Ajax viert dinsdag 16 april de overwinning op Juventus in Turijn.

Analyse

Ajax speelt de tegenstander zoek in 1.001 driehoekjes

Ajax viert dinsdag 16 april de overwinning op Juventus in Turijn. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Winnen van Juventus, en eerder van Real Madrid. Het werd onmogelijk geacht. En toch gebeurde het. Willem Vissers analyseert waarom Ajax zo goed is dat het voor het eerst in 22 jaar de halve finales van de Champions League heeft gehaald.

Jongens zijn het, die durven te lachen tijdens de warming-up in een kolkend stadion. Die multifunctioneel zijn. Het moderne bewegingsvoetbal snappen. Voor wie nú telt, niet toen of straks. Die een team vormen waarin iedereen werkt en iedereen scoort. En waarmee Ajax voor het eerst sinds 22 jaar in de halve finales van de Champions League staat. 

Onderweg naar glorie kijkt Donny van de Beek na de 1-1 tegen Juventus naar de klok. Hij ziet dat de 34ste minuut loopt. 34 was het rugnummer van zijn hartsvriend Appie Nouri, om wiens ongelukkige lot hij zoveel tranen heeft gelaten. ‘Ik keek naar boven en dacht: dat kan geen toeval zijn, 34ste minuut. Dat vergeet ik nooit meer.’

Toeval bestaat, maar nu even niet voor deze jonge voetballer. Wat wel bestaat? Geloof in het onmogelijk geachte: de halve finales van de Champions League bereiken. Vertrouwen in elkaar. Van de Beek scorend in de 34ste minuut, is één van de talloze momenten in een seizoen dat in uniciteit en schoonheid al ongekend is, waarin Ajax een unieke sportprestatie levert met spel dat trots rechtvaardigt. Al zijn unieke prestaties pas werkelijk in perspectief te plaatsen als de beker is uitgereikt.

Ajax is een ploeg van jongens die durven te lachen tijdens de warming-up in een kolkend stadion. Uitzonderlijke talenten, aangevuld met slimme aankopen, als uitvloeisel van een cruciale beleidswijziging voor dit seizoen. Geld hoort bij een voetbalclub op het veld te staan, niet op een bankrekening. Het totale basiselftal is duur voor Nederlandse begrippen, rond 50 miljoen. Dat is ongeveer de helft waarvoor Juventus de dertiger Cristiano Ronaldo kocht.

Orkest dat de fantasie prikkelt

Juist dat spreekt zo tot de verbeelding: dat wilskracht en geloof niet te koop zijn. Ajax is een orkest dat de fantasie prikkelt, geleid door een trainer, Erik ten Hag, die zelfs in zijn hoogtijdagen triomfalisme vermijdt. Menigmaal is hij afgezeken omdat hij te weinig Amsterdams zou zijn. Hij blijft rustig analyseren. Hij stelt de poppetjes iets anders op als de wedstrijd daarom vraagt, waardoor hij dinsdag collega Allegri aftroefde. Hij is gegroeid in zijn rol. Hij traint hard en zorgt voor fitheid die Ajax in staat stelt talent te laten gloriëren, om combinaties te creëren die likkebaardend zijn en positiespel dat het totale veld bestrijkt. Breiwerken, maar dan zonder vast patroon. Driehoekjes waarin tegenstanders hopeloos verdwalen.

Het zou onmogelijk zijn in moderne tijden, dat Ajax wint van Real Madrid en Juventus. Mis. Het kan omdat alles goed valt, omdat toeval bijna is uitgesloten. Omdat Lasse Schöne, in 2012 aangetrokken als ideale ‘twaalfde man’, zelfs op het hoogste niveau controlerende middenvelder kan zijn. Omdat iedereen elkaar vasthoudt. Omdat trainer en team, onzeker en ontevreden aan het seizoen begonnen, door succes met elkaar zijn verklonken. Omdat nú telt in de sport, niet toen of straks. De moeilijke tijd heeft ze gelouterd afgeleverd bij de poort van het genot. Iedereen werkt, iedereen scoort. Alleen al in de knockoutfase van de Champions League: Ziyech (2 doelpunten), Neres (2), De Ligt, Van de Beek, Tadic en Schöne.

Algemeen directeur Marc Overmars maakt een buikschuiver na de overwinning op Juventus. Bobo’s zijn weer even speler. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ode aan Johan Cruijff

Ajax is ook een ode aan Johan Cruijff, de voormalige patroon. Diens adagium was: gewoon voetballen. Plezier hebben. Onbevreesd zijn. Als toeval niet bestaat, speelt Ajax op 1 juni in Madrid de finale tegen Barcelona, Cruijffs andere voormalige club. Vijftig jaar na de eerste finale van Ajax bovendien.

Alles valt op zijn plek. De zo ongelukkige Daley Sinkgraven twijfelde of hij nog topvoetballer kon zijn na zoveel blessures. Na 10 minuten moest hij invallen. Hij deed fantastisch mee. Sinkgraven is van origine geen linksback, zoals Schöne jarenlang geen controlerende middenvelder was, David Neres eerst altijd rechtsbuiten was in plaats van linksbuiten, Hakim Ziyech ook middenvelder kan zijn in plaats van rechtsbuiten, Dusan Tadic nooit een spits was en Daley Blind lange tijd geen centrale verdediger. Ze zijn multifunctioneel. Ze snappen het moderne bewegingsvoetbal. Links- en rechtsbenigen zijn ongeveer gelijk vertegenwoordigd. Alles past.

Ajax heeft duizenden geheimen, maar is toch een open boek. Spelers hebben maar een enkele aanwijzing nodig om van tactiek te veranderen, zo prees Ten Hag zijn ploeg. Toen de machine eenmaal perfect was afgesteld na een moeilijk half uur, tikten de Ajacieden Juventus dol. Frenkie de Jong, op wie vrijwel elke tegenstander zijn tactiek afstemt, wist toch telkens weer vrij te komen. Schöne stuwde, Blind verdedigde, De Ligt beukte, Ronaldo huilde. Figuurlijk dan.

Geloven in winnen

Geloven in winnen, dat is de kwestie. Donny van de Beek: ‘Als we dat niet doen, wordt het lastig. We hebben laten zien dat we de beste teams van Europa kunnen verslaan. Waarom zouden we de Champions League dan niet kunnen winnen? We doen het met zijn allen. Als de een zijn dag niet heeft, moet een ander opstaan. En die ene moet dan keihard blijven werken. Dat is onze kracht.’

Het is ook een kwestie van opletten, elkaars sterktes en zwaktes kennen. De 1-1 was cruciaal voor de omkering. Van de Beek: ‘Hakim (vooral linksbenig, red.) schoot met rechts. Dan kan hij de bal weleens verkeerd raken. De bal kwam voor mijn voet en ik wist eigenlijk gelijk dat het geen buitenspel was. Ik dacht: rustig blijven nu.’ Dusan Tadic over de teamkracht: ‘Iedereen wil de bal. Iedereen ziet het voetbal goed. We willen onze tegenstander pijn doen met veel beweging. En we hebben honger.’ Ajax schakelt makkelijk van aanval naar verdediging en andersom. Van de Beek: ‘Bij vlagen speelden we Juventus zoek in de tweede helft. We kunnen zeggen dat we met 4-1 hadden kunnen winnen. Dat is bijzonder.’

Ajax bulkt van zelfvertrouwen door de zegetocht. Aanvoerder Matthijs de Ligt: ‘We wisten dat we een speelstijl hebben waartegen tegenstanders het lastig krijgen. Ze raken vermoeid. Juventus werd onzeker.’ Zijn kopbal voor 1-2 was machtig: ‘Ik geloofde het eerst niet. Ik liep langs onze supporters. Niet normaal. Nee, ik had geen vrees dat ze nog zouden terugkomen.’

Feest voor Ajax in Turijn na de 2-1 overwinning, dinsdag 16 april, op Juventus. Beeld Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Jongenstaferelen

Na afloop waren weer die aanstekelijke jongenstaferelen te zien, scènes van jongens op schoolreis. Samensmelting met supporters. De buikschuiver van directeur spelersbeleid Marc Overmars. Van de Beek: ‘Iedereen feest met elkaar, ook de jongens die er net buiten vallen. Die gaan ook los. We hebben er keihard voor geknokt. Dit is geweldig voor Ajax, maar ook voor het Nederlandse voetbal.’ De Ligt, over dat laatste aspect: ‘Je moet niet te snel zeggen dat het crisis is. Voetbal gaat met pieken en dalen.’ Ten Hag: ‘Het is als met de wijnoogst. Het ene jaar is beter dan het andere.’

Ten Hag stelde de Champions League voor als een reis. Ajax is al in de grote voetballanden Duitsland (Bayern), Portugal (Benfica), Spanje (Real Madrid) en Italië (Juventus) geweest. Nu volgt Engeland. Maar eerst weer eredivisie nu, waarin Ajax zijn koppositie op doelsaldo voor PSV wil vasthouden bij FC Groningen. Van de Beek: ‘Richard Witschge (assistent-coach, red.) zei: ‘Jongens, snel douchen, want zaterdag gaan we weer naar Groningen.’ Hij heeft gelijk. We willen ook kampioen worden.’

Het zou de 34ste titel zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.