Aftocht dreigt voor elftal in ontbinding

Tijdens een voor het Nederlandse voetbal onthutsende middag in Glasgow is de roemloze aftocht van Oranje akelig dichtbij gekomen, lang voordat het EK is begonnen....

Van onze verslaggever Willem Vissers

Taferelen met symboliek ontvouwden zich na het fascinerende gevecht in de honderd jaar oude voetbaltempel. De winnende bondscoach, Berti Vogts, zag zijn ontluikende ploeg voor het eerst sinds zijn aantreden een aansprekende zege behalen. Hij sprak lovende woorden over de fantastische teamgeest en stelde Schotland, jarenlang het lachertje van Groot-Brittannië, een zonnige toekomst in het vooruitzicht.

Zijn collega Advocaat was verworden tot een verward, piepklein generaaltje van een leger in ontbinding, de weinig benijdenswaardige leider van soldaten die op hun laatste benen lopen en naar huis willen. Dat gebeurt woensdag na hun zwanenzang in de Arena, of alsnog na het EK in Portugal, het laatste toernooi waar de vele ouderen hun reputatie van net-niet-generatie kunnen opvijzelen.

Vogts kon genieten van Dailly, zijn eminente aanvoerder, doelpuntenmaker McFadden of aangever Fletcher. Advocaat leed alweer de tweede nederlaag in drie duels en lijkt de regie kwijt te zijn.

Oranje toonde inzet, maar voetbalde chaotisch, zonder samenhang, zonder tactisch inzicht, zonder leiding, met veel aanvallers doch zonder aangevers. Natuurlijk had Nederland weer meer balbezit (65 tegen 35 procent) en meer kansen, maar dat telt niet als het op afrekenen aankomt. Bovendien waren de Schotten bij vlagen ook voetballend gewiekster.

Tal van momenten typeerden de chaos: Van Bronckhorst, de slechtste van het stel, botste met Davids in een poging een tegenstander af te stoppen. Kluivert, heel matig, was al naar de kant gelopen om zich te laten wisselen toen hij zag dat Davids ging verdwijnen.

Opnieuw reageerde Advocaat verbijsterd op tactische aarzelingen van spelers, in dit geval vooral de backs. Elke keer weer vraagt hij zijn verdedigers om door te schuiven naar het middenveld als ze zien dat ze in de meerderheid zijn: vier tegen twee zaterdag. Ze durven niet, ze willen niet, ze kunnen niet. De vraag waarom Advocaat hen nog opstelt is opportuun. Het vermoedelijke antwoord: uit angst verrast te worden.

Zijn Ooijer en Van Bronckhorst dan niet goed genoeg? Na even nadenken zei de bondscoach: 'Waarschijnlijk niet.'

Feit is dat mede door het onvermogen om het middenveld in handen te krijgen de eerste helft alweer voorbij was voordat de ploeg het in de gaten had. In de rust besloot Advocaat verder te gaan met drie verdedigers, net als in eerdere wedstrijden. En zo moet hij vaak herstellen wat fout is begonnen.

Ook het opnieuw aan elkaar koppelen van Kluivert en Van Nistelrooij leverde niets op.

Het duo kreeg nauwelijks bruikbare ballen, ondanks de vleugelaanvallers. Ook vanaf het middenveld, waar Cocu en Davids er niet in slaagden het spel te verdelen, was de aanvoer beperkt.

'Kluivert en Van Nistelrooij zijn allebei topspitsen die vanuit het niets een doelpunt kunnen maken, maar niet vandaag', constateerde Advocaat triest - en niet voor het eerst. Zoals bijna alles al eens is gezegd.

Van Nistelrooij sleurt bij Manchester United van links naar rechts. Hij is daar de enige echte aanvaller, die met fijne passes van munitie wordt voorzien. Bij Oranje staat alles vol. Niemand komt ergens, iedereen is er al.

Seedorf mocht in de tweede helft zijn zoveelste rentree maken en had zich populair kunnen maken door te scoren na een geslaagde één-twee met Kluivert. Onbesuisd schoot hij over. Verder wilde hij weer te veel zelf doen in plaats van zijn goede acties te koesteren, sober te spelen en het spel niet te vertragen, voor zover dat mogelijk is bij Oranje. Een andere invaller, Van der Vaart, werd er wanhopig van, als hij weer eens vrij stond.

Stam was een van de beteren, maar uitgerekend hij is woensdag geschorst, net als Dailly. Het zal een hachelijke onderneming worden: Frank de Boer zonder Stam in de buurt.

De treffer van de Schotten in de 22ste minuut was een gevolg van dramatisch verdedigen, na een door Kluivert terug in de hoek gekopte corner. Van Bronckhorst gleed uit toen McFadden de een-twee aanging met Fletcher, die zich bediende van een prachtig hakballetje. Cocu greep niet in, De Boer raakte de bal ongelukkig na de uithaal van McFadden en Van der Sar was daardoor kansloos.

De kleine spitsen Dickov en McFadden bleven rennen tot ze niet meer konden, Ferguson en Dailly beheersten het middenveld en de defensie bleef, zij het met enig fortuin, overeind.

Nederland had een doelpunt kúnnen maken. De aardig spelende Van der Meyde kreeg een paar schietkansen en raakte éénmaal de lat. Stam was dicht bij een doelpunt, De Boer zag een kopbal van de lijn gehaald door Naysmith, Overmars had een strafschop kunnen krijgen, Seedorf schoot over en Van der Vaart net naast.

En toen was het de tijd voor de lofzang van Vogts op het team. 'Alleen het team is belangrijk. Wij zijn niet als een nationaal team, wij zijn als een clubteam.' Daarover mogen Advocaat en zijn mannen eens nadenken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden