbelen.

Een poging om het publiek te verleiden hem de rondeprijs van vijfhonderd gulden toe te kennen mislukt. Hoe groot de waardering van de kijkers ook is voor de door Reinderman zelf toegelichte aanvalsprestatie tegen jeugdwereldkampioen Shaked, deze verbleekt bij de prestaties van Timman en Anand.

Niet alleen grootmeesters en meesters leveren strijd in Wijk aan Zee. Drie dagen lang wordt ook met overgave gestreden om het traditionele journalistenkampioenschap. Vijf ronden spelen de deelnemers in betrekkelijke anonimiteit in een hoekje van de bomvolle zaal.

Hun moment van glorie komt zaterdagavond als het door de grootmeesters verlaten podium hun strijdterrein wordt. Het is een wonderlijk gezicht. Dezelfde opstelling van de tafels, dezelfde borden en stukken maar geheel andere spelers. De sfeer is gemoedelijk, aan menige tafel staan tussen klok en bord twee glazen Straffe Hendrik. Winnaar wordt Hans Berrevoets die met 5,5 uit 6 Alexander Munninghoff een half punt voorblijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden