Analytici gaan scoren ná de wedstrijd

De NOS zet tijdens het WK voetbal een leger aan voetbalanalytici in. De voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Vereniging van Voetbal Analytici (KNVVA) vindt dat zijn leden niet te veel van voetbal moeten houden....

De voorzitter van de Koninklijke Nederlandse Vereniging van Voetbal Analytici (KNVVA) wil even niets weten van kritiek op zijn leden. Zeker, tijdens een WK voetbal speelt de klaaglijke natuur van de Nederlander op, wordt er volop gemopperd op spelers van Oranje én op voetbalanalytici, maar er is een grens.

Eigener beweging brengt de voorzitter aan dat de topper der voetbalanalytici inderdaad geen Nederlander is, maar een Duitser. ‘Günther Netzer! Geen haartje zit verkeerd. Uitstekende woordkeuze. Oogt heel formeel maar..., hard genoeg. Kan behoorlijk snijdende kanttekeningen maken. De Hogeschool der analytici!’

Desalniettemin: Nederland doet het niet beroerd. ‘De Engelsen!’ Diepe zucht: ‘Ver-schrik-ke-lijk.’

Op voetbalanalytisch gebied hebben we niets te vrezen van Engeland. ‘Alan Hansen, Mark Lawrenson en hoe heet ie, die vroegere spits van Newcastle. Alan Shearer. E-nor-me vriendjespolitiek.’

Weet je wat het is, neemt de KNVVA-voorzitter zijn gehoor in vertrouwen: ‘Engelsen kijken te weinig over de grens.’ De grens is een enorme blokkade. Daarom hebben we straks op voetbalanalytisch gebied noch op de velden iets te duchten van de Engelsen. ‘Zodra Frank Lampard en Steven Gerrard één voet over de grens hebben gezet, kunnen ze ineens niet meer voetballen.’

Zo’n zin, die laatste, dát is nog eens een stevige voetbalanalyse.

Twee jaar geleden had de vereniging nog geen naam. Toen er aan de vooravond van het EK in Zwitserland en Oostenrijk bij toverslag wel een uitrolde, formuleerde KNVVA-voorzitter Jan Mulder in de Volkskrant maar meteen functie-eisen: een voetbalanalyticus moet niet al te veel zogeheten ‘verstand van voetbal’ hebben, en al helemaal niet van jargon, hij moet ergernis oproepen, hij moet willen dat Nederland niet al te best speelt (‘Dan kun je a-na-ly-se-ren! Hoe het wél had gemoeten’), een onafhankelijke geest zijn met geen enkel belang in de voetbalwereld, en een beetje humor en relativeringszin kunnen geen kwaad.

‘Tsja, daar zit je dan, als voorzitter’, zucht Jan Mulder als hij onder ogen krijgt wat de opstelling is van Betweters United, het team Nederlandse voetbalanalytici tijdens het komende WK. Nagenoeg allemaal oud-voetballers of -trainers met belangen hier en vriendjes daar. ‘Verhip, Winston Bogarde.’ Nee, de voorzitter is door de NOS niet gekend in de selectie. ‘Kon Berry van Aerle niet? Laat ik het zo formuleren: bij mijn weten is Bogarde niet opgeleid in spreken in het openbaar.’ Maar de voorzitter schort zijn oordeel op. ‘Ben wel reuze benieuwd. Misschien is hij een openbaring.’

Met een, in ieder geval getalsmatig, zeer indrukwekkende selectie aan voetbalanalytici begint de NOS vandaag aan het WK voetbal in Zuid-Afrika. Geen Johan Cruijff, Louis van Gaal of die andere tamelijk uitgesproken trainer, Co Adriaanse. Wel de oud-voetballers/trainers Mario Been, Danny Blind, Winston Bogarde, Ronald de Boer, René Eijkelkamp, Erwin Koeman, Ronald Koeman, Youri Mulder, Kenneth Perez, Ronald Waterreus, Boudewijn Zenden, Dick Advocaat, Foppe de Haan en Guus Hiddink. Vanuit de Hilversumse studio voegt journalist Hugo Borst dagelijks een analyse toe.

Wie dan nóg niet genoeg heeft van het toetsen van de eigen mening aan die van de ‘deskundige’ – dat is wat de liefhebber van het genre zo aanlokkelijk vindt; anderen spreken liever van ‘bla-bla-bla-borrelpraat’ – die kan ook nog bij RTL7 terecht. Vanuit het Kurhaus in Scheveningen komen Johan Derksen en René van der Gijp dagelijks met analyses.

Waarmee meteen het duo is genoemd waarvoor de NOS moet vrezen, vindt Henk Spaan, lid van de KNVVA, maar dit jaar niet opgenomen in de selectie. Net als zijn voorzitter kent Spaan mensen die niet zoveel ophebben met voetbalanalytici, maar wél trouw Derksen en Van der Gijp volgen. ‘De NOS moet oppassen dat ze niet volkomen wordt overvleugeld door Derksen en Van der Gijp. Vroeger was hun voetbalprogramma alleen de Lach of ik Schiet show, maar Van der Gijp heeft zich sterk ontwikkeld. Die kan heel goed spelers beoordelen en is helemaal niet bang om op tenen te gaan staan.’

Ten bewijze dat hij zelf ook de tenen weet te vinden, dient Spaan zijn voorzitter ongevraagd van advies: ‘Jan moet zelf ook oppassen. Hij is zich wel erg bewust van zijn rol om met de tegendraadse opinie te komen. Gooi dat format overboord, Jan!’

Voor het overige, niets dan goeds over de voorzitter. Volkomen terecht beklemtoont Jan Mulder dat durf en onafhankelijkheid van wezensbelang zijn voor voetbalanalytici. Daarom wil Spaan nu al zeggen dat de NOS-keuze voor de analytici Dick Advocaat, Foppe de Haan en Guus Hiddink hem niet vrolijk stemt. ‘Die zeggen toch niks ten nadele van Bert van Marwijk. Dat schrijft die zogenaamde beroepscode van trainers voor. Pfff. Er is zelfs nu, in de aanloop naar het WK, best iets op Bert aan te merken. Experimenten heeft hij helemaal niet aangedurfd.’

Jammer eigenlijk, luidt het eensluidende oordeel van Mulder en Spaan, dat Van Gaal en Cruijff niet tot het keurkorps behoren. ‘Die sparen de kool en de geit niet’, zegt Spaan. KNVVA-voorzitter Mulder weet nog steeds niet waarom Cruijff en de NOS uiteen zijn gegaan. ‘Johan nam het tot in het absurde op voor de vorige bondscoach, Van Basten. Daar werd bij de NOS een beetje snerend over gedaan. Zoiets was het, geloof ik.’

Daar staat dan weer opluchting tegenover dat Ruud Gullit niet in de selectie is opgenomen, zegt Spaan. ‘Die zag ik bij die oefenwedstrijd tegen Ghana, naast Ronald Koeman. Zelden zoveel onzin gehoord. Van der Vaart schiet te vaak op doel! Nou ja. Van der Vaart zou geen teamspeler zijn. Kom op, zeg.’

Nu de namen van Betweters United zo op een rijtje staan, is Jan Mulder noch Henk Spaan dolenthousiast over de KNVVA-delegatie tijdens het WK. Kenneth Perez? ‘Die zucht, die ademhaling’, gruwelt Mulder. ‘Het duurt net als bij Wim Kieft een eeuwigheid voordat er iets uitkomt.’ Spaan: Die Perez zou wel iets meer charme kunnen gebruiken. Zelfs als-ie zijn tanden bloot lacht, klopt er iets niet: zijn ogen lachen zelden.’

Spaan zou René Eijkelkamp wat meer ‘verstaanbaarheid’ willen toewensen, Danny Blind wat meer ‘spontaniteit’ en Ronald Waterreus vindt hij goed, ‘maar die heeft weer het nadeel dat hij vriendjes in de Oranjeselectie heeft’. Om uiteenlopende redenen verheugt Spaan zich op het debuut van oud-Ajacied Winston Bogarde als voetbalanalyticus. ‘Bogarde is gevreesd om zijn nukkigheid. Ik wil zien hoe Jack van Gelder zich houdt als Winston dreigend gaat kijken.’

Mulder heeft ook zo zijn kanttekeningen. ‘Blind en Eijkelkamp zijn natuurlijk ge-wel-di-ge jongens, maar ze houden meer van voetbal dan nodig is. Je moet er ook tegenaan kunnen trappen! Dat lucht op.’

Over de ontbrekende Gullit zal hij niks lelijks zeggen. ‘Ben ik partijdig in. Heb ik bij Talpa naast gezeten. Voor de uitzending gezellig een Bounty eten. Nee, een analyticus kan niet altijd op scherp staan. Niks kwaads over Gullit. Ik had mijn eigen chocolademoment met hem.’

Dan, de ledenlijst van de KNVVA nog eens doorlopend, moet het de voorzitter van het hart dat Jan van Halst tijdens hét voetbalevenement helaas ontbreekt als analyticus. ‘Hoewel hij wel eens over het randje ging. Ja, ja, Van Halst. Had het steeds over de tweede bal. Fout! Misschien moet deze voorzitter hem eens een kaartje sturen. De tweede bal. Net zo fout als balans. Daar hebben wij dan weer van Bommel en De Jong voor in de ploeg. Balans. Luister; één geniale bal van Van der Vaart en de balans slaat in ons voordeel door.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden