SPORT IN DE VS

Amerikaans honkbal maakt einde aan oude vorm van valsspelen: kleverige ballen

Ze zijn soms zo plakkerig dat ze met een open handpalm kunnen worden opgetild, de ballen in de Amerikaanse honkbalcompetitie MLB. Lang werd het gedoogd: werpers die stiekem kleverige substanties op de bal aanbrengen, om zo een betere grip te creëren. Vanaf maandag grijpt de MLB in en worden werpers gecontroleerd. Wie nog valsspeelt, wordt voor tien dagen geschorst.

Yadier Molina van de St. Louis Cardinals heeft de bal teruggevonden, die kleeft aan zijn buik. Beeld Getty Images
Yadier Molina van de St. Louis Cardinals heeft de bal teruggevonden, die kleeft aan zijn buik.Beeld Getty Images

‘De nieuwe steroïden,’ schreef sportblad Sports Illustrated, verwijzend naar het dopingtijdperk van rond de eeuwwisseling. Na de spionagepraktijken van de afgelopen jaren, waarbij handsignalen op verboden wijze werden afgekeken, zit de MLB met de kleverige ballen met een volgend valsspeel-schandaal in de maag. Dat de competitie nu (pas) ingrijpt, lijkt vooral een symptoom van de identiteitscrisis waarin die zich bevindt.

Werpers domineren steeds nadrukkelijker, wat de amusementswaarde van de competitie met een vergrijzend publiek niet ten goede komt. Ja, de pitchers zijn de laatste jaren beter geworden, onder meer als reactie op het steroïdentijdperk waarin de ballen hen om de oren vlogen. Dit seizoen is het aantal honkslagen historisch laag en druipen slagmannen als nooit tevoren onverrichter zake af richting dug-out. De plakballen zouden de kloof tussen verdediging en aanval verder vergroten.

Volgens een door Sports Illustrated opgevoerde, anonieme bron zouden vrijwel alle werpers een (op papier) verboden plakkerig middeltje aanbrengen. Een andere ingewijde beweerde dat een bepaalde club uit de MLB wetenschappers in dienst heeft om een zo effectief mogelijk goedje te fabriceren. ‘Bij 95 procent van de werpers die ik tegenover me heb staan, is iets niet pluis,’ zei Aaron Judge, homerunkoning van New York Yankees, waar werpers evengoed zondigen.

Vermalen boomhars

Op de werpheuvel, aan hun voeten, ligt steevast een zakje tot poeder vermalen boomhars waarvan pitchers volgens de reglementen gebruik mogen maken, maar sinds jaar en dag worden andere middeltjes heimelijk toegevoegd. Zonnebrandcrème, bijvoorbeeld, of opgedroogde cola.

De laatste jaren pakt men het valsspelen serieuzer aan: vooral het zogenaamde Spider Tack, een kleverig goedje gebruikt door krachtpatsers die strijden om de titel van sterkste persoon ter wereld, is populair onder werpers. Ballen die in het publiek belanden, worden door verbaasde toeschouwers aan de handpalm gekleefd, zoals is te zien op foto’s die op sociale media circuleren.

Kolderiek was een moment uit de jaargang 2017, toen Yadier Molina, catcher van St. Louis Cardinals, als een bezetene naar een verloren bal zocht. Het ding kleefde aan zijn buik, ontdekte hij enkele seconden later.

Lang zag de MLB de praktijken door de vingers, al was duidelijk wat gaande was. Slagmannen klaagden niet. Door de betere grip van hun opponenten zouden ze minder snel geraakt worden door verdwaalde projectielen. Bovendien gebruikten hun teamgenoten het zelf ook, een reden voor coaches om zelden aan de bel te trekken bij vermoedens van vals spel.

Middeltjes

Werpers brengen de middeltjes voor de wedstrijd aan op de klep van hun pet, hun broekriem, aan hun veters of op andere plekken. Opzichtig frommelen ze met de bal in hun handschoen, nauwelijks wordt moeite genomen het sjoemelen te verbergen.

Een verbeterde grip leidt tot een stijging van de zogeheten spin rate, het aantal omwentelingen dat een bal maakt. Sinds het wordt geregistreerd, is het voor werpers de heilige graal. Hoe hoger de spin rate, gemeten in omwentelingen per minuut, hoe beweeglijker de bal. Bovendien blijft een strakke worp met een hoge spin rate langer in de lucht hangen, terwijl een slagman een daling anticipeert.

Volgens de reglementen zijn de middeltjes verboden, maar controleren deed de MLB nauwelijks. Tijdens de eerste maanden van het lopende seizoen deed de competitie onderzoek naar gebruikte ballen. Het gros plakte, zo bleek.

De beslissing om werpers te gaan controleren, werd onlangs achter de schermen kenbaar gemaakt aan de dertig clubs, waarna meteen een kentering plaatsvond. De gemiddelde spin rate onder werpers daalde, het historisch lage slaggemiddelde ging omhoog.

Integriteit

Populair maakt de MLB zich niet met de beslissing, vooral omdat die tijdens het seizoen genomen is. ‘Ze hebben dit jarenlang willens en wetens onder het tapijt geveegd,’ reageerde Trevor Bauer, werper van Los Angeles Dodgers. Ook zijn spin rate kelderde. Volgens de eigenzinnige Bauer, die zichzelf met innovatieve trainingsmethoden opnieuw uitvond en vorig jaar werd uitgeroepen tot beste pitcher van de MLB, had de competitie voorafgaand aan het seizoen beloofd niets te zullen veranderen. ‘Deze maatregel wordt genomen vanwege de publieke opinie. Bij de MLB praten ze over integriteit van de sport, maar hebben zelf geen integriteit.’

Volgens Tyler Glasnow, werper van Tampa Bay Rays, is zijn elleboogblessure een direct gevolg van de beslissing van de MLB. Om te anticiperen was Glasnow alvast gestopt met het gebruik van zijn gebruikelijke mengsel, boomhars met zonnebrand. De schonere, gladdere ballen moest hij steviger beetpakken. ‘Ik voelde ineens spieren waarvan ik niet wist dat ik ze had,’ sprak hij. ‘Ik geloof honderd procent dat ik hierdoor geblesseerd ben geraakt.’

Hoe dan ook: elke startende werper zal vanaf maandag tweemaal, tussen de innings in, worden gecontroleerd. Invallers kunnen een keer bezoek verwachten van de scheidsrechter. Wie gepakt wordt, mag tien dagen niet spelen, maar krijgt daarbij officieel het etiket valsspeler opgeplakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden