21 zetten, maar wel van theoretisch belang

Vorige week besprak ik de partij zien die Guntis Valneris op de openingsdag van het Tavira Masters 2009 van Joost Hendriksen won....

Toegegeven: als gevolg van een blunder van Valneris’ tegenstander zou het duel slechts 21 zetten tellen. Dat was op zich natuurlijk jammer. Maar die omstandigheid deed aan het theoretische belang van de partij niets af.

Valneris - C. van Dusseldorp

Tavira Masters 2009

1.34-30 17-22 2.30-25 11-17 3.31-26 6-11 4.37-31 1-6

Door de opstoot 3/4...22-27 achterwege te laten, geeft de zwartspeler te kennen dat hij geen onoverkomelijk bezwaar koestert tegen de hekstelling die wit nu met 5.32-27 kan innemen.

En inderdaad: de principiële positie die na bijvoorbeeld 5...19-23 6.33-29 23x34 7.40x29 13-19 8.41-37 20-24 9.29x20 15x24 10.45-40 19-23 11.40-34 14-19 12.34-29 24x33 13.38x29 23x34 14.39x30 19-23 (onder meer Stokkel - Bastiaannet, NK 1984) op het bord zou prijken, moet voor beiden, dus ook voor zwart, goed te doen zijn.

Wel dient hij zich in deze spelgang te hoeden voor 11...9-13?! 12.38-33! 4-9? (12...3-9!?). Wit zou dan namelijk 13.26-21!!, 14.37-32!, 15.34-30!, 16.30x19! en 17.33x15 laten volgen, een verraderlijke combinatie waarmee Erno Prosman in de clubcompetitie van 2002 Jeroen Kos wist te verschalken en Auke Scholma in het WK 2007 de Wit-Rus Michaltsjenko.

5.41-37

Opmerkelijk: Valneris gaat, voorlopig althans, niet op het aanbod in.

5...19-23 6.46-41 22-27

Maar niet minder opmerkelijk is dat Van Dusseldorp zijn tegenstander géén herkansing biedt. Tenslotte had zwart een volwaardig alternatief in 6...14-19 7.25x14 9x20 8.32-28 23x32 9.38x27 10-14/19-23 enz.

Zie bijvoorbeeld Wiersma - O. Verpoest, WK 1982, alsook de modelpartij die Gerrit de Bruijn in de clubcompetitie van 2002 van Edgar Haagh won.

7.31x22 18x27 8.32x21 16x27 9.35-30 12-18 10.40-35 7-12 11.45-40 14-19 12.25x14 9x20 13.40-34!? 20-25!? 14.33-29!?

Beide spelers werken naar een haarscherpe stelling toe.

14...10-14 15.37-31

Zie diagram 1

15...17-22

Sterk in aanmerking komt ook het ambitieuze 15...4-9/14-20 16.31x22 17x28, zoals wijlen Jannes van der Wal speelde – maar dan met verwisselde kleuren en 1 tempo méér – in kolkende partijen tegen Baljakin (Bakoe 1984) en Gantwarg (USSR-Nederland 1987).

Maar mijn intuïtie zegt mij dat Valneris, die immers om zijn enorme rekenvermogen bekend staat, ook daarmee wel raad had geweten...

Hoe dan ook – het spelbeeld dat met de tekstzet zijn beslag heeft gekregen, is op zich niet onbekend. Toch onderscheidt het zich toch op twee punten wezenlijk van de gangbare praktijkvoorbeelden.

Zo zal in negen van de tien gevallen schijf 50 (al) op veld 45 staan. En waar het tempoverschil in dergelijke stellingen doorgaans slechts 2 bedraagt, kijkt wit in dit specifieke geval tegen een ontwikkelingsachterstand van (liefst) 4 tempi aan!

16.41-37 23-28 17.38-33!?

Valneris zal 17.38-32 27x38 18.43x23 19x28 19.29-23 18x40 20.31-27 25x43 21.27x16 hebben verworpen in verband met de reactie 21...28-32(!) 22.49x27 40x49 =.

17...11-17 18.42-38 6-11 19.48-42!

Zie diagram 2

19...27-32??

Met nog maar 24 minuten voor 32 zetten plaatst Van Dusseldorp een incorrect schijnoffer dat de partij helaas een voortijdig einde doet nemen. Uiteraard mocht zwart evenmin 19...19-23? spelen wegens 20.38-32! 27x38 21.43x32 en altijd 22.31-27! +.

Maar na bijvoorbeeld 19...3-9 20.44-40! 19-23 21.38-32! 27x38 22.43x32 2-7 had hij, hoewel de beste kansen ontegenzeggelijk aan wit zijn, nog niet hoeven wanhopen. Op de vele, soms fraaie varianten die de stand na 22...2-7 blijkt te bevatten, kom ik wellicht te zijner tijd terug.

20.38x27 11-16 21.29-23!

De even simpele als hardhandige weerlegging. Zwart geeft het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden