PostuumAb Krook

Ab Krook (1944-2020) was decennia het gezicht van het Nederlandse schaatsen

Oud-schaatsbondscoach Ab Krook is dinsdagavond overleden aan de gevolgen van een herseninfarct. Hij is 76 jaar geworden. Als coach was hij actief op maar liefst acht Olympische Spelen. 

De schaatscoaches Ab Krook (rechts) en Wopke de Vegt tijdens een wereldbekerwedstrijd in Heerenveen in 2005. Op de baan passeert Carl Verheijen.Beeld Jiri Büller

Ab Krook was decennia lang het gezicht van schaatsen in Nederland. Als er schaatsen op tv was, en dat was er vaak, stond Krook aan de rand van het ijs dan wel in de catacomben om voor de camera uit te leggen wat goed en wat verkeerd was gegaan. Zijn actieve carrière leidde tot weinig indrukwekkends, twee interlands tegen Noorwegen en een 500-metertoptijd van 41,5, maar als trainer-coach stond de Loosdrechter vooraan.

In 1980 won Krook als jonge bondscoach direct al een olympische gouden medaille met 1.500-meterrijdster Annie Borckink die haar eigen privécoach Ab Garretsen niet kon meenemen naar het koude Lake Placid; te duur. Krook nam de coaching moeiteloos waar, wijzigde niets aan de aanpak van zijn collega, maar zag zijn pupil voorafgaand aan haar rit op de schaatsmijl de beste tijd, tot dan van Ria Visser, niet verbeteren. Het te rijden schema werd, wijselijk, juist boven de toptijd van Visser gesteld.

Het gaf Borckink net dat stukje verbetenheid om in een sneeuwjacht naar goud te snellen. Het succes in de VS, Visser haalde op dezelfde afstand zilver, gaf de loopbaan van Krook meteen een forse afzet in de juiste richting. Hij verdween voor acht jaar naar West-Duitsland, waar hij op de thuisbaan van Inzell veel ervaring opdeed.

Albertville en Veldkamp

Het volgende grote succes kwam met de coaching van stayer Bart Veldkamp die deel uitmaakte van een groepje ‘jonge honden’, onder de vlag van de toenmalige kernploeg van de KNSB. Veldkamp veroverde in 1992, in Albertville, aan de hand van Krook het olympisch goud op de 10 kilometer. Hij adoreerde de coach en ging later commercieel dan hij had gewild. Veldkamp kon geen afscheid nemen van de trainer die hem later, als schaats-Belg, nog tal van onbetaalde adviezen verschafte, tot woede van de Nederlanders die op de officiële diensten van Krook mochten rekenen.

Krook was ook de man die Rintje Ritsma in 1990 tot de kernploeg liet toetreden. Er moest gekozen worden tussen de talenten Cor-Jan Smulders en de Fries Ritsma. Krook koos voor het op dat moment volgzame karakter van Ritsma die later de wereld van het schaatsen zou opschudden door in 1995 met een Sanex-ploeg commercieel te gaan. Diezelfde Ritsma prees Krook altijd om diens precieze kwaliteiten. ‘Ab leerde mij met zo weinig mogelijk trainingsarbeid zo hard mogelijk te laten gaan. Hij leerde je zuinig met je lichaam om te gaan, puur met kwaliteit bezig te zijn’, zo keek de zesvoudig wereldkampioen in de slotdagen van zijn loopbaan op de coaching van Krook terug.

De volhouder Krook was op liefst acht Olympische Winterspelen actief. Als bondscoach, van mannen en van vrouwen, als trainingscoördinator en als technisch coördinator van de KNSB. Hij was het oliemannetje dat veel regelde. Als het moment van een dweilpauze de Nederlanders niet beviel, dan werd Krook eropuit gestuurd, zo haalde oud-topschaatser Erben Wennemars woensdag op NPO Radio 1 de slimme daadkracht van Krook nog eens aan. Het maakte hem en zijn vaak oppermachtige schaatsers niet tot de meest geliefden in de wereld van de 400-meterbaan.

Bittere herinneringen

Krooks laatste Spelen, die van Turijn 2006, brachten hem bittere herinneringen. Hij was de aangewezen coach van de onverslaanbaar geachte Nederlandse achtervolgingsploeg die door een valpartij van Sven Kramer naar het brons werd verwezen. Vier jaar later behoorde Krook tot de ondervraagde partij in de omkoopaffaire met Gretha Smit. Zij zou een Poolse schaatsster, Katarzyna Wojcicka, omtrent 50duizend euro hebben geboden om diens startplaats op de 5 kilometer op te geven. Olympiër Carien Kleibeuker was getuige van het dealen in de fitnessruimte, meldde het aan Krook maar die kon zich later niets meer herinneren van dat voorval. De commissie-Loorbach benoemde die getuigenis van de schaatscoach als ‘ongeloofwaardig’. Krook kwam er zonder schorsing van af.

Ab Krook in 2006Beeld Jiri Büller

In de dagen van zijn coachpensioen werd de Nederlander nog enkele keren flink aangepakt over zijn verleden. Wielerarts Peter Janssen vertelde dat Krook met talent Eddy Bouwmans was meegekomen bij bloedtransfusies voor prestatieverbetering. In diens ogen onbestaanbaar dom, van beiden. Arts Michel Karsten haalde de rol van Krook aan bij een dopingaffaire uit 1992, waarbij de toenmalige bondscoach in een mediaspervuur kwam te staan.

Woensdag was Ab Krook, gestorven na een herseninfarct, vooral weer het schaatsicoon van de soort Pfrommer en Gemser, de peetvader van een schaatsnatie, die met zijn regelwerk, zijn aandacht voor jonge coaches (Orie en Kemkers) en zijn stutten van wetenschappelijke onderbouwing de Nederlandse langebaantop tot de toonaangevende afdeling van het mondiale schaatsen heeft gemaakt. Hij werd ook herinnerd als de man die in zijn gemeente Wijdemeren de meeste voorkeursstemmen kreeg voor zijn partij Dorpsbelangen (Lijst 7) en als de man met humor.

Over een ruimtesonde die Mars onderzocht grapte Krook in 2002, aan de vooravond van de Spelen van Salt Lake City: ‘En als er water is, is er misschien ook wel ijs.’ Op de vraag hoe lang het dan nog zou duren voordat daar geschaatst kan worden, antwoordde de geïnterviewde: ‘De aarde tegen Mars, dat gaan wij niet meer meemaken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden