Afscheid van een showman

Twintig jaar na zijn debuut op de US Open beëindigt de 36-jarige Andre Agassi zijn carrière in New York. Alle Nederlandse tennissers hebben een negatieve score tegen het Amerikaanse fenomeen....

Het product Agassi

Jacco Eltingh speelde zes keer tegen Agassi en won alleen in 1992, op het graveltoernooi in Barcelona. ‘Agassi is een van de eerste atleten die in de markt zijn gezet. Nike heeft hem niet voor niets al ruim twintig jaar onder contract. Dat bedrijf knutselde telkens aan het imago van Agassi. Andre was echt een hype. In zijn tienerjaren benadrukte Nike het rebelse van Agassi, later werd hij het rolmodel voor de jeugd.

‘Ik werk als lid van de ATP Board nauw samen met Perry Rogers, de manager van Agassi. Zo heb ik inzicht gekregen in de sponsorcontracten die hij voor Agassi heeft afgesloten. Het is allemaal mega, de overtreffende trap. Commercieel komt Agassi van een andere planeet.

‘Becker was groot, McEnroe is nog steeds een fenomeen. Maar niemand heeft sport zo als entertainment weten uit te dragen als Agassi. Hij heeft alles gewonnen wat er te winnen viel, veroverde alle vier Grand Slams en stond garant voor een wervelende show.

‘In dat opzicht vind ik Agassi groter dan Sampras, hoewel Pete veel meer Grand Slam-titels op zijn naam heeft staan. Je moet tevens constateren dat Agassi en Sampras elkaar hebben versterkt met hun rivaliteit. Zover zijn Federer en Nadal nog lang niet.

‘Zijn vertrek is een groot verlies voor de ATP Tour. Het beleid van de nieuwe directie is er juist op gericht de topspelers meer als sterren te verkopen. Maar de grootste ster stopt er helaas mee.

‘De sport is gebaat bij diversiteit. Agassi was het tennis al ontstegen, zijn charisma is tastbaar in elke reclamespot. Ook in dat opzicht is Agassi het perfecte voorbeeld voor zijn collega’s.

‘We gaan hem zeker vragen jonge spelers te adviseren hoe ze zich beter kunnen presenteren aan het grote publiek. Niemand kon dat immers beter dan Agassi.

Richard Krajicek heeft van alle Nederlandse tennissers de beste – zij het eveneens een negatieve – score tegen Agassi: 3 keer winst, 4 keer verlies.

Krajicek: ‘Agassi draagt het tennis, zoals Tiger Woods de status van het golf bepaalt. Ik heb gezien hoe populair Michael Chang in Azië is. Becker en Graf hebben het tennis grootgemaakt in Duitsland. Maar Agassi is wereldwijd een superster.

‘Toen ik in 1997 met mijn Foundation begon, had ik aanvankelijk Arthur Ashe als voorbeeld. Ik weet nog hoe ik trots ik was dat we met een galavond vijf ton inzamelden. Agassi liet vorig jaar alle grote artiesten naar Las Vegas komen en haalde 12,5 miljoen dollar op.

‘Bovendien zorgt Agassi er met zijn stichting ook nog eens voor dat behoeftige kinderen een goede opleiding krijgen. Op zijn website kun je een donatieformulier downloaden, waarop tevens staat aangegeven hoe je je gift bij de belastingen moet verantwoorden. Zo professioneel zijn wij nog lang niet.’

Koning van de return

Jan Siemerink speelde tussen 1992 en 1999 zeven keer tegen Agassi en won alleen in 1994 op hardcourt in New Haven.

Siemerink: ‘Het begon er al mee dat Agassi je niet eens de tijd gaf om rustig warm te spelen. Ik kwam de baan op met de gedachte eerst lekker de bal te voelen, mijn slagen uit te proberen en dan aan de wedstrijd te beginnen. Dat kon je tegen Agassi wel vergeten.

‘Het was vanaf de eerste bal boem, zo hard mogelijk over het net en rammen maar. Je moest dus zorgen dat je voor een partij tegen Agassi al voldoende was opgewarmd, want daar gaf Andre je niet de gelegenheid voor.

‘Zijn aanwezigheid op de baan werkte intimiderend, vooral toen ik op de US Open voor het eerst tegen hem speelde. Vanaf de eerste bal vloog alles met een snelheid van 200 kilometer langs me heen. Ik was onder de indruk van Agassi en de ambiance die hij opriep.

‘Agassi vond het prettig tegen service/volleyspecialisten te spelen. Hij had graag een target aan het net. Maar ik had geen andere keuze, spelen vanaf de baseline was niet bepaald mijn specialiteit. Ik moest wel naar het net.

‘Maar de ballen kwamen zo hard van zijn racket dat ik haarzuiver moest serveren. Je moest bij Agassi niet met een poepie van een tweede service aankomen, dan sloeg hij je lachend weg. Als zijn returns en passeerslagen doorkwamen, was er voor mij geen houden aan.

‘Die wedstrijd in de Davis Cup in 1997 is wel mijn meest dramatische nederlaag tegen Agassi. Ik serveerde goed, mijn volleys waren scherp en ik kwam met 2-0 in sets voor. Tegen Agassi was dat geen garantie voor de zege.

‘Bij die achterstand drukte hij het gaspedaal nog iets dieper in. Agassi bleef rustig op de baseline staan, ik kon hem niet nog een set wegdrukken. Mijn niveau hoefde maar iets te zakken of hij rook zijn kans. Zo wist Agassi de wedstrijd nog te laten kantelen.’

Sjeng Schalken verloor vijf keer op rij van Agassi, tot hij bij zijn laatste ontmoeting met de Amerikaan toesloeg.

Schalken: ‘Zelfs een training met Agassi was de ultieme test voor mezelf. Hij hield je altijd een spiegel voor. De intensiteit van zo'n training was enorm, er werd geen seconde verspild. Na zo’n sessie was ik helemaal kapot.

‘Niemand kon een tegenstander zo onder druk zetten als Agassi. De combinatie van snelheid en kracht maakte hem uniek. De Argentijnen staan ver achter de baseline, Agassi speelde altijd in het veld. Daardoor kon hij de bal zoveel vaart meegeven. Hij sloeg zo hard dat hij je geen tijd gaf om het initiatief te nemen in de rally.’

Image is everything

Krajicek: ‘Voor mijn eerste partij op Wimbledon kwam Agassi met een gele bril de baan op. Ik dacht: wat is dit voor vreemde vogel? Hij gedroeg zich in die tijd nogal arrogant. Tossen vond Andre niet nodig. Hij zei: begin jij maar met serveren, ik breek je toch meteen.’

Siemerink: ‘Agassi bleef altijd beschaafd op de baan. Courier maakte meer lawaai. Hij deinsde niet terug voor trashtalk om zijn tegenstanders uit hun spel te halen.’

Michiel Schapers (0-2 tegen Agassi): ‘Agassi moest nog 17 jaar worden, toen ik in 1987 in Tokio van hem verloor. Ik heb Andre nooit een vervelend ventje gevonden. Ik kon juist heel goed met hem opschieten, ik kende zijn eerste coach Nick Bollettieri goed. Ook tijdens de trainingen was Andre een aimabel mens.’

Eltingh: ‘Het was wel ironisch dat Agassi zich in zijn jeugd als een religieus bevlogen tennisser presenteerde, want zijn taalgebruik paste niet bij een godvruchtig mens.

‘Ik weet nog dat ik in Atlanta tegen hem speelde. Agassi had zich vreselijk misdragen en had gediskwalificeerd moeten worden. Ik was zo over de rooie dat ik na mijn nederlaag ergens in de plomp ben gesprongen om af te koelen.

‘Ik denk dat zijn relatie met coach Brad Gilbert enorm belangrijk is geweest voor Agassi. Als jonge speler toonde hij geen enkel respect voor zijn tegenstanders. Hij weigerde zelfs een warming-up te doen. Een showman was hij altijd al, een artiest die waar biedt voor zijn geld werd hij pas later.’

Krajicek: ‘Vroeger wist je als toernooi-directeur nooit of Agassi er wel zin in had. Als hij geen inspiratie had, kon hij zo een potje weggeven. De laatste tien jaar was Agassi de ticketseller bij uitstek, je wist dat hij naar een toernooi kwam om het te winnen.

‘Het is me helaas niet gelukt om Agassi naar het toernooi in Rotterdam te halen. Het is een gemis voor het Nederlandse publiek. Ik sprak hem er wel eens over aan, maar onderhandelingen waren zinloos. In februari speelde Agassi altijd in Amerika.’

Schapers: ‘Voor het imago van de tennissport is het bedenkelijk dat Agassi tot ver in de dertig prijzen kon winnen. Het geeft aan dat het niveau aan de top niet omhoog is gegaan.

‘Zijn slagen waren volgens het boekje, maar niet bijzonder. Agassi had met zijn scherpe ogen wel een bijzonder visueel systeem. Zijn spel was economisch en efficiënt.’

Het fitnessbeest

Siemerink: ‘Ik heb me wel eens afgevraagd hoe Agassi dat voor elkaar kreeg. Zeker in het eerste deel van zijn carrière had hij wel eens een buikje. Iedereen wist dat Andre dol was op hamburgers. Daarna zag je hem een tijdje niet en stond hij weer topfit op de baan.’

Schalken: ‘Agassi heeft het ideale lichaam voor tennis. Met zijn dunne beentjes en die enorme torso lijkt hij op Jerommeke uit de Suske en Wiske-strips. Agassi is compact en heel sterk. Daarom heeft hij het ook twintig jaar volgehouden.

‘Agassi testte zijn slagen graag tegen mij, omdat ik de ballen zo diep speelde. Als Andre me kon wegzetten, wist hij dat hij in vorm was. Mijn probleem tegen hem was dat hij altijd nog een tempo hoger kon spelen dan ik. Zo heeft hij me tijdens de Australian Open eens een pak slaag gegeven.

‘Mijn strategie tegen Agassi was redelijk eenvoudig. Ik probeerde altijd op zijn forehand te serveren, terwijl ik in de rally juist zijn backhand opzocht. Met zijn forehand kon hij immers dat moordende tempo ontwikkelen. Als je Agassi liet wapperen met zijn forehand kon je het vergeten.’

‘Krajicek raakt al geblesseerd als hij alleen aan tennis denkt’, zei Agassi ooit. Dat oordeel heeft hem lang achtervolgd. Krajicek: ‘Het was geen fijne opmerking en ik vond het onterecht. Het is wrang dat Agassi net als ik drie jaar geleden cortisonen-injecties heeft moeten nemen om de chronische pijn in zijn rug te bestrijden.

‘Ik weet uit ervaring hoe hulpeloos Agassi zich nu moet voelen, want er komt een moment dat ook die ook cortisonen niet meer helpen. Uitgerekend Agassi heeft mij in 2003 het laatste duwtje gegeven naar het einde van mijn carrière.

‘Op het grastoernooi in Queens kreeg ik een vreselijk pak slaag. Ik besefte dat het een partij was tussen een topfitte professional en een semi-prof.

‘De gedachte dat ik mijn oude niveau niet meer kon halen, was even ondragelijk als de pijn in mijn elleboog. Ik denk dat Agassi op Wimbledon hetzelfde heeft ervaren als ik. Normaal gesproken tikt Nadal hem op gras niet in drie sets de baan af.

‘Helaas heb ik niet in stijl afscheid kunnen nemen. Ik hoop wel dat Agassi fit genoeg is om zijn loopbaan waardig af te ronden. In New York gun je hem voor zijn eigen publiek opnieuw een finaleplaats, al vrees ik dat het daarvoor nu te laat is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden