Interview Adrie van der Poel

Adrie van der Poel over zijn zoon: ‘Altijd het hoogste. Voilà! Dat is Mathieu’

Adrie van der Poel volgt het wedstrijdverloop van een veldrit. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Aan de vooravond van de wegrace voor mannen op de WK in Engeland kijkt Adrie van der Poel terug op de jaren waarin zijn zoon Mathieu een renner wordt die de wielerwereld telkens weet te verbazen.

Adrie van der Poel was in de winter van 2006 bezig met het uitzetten van het parcours voor het wereldkampioenschap veldrijden in Zeddam – hier een lint spannen, daar een paal planten – toen hij uit zijn ooghoeken zag hoe zijn jongste zoon, net 11 geworden, op zijn crossfietsje een vervaarlijk steile helling op fietste. Hop, hop, hop. De trainende professionals keken verbaasd toe. Ze waren nog aan het uitzoeken langs welk spoor ze in ’s hemelsnaam omhoog moesten komen. Ze moesten het vier of vijf keer proberen. ‘Matje’ reed zo naar boven.

Hij belde met zijn schoonvader, de Franse ex-wielrenner Raymond Poulidor en met Patrick Lefevere, zijn voormalige ploegleider. ‘Nou heb ik toch een talentje gezien.’ Lefevere, intussen al jaren de baas van Quick-Step, complimenteerde hem er nog jaren later mee, toen de successen van Mathieu zich aaneen begonnen te rijgen. Adrie had het goed gezien. ‘Ik zei: het was beginnersgeluk. Hij zei: nee, het was het oog van de kenner.’

Het was in elk geval het oog van de vader. Nog geen dertien jaar later staat ‘Matje’ komende zondag als topfavoriet aan de start voor het wereldkampioenschap wielrennen in Yorkshire. De modder is hij ontstegen. In het voorjaar won hij klassiekers, in de zomer wereldbekerwedstrijden in het mountainbiken en eerder deze maand schreef hij de etappekoers Tour of Britain op zijn naam, gekruid met drie ritzeges.

Van der Poel (60) heeft hem al die voorgaande jaren bijgestaan. Hij spoot zijn fietsen af, wreef de velgen droog, stelde de remmen af en voorzag hem intussen van vaderlijk advies – dat soms aan dovemans oren was gericht. Aan de vooravond van de WK kijkt hij terug op de jaren waarin hij toezag hoe zijn zoon een renner werd die de wielerwereld telkens weer verbaast.

De moeilijkste weg

Toch maar eerst een vooruitblik. ‘Het gemak waarmee hij in Yorkshire tot superfavoriet wordt bestempeld, ergert me mateloos. Ik kan je zo nog 25 namen noemen. Als je eerlijk bent zijn er drie, misschien wel vier landen die beter zijn. Frankrijk, België, Groot-Brittannië. Bij de Belgen kunnen ze vrijwel allemaal wel meedoen in de finale. Bij Nederland ontbreken goede pionnen: Tom Dumoulin, Sam Oomen, Steven Kruijswijk. De lengte van het parcours schrikt me ook af. Het is 285 kilometer. Dat heeft hij nog nooit gereden. Het wordt gewoon een heel moeilijk verhaal. Hij zal super moeten zijn.

‘Hij heeft voor de moeilijkste weg gekozen. Het was eenvoudiger geweest om dit jaar voor de WK mountainbike in Canada te gaan. Daar had hij een veel grotere kans op de winst gehad. Maar hij kiest telkens voor de grootste uitdaging. Zo is hij nu eenmaal.’

Het zijn de genen, is de veelgehoorde verklaring. Adrie van der Poel, oud-wereldkampioen veldrijden, winnaar van zes klassiekers en twee Touretappes, ontmoette in het najaar van 1987 Corinne Poulidor, de dochter van wielerlegende Poulidor, op het Caribische eiland Martinique. Renners die goed hadden gepresteerd, reden er in het naseizoen enkele wedstrijdjes. Corinne was meegegaan, vader Raymond was er koersdirecteur. Het was coup de foudre, zei ze later, liefde op het eerste gezicht. Haar moeder had haar nog zo gewaarschuwd: kies nooit een wielrenner. Die is toch nooit thuis. Maar een jaar na hun ontmoeting betrokken ze al een villa met veel baksteen in Kapellen, België, vlak bij de Kalmthoutse Heide. Hun beide zoons schelen 2,5 jaar. David (27) is de oudste, hij richt zich vrijwel volledig op het veldrijden. Mathieu (24) excelleert op drie belangrijke wielerfronten.

Spelenderwijs

Van der Poel: ‘Dat ze zouden gaan fietsen, is nooit vanzelfsprekend geweest. Het is spelenderwijs gegaan. Wij wilden ze vooral de ruimte geven om te doen wat ze leuk vonden. Ik hou niet van pushen. Je wilt dat ze gelukkig zijn.

‘Bij David was het lang voetbal, voetbal, voetbal. Hij begon pas met fietsen toen hij 16 was. Mathieu deed van alles: atletiek, turnen, tennis, voetbal, fietsen. Veel ging hem goed af. De turnvereniging in Kalmthout heeft denk ik wel tien keer gevraagd of hij zich toch maar definitief wilde aansluiten. Bij Willem II schopte hij het tot de laatste acht uit een groep van 180 talenten. Die wilde de club nog twee jaar scouten. Hij had een beperking, zeiden ze. Hij was niet tweebenig genoeg. Volgens mij was hij het wel. Hij wist eigenlijk voor het hele traject dat hij wilde gaan fietsen. Hij wil niet graag van anderen afhankelijk zijn. Op de fiets heeft hij veel meer in eigen hand.

‘Vergis je niet: hij is een teamplayer. Hij toont zich altijd dankbaar naar zijn ploeggenoten, naar zijn begeleiders. Een handje geven, dank je wel zeggen en tot volgende week dan maar weer. Dat hoort erbij. Daar heb je als ouder invloed op. Dat ze thuis het varken uithangen, daar heb ik geen moeite mee. Een kind moet kind kunnen zijn. Maar daarbuiten moeten ze zich netjes en beleefd gedragen.

‘Dat David niet de resultaten van zijn jongere broer haalt, is nooit echt een probleem geweest. Het is zo gegroeid. Hij won als junior veel wedstrijden, maar nadat hij de ziekte van Pfeiffer kreeg, is het nooit meer super geweest. David is niet jaloers, ze komen goed overeen. Dat maakt het makkelijker. Hij ziet ook dat Mathieu getalenteerder is. Maar het is eigenlijk fout te vergelijken. Ze doen er allebei alles voor om het maximale eruit te halen. Als David vijfde of zesde wordt, is hem dat evenveel waard als een eerste plek voor Mathieu. Het niveau is zo hoog. Het is niet evident om top 5 te rijden. David rijdt niet in de ploeg vanwege zijn broer. Hij zit erbij omdat hij het zelf verdient.

1983: Adrie van der Poel (l) in de Amstel Gold Race. Naast hem Joop Zoetemelk, Phil Anderson en Jan Raas. Beeld ANP

Altijd met plezier

‘We hadden het aan tafel maar weinig over de wedstrijden. Niet opzettelijk, nee. De jongens zitten gewoon niet graag twee uur aan de tafel. Ze willen weg, even een cross terugkijken of op de Playstation. Vroeger ergerde ik me aan die computers, maar nu niet meer. Het is van nu. Het geeft ontspanning.

‘Ik heb ze nooit hoeven te prikkelen om te gaan trainen. Ze rijden hier de werf af en ze zitten midden in het bos. In hun tijd van de middelbare school fietsten ze 15 kilometer naar Essen en 15 terug. Voor iemand van 13 of 14 jaar is dat al heel wat. Op woensdag gingen ze een tijdje het veld in, op zondag reden ze een wedstrijd. Van daaruit groeide het verder. Een keer op stage, op tijd trainen, op tijd rusten. Pas op zijn 24-ste kreeg Mathieu een eigen coach. Nu zie ik soms kinderen sporten die al op hun 16de iemand krijgen toegewezen. Dat begrijp ik niet. Dan werken ze al met trainingsschema’s en voedingsprogramma’s. Dat is de manier om zo’n kind het plezier te ontnemen.

‘Mathieu maakt zelf zijn keuzen. Ik heb hem nooit naar de weg geduwd. Van mij hoeft hij niet. Misschien heb ik een keer gezegd dat hij het maar eens moest proberen. Maar ik zwijg niet als ik het ergens niet mee eens ben. Drie jaar geleden zei hij dat hij ook ging mountainbiken. Ik heb hem gewaarschuwd: dat doe je niet zomaar. Er was geen plan, geen gedachte, hij ging het er even bij doen. Dat kan niet. Het jaar daarna was het al beter. Het materiaal was in orde, de ploeg ging erachter staan, er was een doel. Dan ben ik ook de eerste om te zeggen: nu is het goed.

‘Ik weet hoe hij in elkaar zit. Ik zie het, sneller dan anderen. De plussen en de minnen. Toen hij in februari wereldkampioen veldrijden in Denemarken werd, was hij niet goed. Zijn houding, het optrekken na de bochten, het was er gewoon niet. Pas toen de ploeg twee weken later hem testte, volgde de bevestiging: je had gelijk, hij is nu een stuk beter.

‘Soms probeer ik hem raad te geven of bespreek ik zijn keuzen. Op de laatste dag van de Arctic Race of Norway, vorige maand, reed hij vooruit. Ik zei na afloop: waarom deed je dat? Waarom bleef je niet in het peloton en rij je mee voor de overwinning? Je wordt betaald om te winnen. Hij zei: ik wilde met een goed gevoel uit de ronde komen. Meer moet dat niet zijn. Ik snapte het wel. Op de WK in Zolder, in 2016, waar hij vijfde werd, zei ik van tevoren tegen hem: je moet gewoon bij Wout Van Aert in het wiel blijven zitten. Dan word je wereldkampioen. Dit was zijn reactie: pa, als ik wereldkampioen word, zal het op een grootste manier zijn en anders niet. Voilà! Dat is Mathieu.

Mathieu van der Poel op de Paterberg in de Ronde van Vlaanderen van 2019. Beeld Klaas Jan van der Weij

‘Ik herken het karakter. David is meer zijn moeder. Rustiger. Zorgzamer. Mathieu is druk. Wij kunnen geen tien minuten stilzitten. Hij is eigenwijs, net als ik. Een eigen, uitgesproken mening. Maar wel met argumenten. Als hij iets in zijn hoofd heeft, dan gaat hij ervoor en dat is altijd het hoogste haalbare.

‘In wedstrijden delen we de gedrevenheid, de absolute wil om te winnen. Als de eindstreep in zicht komt, gaan we tot het uiterste en er zelfs voorbij zelfs om als eerste aan te komen. Dat zag je bij zijn Nederlands kampioenschap vorig jaar in Hoogerheide, je zag het toen hij in april de Amstel Gold Race de beste was. Ik won met die instelling ook koersen die me niet op het lijf waren geschreven. Maar zijn palmares is al veel rijker. Hij heeft een grotere motor. Ik moest berekenend rijden, hij kan impulsiever koersen. Hij is in staat vroeg in de aanval gaan en dan ook nog de sprint te winnen. Dat hoefde ik niet te proberen.’

De Tour?

‘We hebben het wel eens over de Tour de France. Hij weet donders goed dat het nu nog veel te vroeg is. Als hij wil meedoen, moeten er nog vijf kilo af. Dan moet je al die opofferingen doen, je moet er echt een drie- of vierjarenplan van maken. Eerlijk gezegd heb ik mijn twijfels. Er zijn nog genoeg andere koersen waarin je carrière kunt maken. Als hij zijn mix blijft doen, is dat voor veel partijen interessant. Denk alleen al aan zijn fietssponsor. Een ploeg die een renner zoveel vrijheid geeft, vind je niet snel. We zitten er al vanaf 2009 bij, hè. Het is zo belangrijk dat je iemand het plezier niet ontneemt. Ik zie het aan Tom Dumoulin. In het begin heeft hij veel gehad aan die protocollen en regeltjes bij Sunweb, maar als je daaraan maar blijft vasthouden, is de lol er op den duur af. Een straffe regie mag, maar je moet er ook wel eens afstand van kunnen nemen.

‘Ik mis Mathieu, ja. In het voorjaar is hij gaan samenwonen, in ’s Gravenwezel. Hij bracht altijd leven in de brouwerij, hij is nogal aanwezig. Ik zie hem nu één of soms twee keer per week. Ik doe de tuin bij hem, even alles nakijken. Ik kan zo de werf op. In de winter zal hij wat vaker langskomen om in het veld te trainen, zo kan hij zijn fiets bij ons achterlaten, dan hoeft hij die niet te poetsen.

‘Nu hij meer op de weg rijdt, is hij ook veel meer voor langere perioden van huis. Hij neemt nu deel aan koersen die ik vroeger ook heb gereden. Hij is nooit zo geïnteresseerd geweest in mijn resultaten, dat snap ik heel goed. We zijn niet van die types die ermee te koop lopen. Maar misschien als hij nu de erelijsten ziet, dat hij wel eens denkt: zo, die ouwe heeft ook wel zijn best gedaan.’ 

Adrie van der Poel (17 juni 1950) was wielerprof van 1981 tot 2000. Hij werd een keer wereldkampioen veldrijden (1996) en won vijf klassiekers, waaronder de Ronde van Vlaanderen (1986), Luik-Bastenaken-Luik (1988) en de Amstel Gold (1990) .

Mathieu van der Poel (19 januari 1995) is prof sinds januari 2014. Hij werd als veldrijder twee keer wereldkampioen (2014 en 2019). Op de weg werd hij Nederlands kampioen (2018) en won hij de Amstel Gold (2019). Hij is regerend Europees kampioen mountainbike.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden