Als de geldkist leeg is, kan de Formule 1-coureur inpakken

Nog geen half jaar geleden werd Rio Haryanto (23) gepresenteerd als de eerste Indonesische Formule 1-coureur ooit. Hij kon zijn geluk niet op. Toch bestaat de kans dat hij zondag bij de Grote Prijs van Duitsland alweer zijn laatste Formule 1-race heeft gereden. De reden? Zijn geldkist is leeg.

Rio Haryanto, een van de pay drivers in het Formule 1-circuit.Beeld reuters

Haryanto zou zo'n 15 miljoen euro moeten betalen om zijn stoeltje bij Manor te behouden. Het grootste gedeelte is betaald door het Indonesische staatsoliebedrijf Petamina. 4 miljoen euro moet hij zelf bij elkaar zien te sprokkelen. Dat gaat moeizaam.

De zaak-Haryanto maakt duidelijk hoe onzeker het leven is dat de pay drivers in de Formule 1 leiden. Ze vormen een aparte categorie naast rijders als Max Verstappen die op basis van hun talent in een auto zitten, goed verdienen en rijden voor de topteams. Het fenomeen is zo oud als de Formule 1.

De Argentijn Juan Manuel Fangio werd in de jaren vijftig vier keer op rij wereldkampioen, maar zonder financiële steun van de regering-Péron was hij waarschijnlijk nooit in de Formule 1 beland. Ook latere wereldkampioenen als Niki Lauda, Michael Schumacher en Fernando Alonso maakten hun entree in de koningsklasse van de autosport met een zak geld.

Niki Lauda, de man die niet achterom kijkt

Niki Lauda is niet geïnteresseerd in het verleden. Max Verstappen, Mercedes, de Formule 1 anno 2016 is veel belangrijker. 'Er is er maar een in de honderd jaar die kan wat Max Verstappen kan'

'Crashtor'

Coureurs kunnen het imago van pay driver ontstijgen, al worden velen met argusogen bekeken. Voormalig Formule 1-coureur Mark Webber zei een jaar geleden nog dat betalende coureurs het talent uit de Formule 1 slurpen. Ze missen volgens hem het professionalisme, het doel en de honger om beter te worden; ze hebben hun stoel toch al.

Webber doelde toen voornamelijk op Pastor Maldonado, die als recidiverend brokkenpiloot de bijnaam Crashtor kreeg. Toch hield hij het dankzij tientallen miljoenen euro's per jaar van de Venezolaanse staatsoliemaatschappij PDVSA vijf jaar vol in de F1.

Maldonado won in 2012 zelfs een race en zag toen kans uit te halen naar de pay driver-critici. Geld helpt, was zijn betoog, maar hij zat vooral in zijn auto vanwege racetalent. Toch verdween ook hij uit de Formule 1 toen het geld op was.

Populariteit

Dat lijkt ook het lot van Rio Haryanto. Donderdag schoof hij aan bij de persconferentie voorafgaand aan het raceweekeinde. Hij oogde ietwat ongemakkelijk, sprak over verplichtingen waaraan nog moest worden voldaan en verkondigde dat zijn management daar hard aan werkt. Als Haryanto uit de Formule 1 vertrekt, ligt het niet aan zijn populariteit. Hij heeft met ruim 700 duizend volgers op Twitter twee keer zoveel volgers als Max Verstappen. Een talentvol coureur is hij ook. Voor hij in de Formule 1 terechtkwam, reed Haryanto vier seizoenen in de hoogste opstapklasse GP2. In zijn laatste seizoen won hij drie races.

Op het circuit van Hockenheim ligt de GP2-paddock hemelsbreed op zo'n 100 meter van de Formule 1-paddock. Het verschil tussen de twee minisamenlevingen, van elkaar gescheiden door toegangspoortjes, kan bijna niet groter. Geen door chefs gebrouwde maaltijden in de GP2, maar broodjes kaas. Geen luxe paddockgebouwen, maar partytenten.

Rio Haryanto: rijdt hij volgend jaar ook nog in de Formule 1?Beeld afp

Geld of talent?

In de GP2 wordt een euro pas uitgegeven als hij binnen is, zegt Sander Dorsman, teambaas van het Nederlandse MP Motorsport. 'Al onze coureurs betalen', stelt hij. Hij heeft vaak lastige besluiten moeten nemen. Kiest hij voor de coureur met het meeste geld, of het meeste talent?

Dat eerste wint het vaak, want er moeten simpelweg rekeningen worden betaald. Het zijn dezelfde dilemma's waarmee de armere Formule 1-teams kampen. Volgens Dorsman is het daarom kortzichtig betalende coureurs of teams die daarop drijven te veroordelen.

De Formule 1 is een dure sport, zowel sportief als logistiek. De kleinere teams komen met budgetten van zo'n 100 miljoen euro amper het seizoen door. Er is geen geld om te investeren in de ontwikkeling van de auto. Teams rijden daardoor steevast achteraan, sponsoren blijven weg en coureurs vullen het gat in de begroting.

Ziekte van de Formule 1

Dorsman noemt die vicieuze cirkel 'de ziekte van de Formule 1'. Volgens hem moet er eens goed worden gekeken naar de verdeling van het prijzengeld. Dat prijzengeldpot bevat dit jaar 1 miljard dollar (896 miljoen euro). De toch al vermogende topteams zijn in het huidige systeem, gebaseerd op prestaties en Formule 1-geschiedenis, spekkopers.

Met een meer evenredige verdeling worden de kleinere teams volgens de GP2-teambaas minder afhankelijk van rijdersbudgetten. 'Zo krijg je een gezondere ladder in de sport', meent Dorsman. Het zou de Formule 1 een stukje toegankelijker maken voor de Haryanto's van deze wereld.

In drie teams

Zeker drie Formule 1-teams maken gebruik van pay drivers. Bij Sauber hebben zelfs beide coureurs hun stoeltje bijeengekocht. Marcus Ericsson dankt zijn plaats naar verluidt aan banden met de Zweedse modeketen H&M en multinational Tetra Pak, wereldwijd marktleider in kartonnen voedselverpakkingen. Felipe Nasr heeft de oudste bank van Brazilië, Banco do Brasil, achter zich.

Jolyon Palmer (van Renault) heeft zijn vader als suikeroom: een oud-Formule 1-coureur en eigenaar van een bedrijf dat circuits uitbaat. Rio Haryanto wordt als eerste Indonesische F1-coureur in de geschiedenis gesponsord door het Indonesische staatsoliebedrijf Pertamina. Sergio Perez van Force India is een twijfelgeval: hij wordt weliswaar gesponsord door Telmex van de Mexicaanse miljardair Carlos Slim, maar wordt ook gezien als een gevestigde naam. Pascal Wehrlein, rijdend voor Manor, is een talent van Mercedes en dankt zijn stoel bij Manor voor een groot deel aan de Duitse autofabrikant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden