Nieuws

5 kilometer schaatsen met 50 km/u: het kan in Salt Lake City zomaar voor het eerst gebeuren

Duikt een schaatser op de 5 kilometer voor het eerst onder de grens van 6 minuten, oftewel: lukt het iemand die afstand harder dan 50 kilometer per uur gemiddeld te rijden? Die kwestie staan vrijdag op het spel in Salt Lake City, de snelste ijsbaan ter wereld. Oud-wereldrecordhouder Jochem Uytdehaage denkt dat het mogelijk is. ‘Er is echt een kans dat het dit jaar gebeurt.’

Erik van Lakerveld
Jochem Uytdehaage na zijn gouden race in Salt Lake City, februari 2002. Hij scherpte het wereldrecord aan tot 6.14,66.  Beeld ANP / EPA
Jochem Uytdehaage na zijn gouden race in Salt Lake City, februari 2002. Hij scherpte het wereldrecord aan tot 6.14,66.Beeld ANP / EPA

Al jaren lonkt die tijd onder de 6 minuten. Voor Uytdehaage, die bijna twintig jaar geleden met 6.14,66 als eerste een wereldrecord op de Utah Olympic Oval reed, was dat indertijd ondenkbaar. Maar in 2005, daags voordat Sven Kramer op dezelfde baan het wereldrecord zou aanscherpen tot 6.08,78, voorspelde de Fries al dat deze ‘magische grens’ eraan kon gaan.

Ondanks zijn bravoure lukte het de 35-jarige Kramer, die zich dit jaar in het nationale marathoncircuit op de Olympische Spelen voorbereidt, nooit. Tweemaal scherpte hij na 2005 het wereldrecord aan, maar hij bleef steken op 6.03,32, gereden in november 2007 in Calgary. De 6-minutengrens kwam pas in zicht toen vier jaar geleden de Nederlandse Canadees Ted-Jan Bloemen het wereldrecord met 6.01,86 in Salt Lake City van hem overnam. Als hij slechts 0,15 seconden per ronde sneller was geweest, had Bloemen het gered.

De Utah Oympic Oval is de snelste ijsbaan ter wereld. Dat ligt niet aan het ijs, maar aan de hoogte. Gelegen in het voorstadje Kearns, 1.425 meter boven zeeniveau, is de lucht is er ijler dan op zeeniveau. Schaatsers snijden er gemakkelijker doorheen. Alle records op de reguliere afstanden zijn op het Amerikaanse ijs gereden. Het 10-kilometerrecord, vorig jaar in Thialf door de Zweed Nils van der Poel op 12.32,95 gezet, is de enige uitzondering.

Bloemen beste kansen

Van der Poel is dit seizoen oppermachtig op de 5 en 10 kilometer. Hij heeft zijn naaste concurrenten op vele seconden gereden, wat de hoop op een doorbraak in Salt Lake City voedt. Maar hij reed zijn toptijden op laaglandbanen. De Zweed is niet de man van de snelste rondjes op de 5 kilometer. ‘Hij kan heel lang hard rijden’, zegt Uytdehaage. ‘Niet héél hard’.

Dat is wel nodig. Na de eerste 200 meter moeten er rondjes 28,4 aan elkaar geknoopt. Uytdehaage schiet in de lach bij het horen van dat schema. ‘Dat is echt hard. Jemig, dat is niet normaal.’ Van der Poel kwam nooit in de buurt van een rondje 28,4 op de 5 kilometer. Toen hij vorig jaar in Thialf wereldkampioen werd in een persoonlijk record van 6.08,39, was zijn slotronde van 28,8 de snelste van zijn race. Uytdehaage: ‘Het zou me niet verbazen als hij qua absolute snelheid wat tekortkomt.’

De beste kansen lijkt de 35-jarige Bloemen te hebben. Hij liet in zijn wereldrecordrace in 2017 al twee keer een ronde van 28,4 zien. En hij is dit schaatsseizoen vooralsnog prima in vorm. Bij eerste twee wereldbekerweekends eindigde hij beide keren op het podium. Zijn jetlag zal ook minder heftig zijn dan bij de Europeanen, vermoedt Uytdehaage. ‘De adaptatie aan je moederland is altijd makkelijker.’ En ook niet onbelangrijk: het rijden op een snelle hooglandbaan ligt Bloemen. Zijn zuinige slag komt er beter van pas dan op de laaglandbanen, waar het voor de stayers hard werken is.

Mentale gestel essentieel

‘We hebben lang gedacht dat een Nederlander het zou doen’, zegt Uytdehaage. ‘Kramer of Patrick Roest, die vorig jaar 6.05 reed in Heerenveen. Normaal gesproken zou dat in Salt Lake een tijd onder de 6 minuten moeten zijn. Maar Roest heeft nu niet de power die hij vorig jaar had.’ Roest (25) is een van de mannen die liever niet in Salt Lake City was geweest. Na de matige resultaten bij de eerste twee wereldbekers werd de planning omgegooid om olympische startbewijzen voor Nederland veilig te stellen.

Wereldrecords laten zich moeilijk plannen, zeker in een olympisch seizoen. De wedstrijden in Salt Lake City zijn belangrijk, maar vallen in het niet bij Beijing. Uytdehaage: ‘Voor een enkeling zal deze wereldbeker een moetje zijn. En voor een wereldrecord moet je juist de kriebels hebben.’ Uiteindelijk gaat het erom of een schaatser echt voor een wereldrecord wil gaan. ‘Het draait om het mentale gestel’, zegt Uytdehaage. ‘Of je zin hebt om al die energie uit je lichaam te trekken.’

De oud-olympisch kampioen weet hoe het is om een symbolische grens over te steken. Bijna twee weken na zijn wereldrecord en olympische titel op de 5 kilometer won hij de olympische 10 kilometer in 12.58,92. Hij dook als eerste onder de 13 minuten. ‘Ik was daar toen helemaal niet mee bezig’, zegt hij. Hij wilde gewoon zo hard mogelijk rijden, de eindtijd was van secundair belang.

Uytdehaage wordt nog regelmatig aan die rit en die tijd herinnerd. ‘Als je zo’n grens hebt verlegd, dan neem je dat je hele leven mee.’ Als hij nu nog zou schaatsen, wist hij het wel. ‘Als je een grens kan slechten, moet je hem pakken. Ik zou het in ieder geval wel proberen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden