'Zelfs Messi zou zijn verdwaald in dit FC Twente'

'Gaan we volgend seizoen toch gezellig naar FC Twente tegen Helmond Sport.' Twentse cabaretier André Manuel blikt terug op degradatie van de club: hoe een ingestort dak leidde tot de degradatie van zijn club.

Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het was zondag een vermoeiende dag voor cabaretier André Manuel (52). Thuis, in het Twentse Diepenheim, keek hij op de laptop naar Vitesse - FC Twente en op zijn telefoon hield hij Feyenoord - Sparta in de gaten. Tegen beter weten in hoopte hij op een goede afloop. 'De mens is van nature toch optimistisch', zegt hij. 'Nou ja, behalve dan mijn vrouw.'

FC Twente verloor kansloos met 5-0. Wat er al een tijdje zat aan te komen, werd daarmee definitief: FC Twente is gedegradeerd naar de eerste divisie. Manuel zag op zijn laptop een shot van oud-speler Eddy Achterberg. 'Voor zo'n man vind ik het echt heel sneu. Die is zo betrokken bij de club.' Hoe hij er zelf onder is? Met gevoel voor understatement: 'Ach, je kunt moeilijk zeggen dat dit onverwacht komt.'

Een paar dagen eerder, op het terras in herberg De Pol in Diepenheim. Manuel heft zijn handen ten hemel. 'Eenmaal zullen wij de kampioenen zijn', zong Achterberg in 1974 toch al?' Hij neemt een hap van zijn appeltaart. Dan: 'Hadden we nu maar naar Eddy geluisterd. Eénmaal was genoeg geweest. Maar Joop Munsterman wilde zo nodig wedijveren met Manchester City. Nou, je ziet wat daar van is gekomen.'

André Manuel Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Manuel is fervent supporter van FC Twente. Samen met zijn vader - oud-scheidsrechter Jan Manuel, de man die in 1982 de penalty in tweeën van Johan Cruijff tegen Helmond Sport goedkeurde - bezoekt hij vrijwel elke thuiswedstrijd. En ja, dat blíjft hij doen, ook nu. 'Sport is soms heel mooi, maar af en toe ook gruwelijk lelijk. Maakt niet uit. Gaan we volgend seizoen toch gezellig naar Twente tegen eh... Helmond Sport.'

Bij elk balletje zuchtte iedereen in het stadion. Als 30.000 man dat tegelijk doen, is het net alsof de stop uit de club wordt getrokken

Op verzoek van de Volkskrant laat Manuel zijn licht schijnen over de situatie bij FC Twente, net zoals hij dat twee jaar terug deed. Toen, in 2016, wilde de KNVB de licentie van de club intrekken. De beroepscommissie voorkwam ternauwernood dat de Tukkers naar de eerste divisie moesten degradeerden. Nu, twee jaar later, is dat via de natuurlijke weg alsnog gebeurd.

Manuel, zondagmiddag aan de telefoon: 'Om nou te zeggen: kom, we gaan de spelersbus bestormen, ik weet het niet hoor. We gaan vanavond gewoon een biertje drinken. Zo spoelen we ons verdriet weg hier, met Grolsch.' Hij is even stil. 'Pakken we daarna die spelersbus alsnog.'

Vanaf zijn elfde zit Manuel al bij FC Twente op de tribune. Vroeger in het Diekmanstadion, het grauwe onderkomen met z'n ongezellige sintelbaan. Tegenwoordig in de Grolsch Veste, het stadion dat met zijn imposante, steile tribunes nu eigenlijk niet meer past bij de status van FC Twente.

Vanaf zijn vaste plek, in vak 116, zag Manuel dit seizoen het elftal steeds verder afglijden. 'Zelfs Messi zou hopeloos zijn verdwaald in dit elftal. Bij elk balletje zuchtte iedereen in het stadion. Als 30.000 man dat tegelijk doen, is het net alsof de stop uit de club wordt getrokken.'

Een week feest

In 2010 vierde Manuel een week lang feest. Onder aanvoering van de ambitieuze voorzitter Joop Munsterman gebeurde wat niemand voor mogelijk had gehouden: FC Twente, uithangbord van een regio die zo vaak met tegenspoed te maken had, of het nou de vuurwerkramp betrof of de teloorgang van de textielindustrie, werd de beste voetbalclub van Nederland.

Acht jaar later is de club terug bij af. Manuel: 'Je wilt een verklaring hebben, begrijp ik?' Hij zucht. 'Kun jij verklaren waarom de PVV 20 zetels heeft? Dit land zit vol dwazen. We vinden dat alles wat we willen ook meteen voor elkaar moet komen. En als dat een keertje niet gebeurt, zoals bij Ajax, gaan we met z'n allen uit onvrede de spelersbus opwachten.'

Spandoek van Vitesse-fans tijdens de wedstrijd van FC Twente Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

'Misschien ben ik iets te nuchter hoor, maar volgens mij is het allemaal niet zo moeilijk: er wordt elk jaar één club kampioen en één club degradeert. Het kan toch niet zo zijn dat Sparta elk jaar degradeert? Dat zou zielig zijn voor die Rotterdammers? Nou, nu zijn wij een keer aan de beurt.'

Terugkijkend zou Manuel nog weleens willen zien wat er was gebeurd als FC Twente in 2011 niet de kampioenswedstrijd in Amsterdam tegen Ajax had verloren. 'Met een jaartje extra Champions League hadden we de financiële gaten misschien kunnen opvullen. Wie weet was het kwartje dan net de andere kant opgevallen.'

Nu werd het van kwaad tot erger. Bij de uitbreiding van het stadion met een tweede ring, stortte in 2011 het dak naar beneden. Twee bouwvakkers lieten het leven. Manuel: 'Alles moest snel worden gebouwd, zodat er een stadion stond dat voldoende basis bood om de begroting in stand te houden. Ja, en toen flikkerde dat dak naar beneden. En met het dak ook de vereniging.'

Manuel neemt nog een hap van zijn appeltaart. 'Weet je wat het punt is? FC Twente is helemaal niet opgericht om elk jaar kampioen te worden. Laat staan om te concurreren met Real Madrid. Cristiano Ronaldo verdient in zijn eentje meer dan de hele eredivisie bij elkaar. Madrid en Enschede, dat zijn twee totaal verschillende werelden. Daar moet je helemaal niet bij willen horen.'

Onlangs las hij dat FC Twente 78 spelers onder contract heeft. '78! Terwijl je er echt maar elf kunt opstellen.' Hij zoekt op zijn telefoon het bericht op. 'O, wacht. Het zijn er 73, waarvan er 49 daadwerkelijk worden betaald. Volgens FC Twente dan hè. Dat lijkt me wel belangrijk om er even bij te zeggen.'

Ontslagen

Het afgelopen seizoen werden ook nog eens twee trainers ontslagen. Eerst verdween René Hake van het toneel. 'Oké', zegt Manuel, 'hij was misschien niet de meest inspirerende figuur. Maar hij was wel iemand die snapte wat wel en niet kon bij de club.'

Later moest ook diens opvolger Gertjan Verbeek vertrekken. Hij begon met de ambitie om van FC Twente een stabiele middenmoter te maken, maar achttien competitiewedstrijden later stond er nog maar één overwinning achter zijn naam. Zijn tv-werk werd Verbeek uiteindelijk fataal. Supporters vonden dat hij zijn tijd beter in de club kon steken.

Manuel: 'Als hij bovenaan had gestaan met FC Twente, had iedere supporter dagelijks voor de buis gezeten om te kijken of Verbeek nog iets lulligs over de concurrentie zou zeggen. Maar het wordt pijnlijk als je zelf niet presteert. Verbeek bleef wel gewoon de dingen doen die hij leuk vindt. En ja, je kunt hem moeilijk verwijten dat hij zichzelf is. Als je zo iemand, met dat karakter binnenhaalt, dan moet je hem de klus laten afmaken ook. Maar de paniek werd te groot bij de mensen die juist niet in paniek hadden moeten raken.'

Leedvermaak

Groot was het leedvermaak, zondagmiddag. De fans van Vitesse rolden na de 2-0 van Tim Matavz een spandoek uit: 'Jongens, het is maar een spelletje.' Aan de andere kant van het stadion luidde de tekst op een spandoek, met een verwijzing naar het verleden: FC Fraude. Ook elders in het land kon FC Twente op weinig mededogen rekenen. De algehele stemming liet zich samenvatten in de tekst op een doek bij aartsrivaal Heracles: 'Voor een club zonder berouw en spijt is de eerste divisie een feit. Groeten uit Almelo.'

Vitesse fans treiteren de FC Twente fans die achter de groene omheining staan Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Op het dieptepunt van de crisis bij FC Twente, twee jaar terug, merkte KNVB-directeur Bert van Oostveen al eens smalend op dat het lijk al in de kist lag en de begrafenis van FC Twente reeds was besteld. Dit jaar was het Jan Smit, ex-voorzitter van Heracles en nu voorzitter van de raad van commissarissen in Zeist, die liet weten dat hij geen traan zou laten om de degradatie van FC Twente. Het voedde in Twente het idee dat de KNVB de club dit lesje in nederigheid wel gunt.

Weer heft Manuel zijn handen ten hemel. 'Jan Smit! Dat is toch die omhooggevallen deurwaarder? Die man teert al zijn hele leven op het leed van anderen. Het zou pas nieuws zijn geweest als hij een keer mededogen had getoond.'

Want dát vindt Manuel wel onterecht: het sentiment dat FC Twente de degradatie aan zichzelf heeft verdiend na het wanbeleid van Munsterman en co. 'We hadden ook de club failliet kunnen laten gaan, zoals zakenman Dik Wessels destijds opperde. Dan was je overal vanaf geweest en waren alle schulden in één keer weg. Maar dan leg je de rekening bij andere mensen neer. Luister: er is geen Tukker die je hoeft te vertellen dat er fouten zijn gemaakt. Maar wat hier is gebeurd, gebeurt overal. Alleen: wij zijn betrapt.'

En nu? Op vrijdagavond naar Twente - Helmond Sport? Manuel schrikt op. 'O nee he, op vrijdagavond sta ik meestal in het theater.' Dat er ook op maandag wordt gevoetbald in de eerste divisie, is geen oplossing. 'Maandag is mijn vaste biljartavond.'

Maar een seizoenskaart voor volgend seizoen wordt hoe dan ook besteld. 'Niemand laat de club vallen, dat weet ik zeker. Daarvoor zit FC Twente veel te diep in het dna van de Tukker. We weten nu al dat we volgend seizoen in de eerste divisie spelen. Het grote voordeel daarvan is dat we morgen al met de opbouw van de club kunnen beginnen. Schrijf maar op: dit is niet einde oefening, maar begin oefening voor FC Twente.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.