Alleen winst van KNVB-beker kan seizoen AZ nog redden

AZ-Excelsior: 1-1

Magie laat zich niet sturen en is zelden automatisch op te roepen. Donderdagnacht overheerste de euforie bij AZ na de bizarre ontsnapping in het bekerduel met Cambuur. Zondagmiddag was in Alkmaar het chagrijn tastbaar na de slappe 1-1 tegen Excelsior. De bekerfinale tegen Vitesse op 30 april kan het seizoen maken of breken voor AZ. Zeker ook voor trainer John van den Brom, die ondanks zijn contractverlenging onder druk staat.

Teleurstelling bij AZ keeper Tim Krul en AZ speler Derrick Luckassen Foto anp

Bij AZ konden ze de beelden van een bizarre bekeravond niet vaak genoeg herhalen. De wederopstanding van keeper Tim Krul, die tegen Cambuur eindelijk zijn reputatie als 'penaltykiller' op het WK in 2014 waarmaakte. De cruciale strafschop van invaller Wout Weghorst in een kolderieke serie met twee missers van AZ en Cambuur. Of de veelbesproken videoscheidsrechter, die de treffer van AZ-verdediger Stijn Wuytens in de 94ste minuut afkeurde.

Je moest er doorheen kijken, doceerde aanvoerder Ron Vlaar, die zich de gelijkmaker van Excelsior mocht aanrekenen. De realiteit was dat AZ ook worstelde met een ploeg uit de eerste divisie, aldus Vlaar. 'De euforie was groot, maar met alle respect voor Cambuur was het na 90 minuten 0-0. En na 120 minuten nog steeds. We hadden die beslissende serie strafschoppen ook kunnen verliezen.'

In dat geval was het al crisis geweest bij AZ, dat in de achtste finale van de Europa League werd vernederd door Olympique Lyon. 1-4 in Alkmaar, 7-1 in Lyon; AZ was het lachertje van Europa. Zondag bleek opnieuw dat de bekerfinale veel moet camoufleren bij AZ. 'We zijn zoekende, al weken', zegt Vlaar en hij bedoelde niet alleen zichzelf. 'We kunnen maar niet de flow vinden van vorig seizoen.'

Vlaar keerde zondag terug in de basis als vervanger van de geschorste Van Eijden. Aan alles zag je dat de anders zo stoere verdediger na langdurig blessureleed naar vastheden zoekt. 'Alsjeblieft, een cadeautje voor je', zegt Vlaar, als hij Excelsior-spits Mike van Duinen aflost voor de tv-camera's.

En zo was het ook. 'Een matige actie', moppert Vlaar, nadat hij de bal onbedoeld panklaar legde voor Van Duinen. Prompt was de magie van AZ-keeper Krul weer verdwenen: 1-1.

Slijtageslag

Natuurlijk waren er excuses. Het is bespottelijk dat AZ na de slijtageslag tegen Cambuur zondagmiddag al rond lunchtijd moest aantreden tegen Excelsior. Het was ook verleidelijk om op de wolk van gelukzaligheid te blijven zitten na de 'penaltythriller', zoals Van den Brom de sensationele ontknoping tegen Cambuur omschreef.

Hij spiegelde zichzelf aan Vitesse-collega Henk Fraser, die na het bereiken van de bekerfinale een karikatuur van zijn ploeg terugzag tegen PEC Zwolle. Maar bij AZ zit de onvrede dieper. Voor de vijfde keer op rij wist AZ in eigen stadion niet te winnen. Van den Brom excuseerde zich bij de morrende achterban. 'We hebben wederom geen goodwill gekweekt bij de fans.'

De teleurstelling is ook van het gezicht van John van den Brom af te lezen Foto ANP Pro Shots

De openingsfase was al symptomatisch, toen Faik al had kunnen scoren voor Excelsior. De 1-0 voor AZ was ook veelzeggend. Dos Santos had drie pogingen nodig om de bal achter Excelsior-keeper Hahn te krijgen. Schrikbarend was het verval bij AZ na rust en terecht constateerde Excelsior-trainer Mitchell van der Gaag dat zijn ploeg met een punt te weinig had gekregen.

In 2013 maakte de fraaie 3-1 zege in de finale van de KNVB-beker tegen PSV alles goed voor AZ, dat in de competitie zelfs even in degradatienood verkeerde. Nu dreigt wederom een asgrauw seizoen voor AZ en de directie zal ongetwijfeld afvragen of een nieuw contract voor Van den Brom de juiste keuze is geweest.

De afgang tegen Olympique Lyon galmt nog na, tegen Cambuur oogde AZ al even krampachtig als in de competitie. Nog op het veld voerde Vlaar een felle discussie met linksback Haps en de kleurloze middenvelder Rienstra. 'We hebben voldoende kwaliteiten in de ploeg, maar halen het te weinig in elkaar naar boven. Ik vind dat we veel beter kunnen en ook moeten. En verder zeg ik er niks over.'

De ware analyse van Vlaar volgt in de kleedkamer en die zal niet mild zijn. Van den Brom ontkende dat ook hij 'zoekende' is, zoals zijn aanvoerder suggereerde. Het wordt de coach in Alkmaar verweten dat hij zijn ploeg zelden twee keer op rij in dezelfde samenstelling laat spelen. Friday of Weghorst in de punt van de aanval is lood om oud ijzer. Jahanbakhsh of Bel Hassani achter de spits, het geregeld wisselen in de defensie; het ontbeert AZ aan herkenbare patronen.

Van den Brom noemt die kritiek onzin en wijst op zijn brede selectie. Al zegt hij 'stapelgek' te worden van de grillige prestaties van AZ. Vlaar weet wel beter. 'We missen vertrouwen. Er is weinig houvast om wedstrijden een keer met 1-0 te winnen.' Van den Brom weet nu al dat hij met AZ de beker ook moet winnen om zijn geloofwaardigheid te behouden.

Meer over