'Wij zijn minder beschaafd dan Duitsers'

Het land van koopman en dominee wordt geplaagd door een onbestemd onbehagen. Gaan we verloren in de Europese maalstroom? Worden we overspoeld door vreemde buren en vreemde culturen?...

'De uitschakeling van Nederland op het WK vond ik nog vervelender dan twee jaar geleden, op het EK. Terwijl ik toen zelf meespeelde.' Voetballer Youri Mulder voelt met het Nederlands elftal mee. 'Voor die jongens is het helemaal vreselijk. Als land zijn we nog nooit zo onder de indruk van een uitschakeling geweest. Natuurlijk, het leven gaat de volgende dag door. De winkels blijven niet dicht, zoals in Brazilië na een nederlaag. Daarvoor denken we teveel aan geld.'

Het elftal wordt ook niet door critici neergesabeld, zoals in Duitsland, waar het nationale elftal al in de kwartfinales sneuvelde. Mulder: 'Die Duitsers reageren zo huilebalkerig. Van tevoren is het team heel erg opgehemeld, nu worden ze de grond in geschreven. Lees de Bild-Zeitung: iedereen krijgt de schuld. Vorige week, nadat bekend werd dat de middenvelder Jörg Heinrich van club veranderde, schreven ze: 'WK-versager krijgt 23 miljoen'. Versager - prutser, mislukkeling -, daar hebben we in Nederland niet eens een woord voor.'

Toch heeft Mulder het naar zijn zin in Duitsland. De training is inmiddels hervat. Na anderhalf jaar revalidatie is zijn knie zodanig hersteld dat hij zich weer bij zijn club Schalke '04 in Gelsenkirchen heeft gemeld. Gelsenkirchen, een troosteloos oord in het midden van het Ruhrgebied, is niet echt een aantrekkelijke stad om te verblijven. Daarom woont Mulder in Enschede, dat hij kent uit zijn tijd bij FC Twente.

'Ik heb een Noorse vriendin. Die sprak binnen een half jaar Nederlands, en vrij snel goed Duits. Zij kan niet aarden tussen de Duitsers. Wel heel goed tussen de Nederlanders.

'Heel vreemd, op het eerste gezicht. Maar dat ligt aan de kringen waarin ze vertoeft. In Enschede heb je de kunstacademie, de Technische Universiteit, een beetje alternatief studentenachtig gedoe. In Duitsland had ze alleen aanspraak van het voetbalvolk.

'In Gelsenkirchen is men meer op zichzelf, daar moeten ze weinig van vreemden hebben. Ze leven in het Ruhrgebied van heel weinig geld. Ze hebben weinig om hun zinnen te verzetten. Alleen Schalke.'

- Je kon naar Feyenoord, maar je bleef bij Schalke. Was dat alleen maar omdat ze je in Rotterdam niet konden betalen?

'Als ik evenveel bij Feyenoord had kunnen verdienen, had ik nog heel erg veel moeite gehad om Schalke achter me te laten. Ze bouwen op me. Ze rekenen op me. Heel vreemd.

'Loyaliteit telt daar. Maar ook ambitie, het je stapsgewijze willen verbeteren. Elk jaar gaat het een beetje beter.

'De mensen laten hun clubliefde enorm blijken. Er komen ook heel veel Nederlandse supporters naar Schalke. Altijd al. Ik heb helemaal niet het gevoel dat ik lekker in mijn eigen landje wil voetballen.'

- Krijg je geen brok in je keel als het Wilhelmus wordt gespeeld?

'Niet voor de televisie of op de tribune. Wel als ik op het veld sta. Niet zozeer omdat ik het land vertegenwoordig. Maar omdat je deel uitmaakt van een elftal dat altijd op hoog niveau speelt. Het gaat meer om het WK zelf, dan dat je je land verdedigt.

'Ik denk dat Nederlanders die Oranje niet halen, best Belg of Duitser zouden willen worden als ze daardoor wél aan het WK zouden kunnen deelnemen. Kijk naar Hans Vonk, die heeft twee paspoorten en is de keeper van Zuid-Afrika. Hij kan daardoor nooit meer voor Oranje uitkomen.'

Het voordeel van spelen voor het Duitse Schalke is volgens Mulder dat de zaken daar veel beter geregeld zijn dan in Nederland. Er wordt alles gedaan om de spelers fit te krijgen en het hen naar de zin te maken. Mulder: 'In Nederland stellen we dingen uit. Het komt morgen wel. Toen bekend werd dat Frankrijk het wereldkampioenschap ging organiseren, heeft Duitsland meteen het beste hotel gereserveerd. Wij denken: we moeten eerst maar eens zorgen dat we ons kwalificeren.

'Wij zijn minder zelfverzekerd, nuchterder. In Duitsland wachten ze niet op de kwalificatie. Daar zeggen ze: we moeten kampioen worden.

'Duitse voetballers blijven ook in de overwinning geloven, zelfs al gaat het minder. Wij leggen sneller het bijltje erbij neer als we achter staan. Je ziet ons denken: het is een groter land, misschien zijn ze ook wel beter. Terwijl dat eigenlijk onzin is.

'Nederland was beter, zowel tegen Brazilië als tegen Kroatië, maar kon het net niet afmaken. We missen de pure killers-mentaliteit. Kijk naar Ronaldo: als hij één kans heeft, scoort hij. Wij hebben drie kansen nodig om één keer te scoren.

'Ik las halverwege het WK een uitspraak van Edgar Davids in de Volkskrant die een Duitser nooit zou doen. Davids zei dat Nederland net zo sterk is als in 1974. ''We kunnen ook de finale halen, maar ik denk dat we niet goed genoeg zijn om die wedstrijd dan ook te winnen.''

'Als een Duitser dat in de krant laat zetten, zou hij gelijk uit de selectie gegooid worden. Als ik in Nederland iets voor de camera moet zeggen, ben ik ook down to earth. Maar in Duitsland zeg ik: we rollen ze op. Als ik dat hier zeg, hoopt iedereen dat je de deksel op je neus krijgt. Wat dan ook gebeurt.'

- Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.

'Het gebrek aan waardering voor mensen die succes hebben is heel erg in Nederland. Ik ben geen grote ster, maar neem Gullit: tegen hem kijken de mensen in Londen op.

'In Gelsenkirchen moet altijd iedereen een handtekening hebben. In Nederland niet. Hier is het ''Hé Youri''. En dan lopen ze door. Ze denken: ''Moet ik me opwinden omdat daar een bekend iemand loopt . . ''

Van binnen hebben ze wel het gevoel: ''Kijk, daar loopt. . .'' Maar ze willen het niet laten merken. Dat is heel aangenaam, eigenlijk, want daardoor krijg je geen rare toestanden. Gullit kan gewoon door Amsterdam lopen.'

Mulder dwong bij Schalke respect af door openlijk de trainer te kritiseren. Zeggen waar het op staat is een Nederlandse deugd. 'Nederlanders kunnen niet tegen geslijm, ze komen in opstand als er achter hun rug om dingen worden bedisseld.'

Een andere deugd is de tolerantie, althans dat denken de Nederlanders zelf. 'Borstklopperij. In Hengelo zit een discotheek waar Turken echt moeilijk binnenkomen'

- Nederlanders denken ook dat ze bij de tijd zijn, trendy.

'In Duitsland hebben ze geen Amsterdam, dat is het meer. Berlijn komt er nu een beetje aan. Maar Emmsterdem, dat is het toch wel, zelfs voor New Yorkers. Hier mag je je helemaal volspuiten.'

Mulder heeft herhaaldelijk geprobeerd het drugsbeleid uit te leggen. 'Dan is het zaak dat je je land goed vertegenwoordigt. Ik zeg wat ik vind. En dat is: doe waar je zin in hebt. Wat je niet laten kan. Mensen moeten helemaal vrij zijn om te kiezen wat ze willen.

'Door dat Europese gedoe zijn ze in Duitsland op federaal niveau tegen drugs, maar in Sleeswijk-Holstein zijn ze veel verder dan in Nederland. Daar ligt het spul al in de apotheken, geloof ik. Het was bijna gelegaliseerd.

'Door het Europese protest heeft Nederland toch een paar stappen terug moeten doen op de weg naar legalisering van drugs. Uit angst om buiten de boot te vallen.'

- Duitsers denken dat Nederlanders de pest aan hen hebben.

Mulder: 'Er zijn wel jongens die graag naar Amsterdam willen. Maar, zeggen ze: ''Ze zijn daar zo Duits-onvriendelijk.'' Wat moet ik met mijn auto? Die krijg ik kapot terug, denken mijn medespelers.'

Volgens Mulder valt het wel mee; ook in Amsterdam blijft zijn Mercedes met witte nummerplaten ongeschonden. 'Wel merk ik dat ze me er niet door willen laten. Je moet je er tussen wringen, maar dat lukt wel met die Mercedes.

'Het is helemaal niet zo erg als die Duitsers denken. Ze vragen: moeten we dan Engels praten? Onzin, ze verstaan allemaal Duits in Amsterdam, ha, ha.'

- Zijn de Duitsers beschaafder dan wij?

Mulder: 'De Duitsers zijn heel duidelijk beschaafder dan wij. Onder de Nederlandse voetballers zijn de tafelmanieren de laatste jaren wel beter geworden. Maar de Duitsers eten allemaal netjes met mes en vork. Voetbalhumor - de deurkruk met vaseline insmeren, boeren over tafel -, daar doen ze niet aan. Ze zijn keurig opgevoed.

'Dat is prettig, omdat ik ook zo ben opgevoed. Mijn ouders hebben in België afgekeken hoe je een kind moet opvoeden. Ik ben niet op de Oost-Groningse wijze opgevoed, maar op de Brusselse manier. En die sluit meer aan op de Duitse wijze.'

'Aan de andere kant zijn ze stijver en weten ze zich geen raad met rare dingen. Als een vreemde vogel, een travestiet-achtig persoon of zo, voorbij loopt, kijken wij niet om. Maar Duitsers gaan zich dan raar voelen. Want alles moet normaal zijn.'

Hans Wansink

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.