Sport in Amerika

Alleen de grootste kampioenen komen op de cornflakesdoos van Wheaties – soms met terugwerkende kracht

Vanuit New York belicht Koen van der Velden wekelijks ontwikkelingen in de Amerikaanse sport. Vandaag: eervolle vermeldingen van Wheaties.

Serena Williams op een Wheaties-doos. Beeld Getty
Serena Williams op een Wheaties-doos.Beeld Getty

In Amerika ben je pas écht een kampioen als jouw hoofd op een Wheaties-doos staat. Het cornflakesmerk begon ermee in de jaren dertig en lanceerde de term ‘breakfast of champions’. Controversiële sporters die werden overgeslagen, komen soms decennia later alsnog aan de beurt, zoals Tommie Smith, wiens gebalde vuist in zwartleren handschoen in 1968 al de wereld over ging.

In een filmpje van een rondleiding door haar huis gaf Serena Williams onlangs een kijkje in haar prijzenkast. ‘Dit zijn objecten die me veel waard zijn’, sprak de 23-voudig grandslamwinnaar, wijzend naar haar omvangrijke oogst. Tussen al het zilverwerk benoemde ze een bijzonder pronkstuk als eerste: een pak cornflakes van het merk Wheaties, met daarop haar beeltenis.

Het is een Amerikaanse traditie sinds de jaren dertig: de grootste kampioenen zien hun gezicht op de verpakking van het ontbijtproduct verschijnen. Wie een eigen Wheaties-doos krijgt, sluit zich aan bij een exclusief gezelschap, een gegeven dat het nastreven van de eer voor sommige sporters een doel op zich maakt. ‘Ik kan maar moeilijk geloven dat ik dit heb weten te bereiken’, zei zwemmer Michael Phelps toen hij in 2016, na de Spelen van Rio de Janeiro, voor de derde keer was uitgekozen door het cornflakesmerk.

‘Breakfast of champions’, luidt de slogan waarmee voedselfabrikant General Mills uit Minneapolis zijn product in 1933 in de markt zette. Ontbijt voor kampioenen. De term werd gemeengoed in de Amerikaanse cultuur en staat nog altijd op de verpakking.

In 1934 verscheen Lou Gehrig, eerstehonkman van New York Yankees, als eerste sporter op de Wheaties-dozen, zij het op de achterkant. Polsstokhoogspringer Bob Richards, tweevoudig olympisch kampioen, prijkte in 1958 als eerste op de voorkant.

18x Michael Jordan

In de loop der jaren kwamen grootheden als Pete Sampras, Carl Lewis, Chris Evert, Tiger Woods, Jackie Joyner-Kersee en Stephen Curry aan de beurt, terwijl kampioenen uit de buitencategorie, zoals Phelps, vaker mogen opdraven. Recordhouder is Michael Jordan met achttien verschijningen. ‘Zorg dat je je Wheaties eet’, sprak de sterbasketballer in de jaren negentig in verschillende televisiespotjes.

Momenteel siert LeBron James de kenmerkende, oranjegekleurde pakken Wheaties in de schappen van Amerikaanse supermarkten. De basketballer, regerend kampioen met Los Angeles Lakers, werd deels verkozen vanwege zijn verdiensten buiten de lijnen. Op de verpakking staat James afgebeeld met studenten van de school voor kansarme kinderen die hij oprichtte in zijn geboortestad Akron, in de staat Ohio.

Alleen kampioenen komen in aanmerking voor vereeuwiging in karton, waarbij gouden olympiërs een streepje voor hebben. Een Amerikaans paspoort lijkt een ander criterium: slechts enkele uitzonderingen, zoals de Canadese ijshockeyer Wayne Gretzky, kennen een afwijkende nationaliteit. Grootheden als Usain Bolt of Roger Federer ontbreken.

Doorgaans kiezen de marketeers van Wheaties voor de meest smetteloze sporters, de ideale schoonzonen en -dochters. (De keuze voor Lance Armstrong in 1999 zal het bedrijf ongetwijfeld betreuren.)

Controversiële selectie

De selectieprocedure leidde geregeld tot discussie. Waardige kampioenen werden tijdens hun hoogtijdagen om uiteenlopende redenen gepasseerd. Bokslegende Muhammad Ali gold in de jaren zestig als een controversieel figuur wegens zijn dienstweigering en toewijding aan de Nation of Islam. Pas in 1999 kreeg the greatest of all time zijn eigen Wheaties-editie, die werd onthuld bij een ceremonie in Madison Square Garden in New York. ‘Man, ik ben nog steeds knap’, reageerde de bokskampioen.

Missers worden vaker met terugwerkende kracht weggepoetst. Carl Lewis, gepensioneerd in 1996, kwam in 2004 alsnog aan de beurt, elfvoudig basketbalkampioen Bill Russell (Boston Celtics, 1956-1969) pas in 2007.

Eind vorig jaar kreeg sprintkampioen Tommie Smith zijn eigen doos cornflakes, ruim vijftig jaar nadat hij de 200 meter sprint had gewonnen bij de Spelen in Mexico-Stad. Op het podium stak de Afro-Amerikaan destijds zijn gebalde vuist, gehuld in een zwartleren handschoen, de lucht in als een symbool van black power, waarna hij door het IOC uit het olympisch dorp werd verbannen.

De omissie van Greg Louganis, viervoudig olympisch kampioen schoonspringen, zette Wheaties in 2016 recht nadat een petitie was gestart om hem alsnog op de cornflakesdozen te krijgen. Louganis zou in de jaren tachtig zijn gepasseerd vanwege geruchten over zijn homoseksualiteit. De met hiv besmette sportman maakte zijn seksuele geaardheid in 1994 wereldkundig. Ruim twee decennia later werd hij uitgekozen door Wheaties, als onderdeel van een reeks met olympische legendes.

Gezondere vaatjes

Klassieke edities van de pakken cornflakes van Wheaties worden online verhandeld als collector’s items, terwijl nieuwe dozen steeds minder worden verkocht. In de jaren zestig begon 7 procent van de Amerikanen de dag met cornflakes van Wheaties in een kommetje melk, maar inmiddels geldt de combinatie, ooit de hoeksteen van het Amerikaanse ontbijt, niet meer als de meest gangbare optie.

Kennis over voedingswaarde en het menselijk lichaam nam de afgelopen decennia toe, kampioenen tappen inmiddels uit gezondere vaatjes. De symbolische waarde van het merk resteert, vooral voor sporters zelf. ‘Als kampioen wilde ik altijd al op een Wheaties-doos verschijnen’, sprak Tommie Smith vorig jaar bij zijn uitverkiezing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden