15-jarige Zagitova wint eerste Russische goud met kunstrijden, maar mag haar afkomst niet tonen

De nummer drie van de olympische titelstrijd, de Canadese kunstrijdster Kaetlyn Osmond, schaatste een ereronde met de Canadese vlag royaal om de schouders gedrapeerd. Tien meter verderop hingen twee Russinnen, de kampioen Alina Zagitova en de vrouw van de zilveren medaille, Evgenia Medvedeva, op de boarding. Geen vlag te bekennen.

Alina Zagitova in actie tijdens haar gouden rit Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Alina Zagitova in actie tijdens haar gouden ritBeeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

De arm van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), in december goed voor de schorsing van het Russische lidcomité, was lang en krachtig in Gangneung. Zagitova, de eerste Russische winnaar van goud in Pyeongchang, en Medvedeva waren op naam, faam, jeugd en schoon verleden uitgenodigd door het IOC. Ze wisten dat zij na de wedstrijd, bij de huldiging, geen moment hun afkomst mochten tonen. Die restrictie is met zestien andere beperkende regels de voorwaarde waarop Russen en Russinnen tot de Winterspelen van Korea zijn toegelaten.

De sporters worden aangekondigd als 'Olympisch Atleet van Rusland': afgekort tot OAR. Het is minder neutraal dan velen in de olympische wereld hadden gewenst. In het begin van de Spelen werd enkele keren in het informatiesysteem de fout gemaakt de afkorting RUS te hanteren. Het werd in razende vaart weggegumd.

Het was, in zijn uitwerking, vooral een papieren maatregel. Het ijsstadion van Gangneung, met twaalfduizend bezoekers totaal uitverkocht, was vrijdagmiddag vol Russische banieren. Het publiek scandeerde: 'Rossija'. Fans in ijshockeyshirts waren de overheersende supporters.

Ze hadden ook eindelijk wat te vieren, na veertien competitiedagen zonder Russische triomf. De meeste ophef was voor een dopinggeval bij een curlingspeler, Aleksandr Kroesjelnitski, waardoor per ommegaande een bronzen medaille ingeleverd moest worden. De Russische ijshockeyers, door de afzegging van de NHL-sterren de favorieten voor olympisch goud, komen pas op de slotdag in aanmerking voor de huldiging.

Gouden dag

Zo werd de vrijdag een gouden dag voor Alina Zagitova, een tiener (15) die haar land achter zich wist. Wie haar zag schaatsen, in een rode tutu, lichtvoetig en expressief, dacht niet meer aan OAR of Rusland. Hier was een vertegenwoordiger van de artisticiteit waarmee Russinnen in sporten als turnen en synchroonzwemmen opereren. Hier was het Bolshoi-ballet op twee ijzers te zien.

Zagitova werd de op een na jongste kampioene uit de olympische geschiedenis van deze sport die met Sjoukje Dijkstra (1964) ook één Nederlandse naam telt. Kunstrijden voor vrouwen is met de afdaling voor mannen en de ijshockeyfinale het traditioneel grote nummer van de Spelen.

De Amerikaanse tv-zender NBC had een speciale studio gebouwd, vlak bij het ijs waar Tara Lipinski, in 1998 met 15 jaar en 255 dagen de allerjongste titelhouder, en Johnny Weir de kijkers op de hoogte hielden van de alweer derde olympische titelstrijd zonder Amerikaanse medaille.

Jeugdkampioen

Alina Zagitova was als een komeet opgekomen deze schaatswinter. Vorig jaar was ze al de nummer twee van Rusland, maar was toen te jong om aan internationale seniorencompetities deel te nemen. Ze werd Europees jeugdkampioen en juniorenwereldkampioen. Ze was de eerste junior in de geschiedenis die door de grens van 200 punten brak.

Deze olympische winter werd ze opeens de Russische nummer één. Medvedeva, die de voorbije twee jaar geen enkele wedstrijd verloor, moest in de herfst twee maanden aan de kant blijven wegens een stressfractuur in de voet. Zagitova, tot dan in haar schaduw, won vervolgens wedstrijd na wedstrijd. In Gangneung besliste zij de tweestrijd door in de korte kür een wereldrecord aan punten te rijden en daarna in de vrije kür van vier minuten hetzelfde puntenaantal te scoren als Medvedeva.

Van links naar rechts: winnares van het zilver Evgenia Medvedeva, olympisch kampioen Alina Zagitova en nummer drie Kaetlyn Osmond Beeld reuters
Van links naar rechts: winnares van het zilver Evgenia Medvedeva, olympisch kampioen Alina Zagitova en nummer drie Kaetlyn OsmondBeeld reuters

De tweevoudig wereldkampioen huilde hete tranen. Zagitova, die al drie jaar bij de trainingen alles kopieert van haar drie jaar oudere voorbeeld, gedroeg zich waardig. Ze gaf toe, op de muziek van Don Quichot, met trillende handen begonnen te zijn. Ze trommelde op haar benen om die in actie te krijgen. Toen de muziek begon, nam haar lichaam het over. Ze was haast naadloos in het uitvoeren van haar programma, met zeven drievoudige sprongen.

Ze ontroerde, dat was te voelen in de hal die haar als het ware omhelsde. Toen haar na afloop werd gevraagd of ze geraakt was dat zij de eerste gouden medaille voor de OAR had gewonnen en hoe het was om voor die neutrale vlag te schaatsen, zweeg zij.

Elk antwoord kan er een te veel zijn in de Russische poging om van onbesproken gedrag te zijn en aan het eind van de Spelen weer onder de eigen vlag het stadion te mogen binnentreden. De vlagdrager zal een klein poppetje uit de Oeral zijn dat op zevenjarige leeftijd naar Moskou verhuisde voor haar opleiding aan de kunstrijschool van Eteri Toetberdize en Sergej Doedakov. Oma paste op haar. Zij werd vrijdag de trots van een vernederd land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden