Achter de liefhebber schuilt een analist

De contouren van het trainersvak worden langzaam zichtbaar voor de coach in wording.

Van onze verslaggever Charles Bromet

Met spijt in zijn stem constateert Dennis Bergkamp dat hij, als trainer in wording, zijn kijkgedrag naar voetbal heeft moeten veranderen de afgelopen maanden. Maar hij realiseert zich dat dit hoort bij de natuurlijke transitie van speler naar coach. De liefhebber Bergkamp moet de analist Bergkamp nu naast zich dulden. En dat is even wennen.

‘Toen ik als cursist voor het eerst wedstrijden moest analyseren, betrapte ik mezelf erop dat ik meer naar posities keek dan dat ik de bal volgde. Dat vond ik niet altijd leuk, omdat je het kijkgenot van de wedstrijd op die manier verspilt.’

Maar goed, Bergkamp (39) wil toch echt verder als coach, dus heeft hij dit noodzakelijke kwaad leren accepteren. Hij noemt de voorbije acht maanden, waarin hij de verkorte trainerscursus van de KNVB heeft gevolgd, een bevestiging van zijn vermoeden dat het trainersvak hem zou bevallen.

Als stagiair kijkt hij al een seizoen lang mee over de schouder van Ajax-coach Marco van Basten. En nu, op deze dinsdagochtend in de bossen van Hoenderloo, heeft hij als assistent van Johan Neeskens de training van Nederland B, dat de komende dagen voetbalt tegen Jong Duitsland en Jong Italië, deels kunnen leiden.

De contouren van het trainersvak worden daardoor langzaam zichtbaar voor hem. ‘Nederland B komt voor mij het dichtst bij wat ik als voetballer had en wat ik als trainer wil worden.

‘Als stagiair bij Ajax heb ik natuurlijk weinig invloed. Ik loop daarom ook stage bij de B1, waar ik al trainingen mag geven. Met Van Basten heb ik het veel over wat er op je afkomt als coach. Daar had ik als voetballer niet zo’n idee van, omdat ik het allemaal onderging.

‘Ik wil beginnen als jeugdtrainer, al weet ik natuurlijk niet wat er zomaar op mijn pad kan komen. Ik heb aan de ene kant het geluk dat ik dat zelf kan uitstippelen en daarnaast heb ik de nodige ingangen in het voetbal.’

Instemmend knikt hij bij de suggestie dat hij deel uitmaakt van een wonderlijk klasje, dat gebruik maakte van de laatste optie om bij de KNVB de verkorte trainerscursus te volgen. Ton du Chatinier promoveerde bij FC Utrecht van stagiair tot hoofdcoach, na een massale ontslaggolf.

Phillip Cocu werd bij PSV naar voren geschoven als assistent van Dwight Lodeweges, na het vertrek van Huub Stevens. Alex Pastoor maakte hij Feyenoord de ondergang van Gertjan Verbeek mee. En Patrick Kluivert is bij AZ getuige van een opmerkelijke kampioensrace, na een hobbelige start met twee nederlagen in de eerste competitieronden.

‘We hebben inderdaad genoeg gespreksstof’, zegt Bergkamp met een grijns. ‘Voor de buitenwereld is het wonderlijker dat Ton is doorgestroomd van stagiair bij FC Utrecht tot hoofdtrainer dan voor ons, zijn medecursisten.

‘Zelf speelde ik als 17-jarige A-junior van Ajax op zaterdag een wedstrijd, een dag later stond ik in het eerste elftal. Dat is de voetballerij: in een mum van tijd kan je carrière, zowel positief als negatief, een compleet andere wending nemen.’

Het verloop onder eredivisietrainers heeft hij met gemengde gevoelens gevolgd. ‘Je ziet dat er erg weinig geduld is en dat het zo voorbij kan zijn. Voor sommigen maakt dat niets uit, want die vinden al snel ergens anders weer een baan. Maar voor anderen is het echt hun hele leven dat ze eventjes zien wegvallen.’

Toch stemt dit hem niet zorgelijk, wat betreft zijn eigen toekomst als coach. ‘Want ik doe dit vanuit het plezier dat ik heb in het voetbal, al wil ik het geen hobby noemen. Ik vind het leuk om te doen, maar ik weet dat dit voor het overgrote deel van de coaches werk is waarvan zij moeten rondkomen.

‘Als zij ontslagen worden, kan het een tijdje duren voor ze weer een redelijke baan hebben, want die liggen niet voor het oprapen. Het is mijn voordeel dat ik er onafhankelijker tegenover kan staan. Ik beleef het ook op die manier. Ik heb plezier en wil kijken waar het heen gaat. Ik ben bij Ajax op mijn 12de begonnen en op mijn 37ste ben ik pas gestopt. Dat is dus 25 jaar ervaring met topvoetbal.’

De excessieve media-aandacht weerhoudt hem er daarom niet van om, als de tijd is gekomen, definitief uit de luwte te kruipen. ‘Net als Kluivert, Cocu en Michael Reiziger heb ik al mijn hele leven te maken gehad met aandacht van de media. Dat verschilt volgens mij niet zo veel op het moment dat je coach wordt.

‘Natuurlijk, je zult een persconferentie meer moeten geven, maar het is niet zo dat het afwerend werkt. Zolang je maar duidelijkheid schept, eerst naar de spelers en daarna naar de pers, is er wel te leven met al die aandacht.’

Daarbij neemt hij een voorbeeld aan Arsène Wenger, zijn voormalige manager bij Arsenal. ‘En dan vooral de rust die hij uitstraalt. Hij heeft een bepaald doel voor ogen, maar daarnaast bewaart Wenger altijd de kalmte. Dat is echt een talent, vind ik.’

Dennis Bergkamp doet trainerscursus (ANP) Beeld
Dennis Bergkamp doet trainerscursus (ANP)

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden