Voetbal Vrouwen in bestuur

Actieplan KNVB: meer vrouwen als trainers, arbiters en bestuurders

Vrouwen eisen hun plek op in de schijnwerpers van het voetbalveld, maar in de bestuurskamer zijn ze bijna onzichtbaar. Nog geen 4 procent van de voorzitters in het amateurvoetbal is vrouw, een percentage dat nauwelijks stijgt. Tot de 1,2 miljoen KNVB-leden behoren 160 duizend vrouwen (17 procent).

Oranjespeler Lieke Martens (midden) met Kirsten van de Ven (rechts) van de KNVB bij Nederland-Mexico. Beeld BSR Agency

Op bijna drieduizend voorzitters in het amateurvoetbal waren op peildatum 1 april 110 vrouwen geteld, 3,7 procent. Als vrouwen al in het bestuur zitten, is dat eerder als secretaris (bijna 25 procent) of penningmeester (ruim 11 procent) dan als voorzitter.

De KNVB presenteert zaterdag, voor de oefenwedstrijd Nederland – Australië, een meerpuntenplan om de rol van vrouwen in het voetbal te vergroten, op meerdere terreinen: ook het aantal trainers en scheidsrechters is klein. Bij arbiters slechts ongeveer één procent. 

De KNVB wil onder meer het aanbod van opleidingen optimaliseren, zorgen voor een topsportomgeving voor iedereen en blijven werken aan een sterkere eredivisie voor vrouwen. Ook wenst de KNVB meer rolmodellen in te zetten.

Manager vrouwenvoetbal Kirsten van de Ven van de voetbalbond, over het gering aantal vrouwelijke voorzitters: ‘We merken vaak wat in het bedrijfsleven ook gebeurt. Mensen putten uit het eigen netwerk als een vacature vrijkomt, en in je eigen netwerk zitten veel mensen die op jou lijken. Van oudsher dragen mannen in besturen het stokje over aan een vriend of bekende. Dan zeggen ze: we kunnen ze niet vinden. Maar het is altijd moeilijker om een positie te vullen met iemand van buiten je netwerk. Dat kost meer energie en tijd. Maar ze zijn er wel.’

Als verenigingsadviseurs van de KNVB naar clubs gaan, zien ze vaak homogene besturen. ‘Alleen al de vraag: zien jullie overeenkomsten tussen de bestuursleden?, geeft bevestigende antwoorden te zien. Ze zijn het zich vaak niet eens bewust.’

Menig bestuur bestaat uit grijzende, witte mannen. ‘Er is weinig diversiteit, qua geslacht, leeftijd en culturele achtergrond. Alle drie deze zaken willen we veranderen. Ook omdat het ledenbestand juist heel divers is, met een ander profiel dan veel besturen. Het is dan moeilijker te bedenken welke behoeften de doelgroep heeft. Dan is het makkelijk vanuit je eigen perspectief te denken. Meer vrouwen in besturen is geen doel op zich. Het gaat erom besturen te krijgen die aansluiten bij het ledenbestand. Met meer diversiteit in het bestuur kom je pas tot innovatie en kan er dynamiek en creativiteit ontstaan. Dat is essentieel voor het functioneren en daarmee het voortbestaan van een vereniging.’

Bewustwording

De bond, die deze week een mannelijke opvolger koos voor de aftredende voorzitter Michael van Praag, zet in op bewustwording. Ook het aantal vrouwelijke scheidsrechters en trainers is laag. De KNVB telt ongeveer achthonderd vrouwelijke clubscheidsrechters, 42 KNVB-scheidsrechters en slechts drie trainers met het hoogste diploma, Vera Pauw, Hesterine de Reus en bondscoach Sarina Wiegman. Een vierde, Jessica Torny, is net begonnen met de cursus. Ter vergelijking: de KNVB telt bijna vijfduizend mannelijke KNVB-scheidsrechters, zodat het percentage vrouwen hier nog kleiner is dan bij bestuursfuncties.

Van de Ven: ‘Op alle vlakken laten we nog veel potentie onbenut. Qua bestuurders stellen we doelen per regio. Voor jonge scheidsrechters willen we talentpools opzetten. Vrouwen worden ook vaak niet gevraagd als scheidsrechter. Ze zijn soms bang dat ze het fysiek niet aankunnen en zien geen rolmodellen. Als je een vrouw één of twee keer begeleidt, neem je barrières weg. Daaraan gaan we harder werken. Menig meisje heeft haar hele leven gehoord dat het in de voetbalwereld minder waard is om vrouw te zijn. Hoe ga je dan zeggen: Ik word hier voorzitter. Nee, dan moet je worden gevraagd en net een beetje meer ondersteuning krijgen, zodat die kwaliteiten eruit komen. Die ondersteuning willen we geven.’

De KNVB kijkt ook naar de communicatie van de bond zelf, naar posters bijvoorbeeld. Geregeld zijn daarop alleen mannen te zien. Zeker is dat het WK in Frankrijk kan helpen, omdat de vrouw in het voetbal nogal zichtbaar zal zijn. Van de Ven: ‘Op het WK heb je vrouwelijke scheidsrechters. En Sarina Wiegman is bondscoach. Misschien dat daarvan een stimulerende werking uitgaat.’

Twee vrouwen leiden VVIJ uit IJsselstein

In bestuurskamers denken ze nog steeds weleens dat Nancy van Tergouw de gastvrouw is. Maar nee, ze is de voorzitter. Met Mariëlle Slenders heeft VVIJ uit IJsselstein, een club met 1.500 leden, zelfs twee vrouwelijke voorzitters. Ze doen het samen. In het dagelijks bestuur van de tweedeklasser uit het zondagvoetbal zitten zelfs drie vrouwen, op een aantal van vier.

Van Tergouw en Slenders behoorden tot een groep die de noodzakelijke herstructurering van het bestuur van VVIJ begeleidde. Ze liepen na een vergadering naar de auto en vroegen zich af wat ze zelf wilden doen. Ze kwamen tot de conclusie: voorzitter zijn. Samen. Geen duobaan. Eigenlijk twee banen extra, naast hun drukke werk buiten het voetbal.

‘Er moest zoveel gebeuren’, aldus Slenders, die door een voetballende zoon bij de club betrokken raakte. ‘Ik denk dat ons voorzitterschap als verfrissend wordt ervaren. Het is nu wel omarmd na een gewenningsperiode. Gesprekken lopen ook anders dan bij mannen. Het voordeel van onze vrouwelijkheid? We willen doorpakken. Ik denk dat wij heilige huisjes durven af te breken. We hebben bijvoorbeeld twee teams van de zondag naar de zaterdag verplaatst. Dat is een heikel thema dat we bespreekbaar maakten. Het nadeel is alleen dat onderhand alle vragen bij ons terechtkomen.’

Mannen kijken, zeker als ze op bezoek zijn bij andere clubs, nog weleens vreemd naar de vrouwelijke voorzitters, maar de gewenning verloopt snel. Van Tergouw, die in het dagelijks leven wiskunde geeft: ‘Het is a hell of a job. Je kunt het nooit helemaal goed doen. Er is altijd wel iemand, een groep of een team, die iets niet goed vindt. Maar al met al is het hartstikke leuk en interessant.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden