Interview Bouwe Bekking

83.000 kilometer zeilen mondt uit in een thriller voor schipper Bouwe Bekking

Drie teams maken nog kans op de eindzege in de Volvo Ocean Race, de langste zeilrace ter wereld. In Den Haag valt zondag de beslissing. Zet Team Brunel met schipper Bouwe Bekking zijn opmars voort? ‘Elke keer als het hard waait, hou je je hart vast.’

Bouwe Bekking. Beeld Ugo Fonolla

Hij stopt met de Volvo Ocean Race als hij zondag in Den Haag de eindoverwinning pakt. ‘De kans is nihil dat ik dan doorga.’ Een uitspraak die misschien met een korrel zout moet worden genomen; aan alles proef je dat Bouwe Bekking nog steeds niet is uitgekeken op de driejaarlijkse zeilwedstrijd rond de wereld, die hij nog nooit wist te winnen.

De 55-jarige schipper zit er, vier dagen voor de slotetappe naar Den Haag, opvallend fris bij in de haven van het Zweedse Gotenburg. Nog geen tweeënhalf etmaal geleden ­finishte zijn team hier als eerste na een slopende spurt vanuit Cardiff. Het is Bekking niet aan te zien.

Dit is zijn achtste deelname aan de race, met afstand de zwaarste teamsport die er bestaat. 45.000 zeemijl (83.000 kilometer) hebben de zeven teams in hun identieke boten straks afgelegd, in etappes die drie weken kunnen duren. Lange windstiltes en vlagen met orkaankracht waren hun deel, alsmede slaapgebrek en fysieke uitputting.

Sinds juli vorig jaar is Bekking vier dagen thuis geweest in Denemarken – zijn vrouw is Deens. Toen zijn vader overleed tijdens de tussenstop in Kaapstad, ging hij niet naar de begrafenis omdat die een dag na de start van de lange etappe naar Melbourne plaatsvond. Het was een herhaling van wat er in de race daarvoor was gebeurd: toen stierf zijn stiefmoeder (‘mijn tweede moeder’). Ook haar uitvaart woonde hij niet bij.

‘Het is een keuze, waarover we het steeds van tevoren met elkaar hebben gehad. Ik heb op jonge leeftijd mijn eerste moeder verloren en dan sta je misschien toch ook iets anders tegenover het leven en de dood. Maar als er ook maar iets zou gebeuren met mijn vrouw of dochter, dan stap ik van boord. Het fijne is dat ik mijn vader, die niet meer zo goed kon praten, nog aan de telefoon heb gehad een dag voordat hij overleed. Toen heb ik alle dingen kunnen zeggen die je tegen je vader zou willen zeggen.’

Hij is verknocht aan deze race, ook omdat hij veel van de zeilers kent. Schipper Xabi Fernández van Mapfre, het Spaanse team dat ook kans maakt op de eindoverwinning, zat bij hem aan boord toen hij de eerste twee keer een boot in de Volvo Ocean Race mocht commanderen. Met Pablo Arrarte, die veel aan het roer staat bij Mapfre, ging hij ook al twee keer rond. Op vrijwel elke boot zitten voormalige teammaten. De racevloot is familie voor Bekking.

De concurrentie

Sinds de start in oktober heeft hij een thriller achter de rug met zijn achtkoppige bemanning. Hun eerste resultaten in de race stelden teleur, maar dat was gezien de korte voorbereiding geen verrassing. Het budget van Team Brunel is niet bekendgemaakt, maar het is volgens de schipper een stuk lager dan dat van andere teams. Het is ook minder dan in de vorige race, toen Team Brunel verrassend als tweede eindigde.

Omdat het pas laat lukte om het benodigde sponsorgeld bijeen te brengen, was er weinig trainingstijd. De equipe rond Bekking en zijn bemanning is ook relatief klein gehouden. Dongfeng, het Frans-Chinese team dat de derde kanshebber op de eindzege is, heeft vijf mensen om na elke etappe de prestaties te analyseren, weet Bekking. ‘Wij hebben niemand daarvoor. Dat team beschikt voor elke etappe ook zes dagen over de meteoroloog Marcel van Triest, die adviezen geeft. Zo’n expert is super, maar die hebben wij ook niet. Dongfeng heeft zelfs iemand die alleen is aangesteld om te duiken onder de boot en de romp schoon te maken.’

Er was nog een reden voor de slechte klasseringen in het begin: hoofdsponsor Brunel, een groot detacheringsbedrijf, wilde dit keer een nieuwe generatie aan boord. Drie jonge zeilers die vorig jaar om de America’s Cup streden, Peter Burling (27), Carlo Huisman (27) en Kyle Langford (28), maakten hun intrede in het team. Enorme talenten, zegt Bekking, ‘maar nul komma nul ervaring in langeafstandsraces op zee’.

6de, 4de, 4de, 5de en 6de, nee, het was geen best begin. Maar na de start in Nieuw-Zeeland volgde een wederopstanding: 1ste, 2de, 1ste en 1ste. Die reeks bracht Brunel op gelijke hoogte met Mapfre en Dongfeng. ‘In de etappe naar Auckland hadden we al het gevoel dat we voor het eerst de andere boten konden bijhouden.’

Na de aankomst daar is er stevig gepraat onder leiding van de teamcoach, onder meer over de communicatie aan boord. Ook de oude rot Bekking heeft weer moeten bijleren, bekent hij. ‘Ik ben een schipper die ontzettend veel vrijheid geeft. Maar we hebben moeten constateren dat de jeugdige zeilers toch iets meer ­laconiek zijn. Vanaf Auckland ben ik me harder tegen hen gaan opstellen.’

Bouwe Bekking. Beeld Ugo Fonolla

1985, eerste race

In 1985 deed Bekking voor het eerst mee aan de Volvo Ocean Race, die toen nog de Whitbread Round the World Race heette. Hij had een film gezien over Conny van Rietschoten, de Nederlandse zakenman die twee keer de race won – een prestatie die niemand heeft weten te evenaren. Onbetaald koerste Bekking voor het eerst de wereld rond met schipper Dirk Nauta. Na afloop gaf sponsor Philips ieder bemanningslid een ­videorecorder en een tv. Acht jaar later werd hij door Dennis Connor ingehuurd, een beroemde zeiler uit Amerika die volgens Bekking meer met sponsors en de pers bezig was dan met zeilen. Daarna diende hij twee keer onder Grant Dalton, de Nieuw-Zeelander van wie hij zegt het meest te hebben geleerd.

Hun boot, Amer Sports One, maakte in 2001 voor de kust van Sydney in veel wind een gevaarlijke ‘Chinese gijp’: een onbedoelde gijp waarna het racejacht minutenlang op zijn zij werd gedrukt doordat het grootzeil en de spinnaker nog steeds wind vingen. Bekking stond aan het roer toen het misging. De beelden – alles was gefilmd vanuit een helikopter – gingen de wereld over. Hij leerde toen naar eigen zeggen een belangrijke les: slecht nieuws voor de bemanning kan goede publiciteit opleveren voor de sponsor. Wat dat betreft zouden zijn geldschieters in de twee races daarna waar voor hun geld krijgen. Zijn boot Movistar zonk in 2006 op de terugweg naar Europa, het gevolg van een technisch defect aan de kiel. Bekking en zijn bemanning moesten overstappen op de ABN Amro II, dat het ­lichaam van een verdronken bemanningslid aan boord had: Hans Horrevoets, iemand die Bekking goed kende. In de race daarna zeilde zijn ­Telefónica Blue kort na de start van de negende etappe in Zweden op een rots onder water. Het team werd daardoor kansloos voor de eerste plek.

De deelname in 2014-2015, voor het eerst met sponsor Brunel, verliep minder tumultueus. Ook nu gaat het goed, al bewijzen twee ongevallen hoe gevaarlijk de race nog steeds is. Vestas 11th Hour Racing, het door een Deens bedrijf gefinancierde team van een Amerikaanse schipper, kwam op 19 januari in aanvaring met een Chinese vissersboot. Daarbij kwam een visser om. Op 25 maart sloeg bemanningslid John Fisher (47) overboord bij het team uit Hongkong, Sun Hung Kai/Scallywag. Het ongeluk gebeurde tijdens een storm in de Zuidelijke ­Oceaan, dicht bij de plek op aarde die het verst verwijderd is van land. Hij werd niet meer gevonden.

Twaalf weken later schiet Bekking weer vol als diens dood ter sprake komt. ‘Wij hebben nooit samen gezeild. Maar met sommige mensen heb je een klik. Het was een gouden vent.’

Fisher was niet aangelijnd toen hij door de kuip naar voren liep en overboord werd gezwiept. Het ongeluk had elke deelnemer kunnen overkomen, stelt Bekking, omdat de veiligheidslijn vanwege obstakels aan dek soms kort moet worden losgehaakt. ‘Elke keer als het hard waait, hou je je hart vast als iemand naar voren moet. We hebben gelukkig geen dramatische voorvallen gehad tijdens deze race. We zijn de enige boot die geen Chinese gijp heeft gemaakt.’

Een week na de tragedie, Brunel had inmiddels Kaap Hoorn gerond, bleef Bekking twee uur langer aan het roer staan om te voorkomen dat zijn jonge bemanning extra zeil zou bijzetten – de harde wind draaide naar een meer gunstige richting, maar de deining was nog hoog. ‘Uit ervaring weet ik dat je soms aan de rem moet trekken. Je moet hard zijn tegen de bemanningsleden die zoiets nog niet hebben meegemaakt. De boot moet heel blijven. Een half uur later kwam het bericht dat Vestas de mast eraf had gevaren.’

Beeld Sam Greenfield

Hoe verdient Bekking zijn geld?

Bekking ontvangt geen bonus als zijn team de Volvo Ocean Race zou winnen. ‘Ik krijg gewoon een salaris, net als de bemanning.’ Na de race gaat hij weer terug naar zijn ‘normale’ leven: hij werkt al decennia als adviseur en schipper bij races over de hele wereld – vooral dagwedstrijden. Opvallend is hoeveel bekende mensen van zijn diensten gebruik maken.

Een greep uit een reeks. Hij zeilde twintig jaar met Hasso Plattner, de steenrijke mede-oprichter van het Duitse softwarebedrijf SAP. Mede dankzij de inzet van Bekking won het 43,4 meter lange jacht van Harold Goddijn, de topman van TomTom, vorig jaar een belangrijke wedstrijd. Kroonprins Frederik van Denemarken was vier jaar lang een klant. Met Juan Carlos, tot 2014 de koning van Spanje, vaart hij al 21 jaar.

Waarom weet Bekking hun vertrouwen te winnen? ‘Je moet gewoon normaal doen tegen zulke mensen. Ik benader ze precies zoals een zeiler. En je moet eerlijk zijn. Ik probeer ook het onderste uit de kan te halen voor hen en niet voor mezelf. Tussen wedstrijden door ben ik vaak aan het werk om hun boot sneller te maken. Daar reken ik niets voor, dat is mijn bijdrage. Ik vraag alleen een goed dagsalaris als ik echt aan het zeilen ben.’

Het was de Spaanse vorst die hem destijds op het spoor zette van Movistar, de Spaanse sponsor die zijn eerste optreden als schipper in de Volvo Ocean Race mogelijk maakte. ‘Juan Carlos heeft mensen van Movistar uitgenodigd voor een etentje waar ik ook bij was. Van het een kwam het ander.’

2018, de finish

Hoe gaat de thriller aflopen? Er staat Bouwe Bekking en zijn bemanning in de beslissende etappe van Gotenburg naar Den Haag maar een ding te doen; de twee rode boten, Mapfre en Dongfeng, achter zich houden. Team AkzoNobel, dat vierde staat en wordt geleid door de Nederlander Simeon Tienpont, kan de drie koplopers niet meer bedreigen.

De verschillen zullen zondag vermoedelijk weer klein zijn. Dongfeng finishte na de woeste koninginnerit rond Kaap Hoorn op nog geen kwartier na winnaar Team Brunel. Aan het einde van de spurt van Cardiff naar Gotenburg, ook gewonnen door de gele boot, bedroeg het verschil met Mapfre 1 minuut een 55 seconden.

Voor de start van die etappe, pochte David Witt, de temperamentvolle schipper van Scallywag, dat hij 10 duizend pond wilde zetten op een eindoverwinning van Bekking. Na die etappe, waarin Brunel geslagen leek en vervolgens vijf boten voorbij zeilde, zei hij dat bedrag te willen verdubbelen. ‘Ik verdrievoudig het zelfs, zo zeker ben ik dat Bouwe gaat winnen.’

De slotetappe is verlengd

700 zeemijl (1.300 kilometer) zou de laatste etappe lang zijn, maar daar heeft de raceorganisatie 200 mijl aan toegevoegd; de boten dreigden vanwege de stevige wind die wordt voorspeld te vroeg in Den Haag te arriveren. Zondagochtend om 10 uur gaat het ‘race village’ in de haven van Scheveningen open. Er zijn acht dagen van festiviteiten gepland (zie volvooceanracedenhaag.nl), waarbij 400.000 bezoekers worden verwacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.