Ajax is verder van huis dan Wouters had gedacht

Na een week waarin aan de hand van Cruijff en Van Basten het roemrijke verleden nogmaals tot leven was gebracht, werd Ajax zondag weer op brute wijze geconfronteerd met de realiteit....

Van onze verslaggever Wybren de Boer

Met 4-1 leed Ajax de grootste nederlaag van het seizoen en daalde daardoor af naar de achtste plaats op de ranglijst. Alleen in 1965, toen de competitie werd afgesloten met de dertiende plaats, stond de club er slechter voor. Twee debutanten, de speler Cruijff en de coach Michels, boden dat voorjaar evenwel enige hoop op een spoedig herstel.

Ajax' huidige trainer Jan Wouters moet vrezen dat de renovatie deze keer meer tijd zal vergen. Uitgerekend de afgelopen week kondigde Litmanen aan de club te zullen verlaten en ook de geruchten dat doelman Van der Sar voor een buitenlands avontuur kiest, worden steeds sterker. Het afscheid van Blind, wiens knieën versleten zijn, was reeds langer bekend.

Waardige opvolgers heeft Ajax niet in huis, zo bleek in Leeuwarden. Dankzij een surplus aan techniek kon de ploeg in het verleden fysiek sterkere tegenstanders makkelijk onder de duim houden, een gave die de huidige selectie echter ontbeert. Toen Cambuur de mouwen opstroopte, bleef Ajax het antwoord schuldig. 'We zijn verder van huis dan ik gedacht had', oordeelde Wouters.

Kenmerkend was hoe Ajax na rust trachtte orde op zaken te stellen, maar na één tegenslag (een gemiste kans van Knopper) ontmoedigd en gedesillusioneerd het hoofd in de schoot legde. Aldus nam het onheil, dat zich in de eerste helft had aangekondigd (2-1 ruststand), nog extremere vormen aan. Doelpunten van Levtsjenko (3-1) en Van Utrecht (4-1) zetten Leeuwarden in vuur en vlam.

Ajax' nabije toekomst wordt bovenal bedreigd door het dreigende mislopen van Europees voetbal. Wouters liet zondag weten zijn elftal met 'vier à vijf spelers' te willen versterken, maar weet dat die wens slechts in vervulling gaat als zijn club de garantie kan bieden van deelname in de Europa Cup. Zonder ticket voor de Europa Cup verliest Ajax veel van zijn aantrekkingskracht op de transfermarkt.

Nadat Wouters een week terug, na de 3-1 nederlaag tegen PSV, de Champions League uit zijn hoofd had gezet, moest hij zondag erkennen dat inmiddels ook het uitzicht op het Uefacuptoernooi ernstig vertroebeld is.

De plaatsen vier en vijf op de ranglijst geven rechtstreeks toegang tot de UEFA Cup. Maar vooralsnog hebben de vier concurrenten Willem II, Roda JC, Heerenveen en Twente betere perspectieven dan Ajax.

In het seizoen 1990/'91 moest Ajax zich, na het beruchte staaf-incident tijdens het voorgaande seizoen in de wedstrijd tegen Austra Wien, voor de laatste keer behelpen zonder Europees voetbal. Wouters stelde gisteren vast dat onderhand nog slechts het KNVB-bekertoernooi resteert om 'op een normale manier' een toegangsbewijs voor de Europa Cup te bemachtigen.

Over twee dagen, wanneer in Amsterdam Feyenoord de tegenstander is in de halve finale van het bekertoernooi, kan Ajax het lot weer in eigen handen nemen. Dat vraagt behalve een mentale metamorfose - 'Ik hoop dat ze beseffen dat het hun laatste kans is', zei Wouters - ook een strategische herbezinning. In Leeuwarden verloochende Ajax aloude tactische principes.

De vleugelspelers Babangida en Grnkjaer vielen het nadrukkelijkst uit hun rol. Ondanks het aanvankelijk matige en nerveuze tegenspel van hun bewakers Abma en Ferrier verzuimden de beide buitenspelers van Ajax de achterlijn op te zoeken.

De spaarzame keren dat Babangida en Grnkjaer wel oprukten, misten hun voorzetten precisie. Uit wanhoop zocht Ajax een doorgang via het overvolle centrum.

Dat bracht Cambuur tot het besef dat de bliksemstart van de Amsterdammers, na vijf minuten zorgde Arveladze met een kunstzinnig lobje voor 0-1, allerminst maatgevend was voor de werkelijke krachtsverhoudingen.

Na een kwartier was de thuisploeg de schrik te boven, vooral dankzij middenvelder De Roo, verdediger Berhalter en aanvaller Dijkhuizen. Geïnspireerd door hun vechtlust wierp Cambuur de schroom van zich af.

Een sleutelrol was weggelegd voor de twee Cambuur-aanvallers Dijkhuizen (de onruststoker in het hart van de Amsterdamse defensie) en Durmusoglu. Hij was door coach Kruys voor de gelegenheid van vleugelspeler tot schaduwspits was omgeturnd.

Hun samenwerking bracht Ajax' vrije verdediger Oliseh danig in verwarring. Meermalen vergat Oliseh het spoor van de zwervende Durmusoglu te volgen, met fatale gevolgen.

Twee van die onbewaakte ogenblikken, in de 23ste minuut en de 35ste minuut, boden Durmusoglu de kans Cambuur nog voor de rust op voorsprong te zetten. De strateeg Wouters aanschouwde de defensieve wanorde van zijn ploeg hoofdschuddend, maar tot tactische ingrepen ging de coach niet over.

Ook dat, erkende Wouters, zegt veel over de actuele stand van zaken bij Ajax. 'Ik zie wel wat er fout zit, maar ik heb geen alternatieven. Dit is waar we het mee moeten doen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden