'We hebben fouten gemaakt, het moet anders'

De KNVB-top zegt mea culpa

De top van voetbalbond KNVB zit in de verdrukking. Keihard is het oordeel van de buitenwereld over de bestuurlijke chaos. Voorzitter Michael van Praag en directeuren Jean Paul Decossaux en Jan Dirk van der Zee zijn schuldbewust: 'We hebben fouten gemaakt, het moet anders.'

Jan Dirk van der Zee, Michael van Praag, en Jean-Paul Decossaux. Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het trainingscomplex van de KNVB in de bossen van Zeist glimt onder de avondzon van juli. De net aangelegde velden met precies de juiste groentinten, de nieuwe campus, het sfeervol ingerichte clubgebouw vernoemd naar Rinus Michels: het is een prachtige façade.

Achter dat voorhang van voorspoed en toekomstperspectief heersen onvrede en wantrouwen. Ontslagen bondscoaches, opgestapte directeuren en commissarissen, beschadigde reputaties, oeverloze discussies over nieuwe competitievormen en een hardnekkige leiderschapscrisis: nooit eerder stond de voetbalbond zo onder druk.

Op eigen verzoek worden ze samen geïnterviewd, de drie topmannen van de KNVB. Ze willen eenheid uitstralen. Na 'alle bagger' die er over hen is geschreven vinden ze het tijd voor een weerwoord.

Ter voorbereiding op het interview sprak de krant met tal van mensen. Mannen die een hoofdrol speelden in de crisis, zoals oud-bondscoaches Hiddink en Blind en de vertrokken directeur Van Breukelen. Maar ook mensen achter de schermen, clubdirecteuren en (oud)-medewerkers van de bond. Sommigen voelen zich slachtoffer van wanbestuur, anderen kijken slechts verwonderd terug. Stellingen die voortkwamen uit hun kritiek leggen we aan de topmannen voor.

Bondsvoorzitter Michael van Praag (69), interim-directeur betaald voetbal Jean Paul Decossaux (54) en directeur amateurvoetbal Jan Dirk van der Zee (46) zijn niet onvoorbereid. Ze staan te popelen om hun verhaal te doen, om 'opnieuw te beginnen'.

Ze reageren fel en emotioneel. Ze onderbreken de ander en maken wilde armgebaren. Ze staren peinzend voor zich uit en slaan op tafel. Ze houden zich in en vloeken toch. Ze beschermen elkaar, maar sparen niemand.

(Tekst gaat verder onder afbeelding).

Voormalig bondscoach Danny Blind. Foto anp

1 - De top van de KNVB is voortdurend verwikkeld in machtsspelletjes

Jan Dirk van der Zee: 'Het is veel te politiek. Als dat machtsspelletjes zijn, dan klopt het. Het gaat te weinig over voetbal. Belangen van allerlei verschillende groeperingen moeten worden behartigd en iedereen wil z'n deelbelangetje binnenhalen.'

Jean Paul Decossaux: 'Er zijn te veel dubbele petten binnen de organisatie.'

Michael van Praag: 'Sommige mensen moeten in hun ene functie controleren wat ze in hun andere functie hebben besloten. Dat werkt niet.'

Decossaux: 'Er zijn mensen in posities gekomen, ik ga geen namen noemen, die kwamen met boodschappenlijstjes. Die werden meteen door anderen aangevallen. Zo iemand heeft eigenlijk een afschuwelijke rol, maar blijft toch zitten. Vanwege de lol van de functie of vanwege het pluche. Dat maakt mensen anders.

Dat probleem zie je bij veel sportorganisaties. Hoe kan het dat macht en pluche mensen verandert?
Decossaux: 'Het komt ook door onszelf, wij faciliteren het. We nemen onze raad van commissarissen mee naar alle uitwedstrijden van Oranje. We voorzien ze van een pak, van een status. Jemig, ze gaan elke week naar wedstrijden. Hoe vaak gaat een commissaris van ABN Amro naar een bankkantoor? Nooit. Die kijkt naar rapportages, naar cijfertjes, en zegt dan: goh, daar moet je iets aan doen. Hier staan de commissarissen elk weekeinde in de bestuurskamer van een club. Ja, dan krijg je de shit van bijvoorbeeld een clubvoorzitter over je heen. Dan is het verdomd moeilijk manoeuvreren. Dat gegeven vind ik na tien jaar KNVB het meest ontluisterend.'

Van der Zee: 'Toezichthouders van het betaald voetbal zijn op de stoel van de directeur gaan zitten. Dat is onbegrijpelijk. Mijn toezichthouders bij het amateurvoetbal snappen hun collega's ook niet. Zelf blijven ze op afstand. Dat is fijn en dat gun ik het betaald voetbal ook.'

Jean Paul Decossaux (54), Interim-directeur betaald voetbal Jean Paul Decossaux is het zakelijk brein van de KNVB. Hij maakte furore als commercieel directeur en sleepte miljoenencontracten binnen. Nu is hij interim-directeur betaald voetbal, omdat Bert van Oostveen noodgedwongen vertrok. Decossaux wil het liefst zo snel mogelijk terug naar zijn oude functie. Foto anp

2 - Op bureaucratisch/ juridisch niveau is veel bij de KNVB goed geregeld, maar empathie en gevoel voor de clubs ontbreekt

Decossaux: 'Daar ben ik het gewoon mee eens, het spijt me.'

Van Praag: 'Ik ook. Ik ben de afgelopen maanden langs bijna alle profclubs gegaan om met de directeuren te spreken. Ze zeiden dat er te veel afstand is tot de directie betaald voetbal. Geen warmte. De KNVB zal nooit eens vragen: kan ik je ergens mee helpen?'

Decossaux: 'Het overleg tussen de KNVB en de clubs moet terugkomen. Geen vooringenomen standpunten, maar gewoon praten over voetbaltechnische zaken, over imago, over whatever, en dan tot een gezamenlijk standpunt komen.'

Waarom heeft voormalig directeur Bert van Oostveen die brug niet geslagen? Was hij daar niet de persoonlijkheid voor?
Decossaux: 'Dat is een ding ja, al werd het hem niet makkelijk gemaakt. Maar misschien was Bert ook niet die empathische persoonlijkheid voor dat soort dingen. Ik heb het over een goede vakman, maar de warmte miste.'

Van Praag: 'Maar even ter verdediging van Bert. Een van de commissarissen zei in Zweden bij de wedstrijd van Oranje tegen me: Michael, wij zaten ook veel te veel in Zeist, op de nek van Bert. Als die commissarissen op je stoel gaan zitten, is het lastig werken. Tegen de selectiecommissie (die de nieuwe raad van commissarissen samenstelt, red.) heb ik gezegd: ga niet alleen nieuwe leden benoemen, maar baken ook goed af waar ze zich wel en niet mee moeten bemoeien. Anders valt de nieuwe directeur betaald voetbal in precies dezelfde fuik als Bert.'

Decossaux: 'Wat positief is aan deze stelling, is dat clubs dus niet ontevreden zijn over de dienstverlening van de KNVB. Het gaat ze om de stijl, de sfeer, de cultuur en het gebrek aan betrokkenheid.'

Bert van Oostveen. Foto anp

3 - Door gebrek aan goed leiderschap hebben velen de bond ontevreden of beschadigd verlaten

Decossaux: 'Over wie hebben we het dan?'

Er zijn veel mensen beschadigd. Guus Hiddink, Danny Blind, Bert van Oostveen, Jelle Goes, Johan Lokhorst, Gijs de Jong, noem maar op.
Decossaux: 'Ik vind die stelling deels waar. Als je als bond je netwerk en je relaties met clubs op orde hebt, gebeurt dit niet. Ik heb nog meegemaakt hoe Henk Kesler de tent runde. Dat is natuurlijk niet meer van deze tijd, maar het was wel duidelijk. Hij wist precies waar de brandhaarden zaten en besteedde daar ook de meeste tijd aan. Het was een andere manier van leiderschap. Nu is het wel anders. Bert van Oostveen had te maken met commissarissen die op zijn stoel gingen zitten. Die zich gingen mengen met contacten uit zijn netwerk. Dan heb je geen positie meer, geen leider. Dat geneuzel moet vanaf nu voorbij zijn.'

Van Praag: 'Als je kijkt naar de benoeming van Gijs de Jong, dat is natuurlijk fout gegaan. De raad van commissarissen zei: wij gaan Gijs de Jong benoemen. Formeel kan dat. Maar als je vervolgens in een vergadering door de clubs wordt gevraagd waarom je het zo hebt aangepakt, en je geeft dan als antwoord: daar gaan jullie niet over, ja, dan zetten die clubs natuurlijk de hakken in het zand.'

Gijs de Jong. Foto anp

Decossaux: 'Het is belangrijk dat het betaald voetbal nu eens met één mond gaat praten. Nu is het vaak zo dat een clubdirecteur met een individuele klacht opstaat en de fik aansteekt. Dan moeten andere directeuren die het er niet mee eens zijn eigenlijk ook opstaan. Neem het innovatieplan Winnaars van Morgen. Iedereen heeft op onderdelen meegedaan, maar niemand geeft thuis om het te verdedigen.'

Van der Zee: 'Dus moeten wij ook kritisch naar onszelf kijken Jean Paul. Hebben we echt goed geluisterd naar onze achterban? Hebben we genoeg draagvlak gecreëerd? Daar kunnen we echt grote vraagtekens bij plaatsen.'

4 - Mensen worden aangesteld op basis van loyaliteit in plaats van kwaliteit

Decossaux: 'Ja, dat is deels gebeurd. Niet altijd, maar het is wel deels gebeurd.'

Van Praag: 'In het betaald voetbal ja, in het amateurvoetbal met de nieuwe bestuurlijke situatie niet. Als je naar de raad van toezicht van het amateurvoetbal kijkt: daar zitten mensen in die op basis van kwaliteiten zijn aangesteld. In het betaald voetbal was het: wie vertegenwoordig je? Wie zijn je vrienden? Dat gaat nu dus niet meer gebeuren.'

Decossaux: Kijk maar naar de profielen die we hebben opgesteld voor de nieuwe commissarissen en algemeen directeur. Dat zijn zuivere profielen.'

Cv Jan Dirk van der Zee (46)

Jan Dirk van der Zee geeft leiding aan de sectie amateurvoetbal van de KNVB. Hij werkt pas sinds 2015 bij de bond. Daarvoor was hij manager en directeur bij verschillende bedrijven in de detailhandel. Zijn grootste uitdaging is het in goede banen leiden van de nieuwe competitieopzet in het amateurvoetbal.

5 - Jean Paul Decossaux is ongeschikt als algemeen directeur

Decossaux: 'Dat is correct. Althans, als het om een voetbalbedrijf gaat. Ik ben een ondernemer, en bouwer. Daarom ben ik ook commercieel directeur. Geen CEO-type. Ik kan best drie maanden op de winkel passen als het rustig is. Maar daarin heb ik me bij de KNVB vergist.

'Ik kreeg de vraag: kun jij hier voor vier maanden de functie van algemeen directeur vervullen? Binnen het bedrijf was het rustig, alleen bestuurlijk was er de nodige onrust. Oranje had de weg omhoog weer gevonden. En dan verlies je van Bulgarije en gaat het mis. Zit je met een moeilijke technisch-directeurfunctie die in leegte is ontstaan, die nooit op een juiste manier is ingericht. En dan de shit rond het Nederlands elftal.

'Op dat moment had er een voetbalman moeten zitten, punt. Toen had ik meteen moeten zeggen: dit gaat me de pet te boven. Dan breng je jezelf toch niet in diskrediet? Ik weet dat ik dit nooit meer ga doen. Ik weet wat ik kan: ik ga tot in lengte van jaren de briljante ontwikkelaar zijn. Ik zorg dat het goud binnenkomt.'

6 - De aanstelling van Hans van Breukelen is een grote blunder geweest

Decossaux: 'Die stelling moet je eigenlijk in tweeën splitsen: Van Breukelen zelf, en de manier waarop het is gegaan. Die man heeft natuurlijk nooit een echte positie gehad bij ons. Hij is niet goed gekomen, niet goed ondersteund, helemaal niet door mij. Als je een percentage moet plakken op de vraag waarom het is mislukt, ligt 60 tot 80 procent buiten zijn schuld. Want hoe kun je nou een functie gaan invullen als degenen die het allemaal hadden bedacht en afgedwongen (de commissarissen, red.) weg zijn?'

Is dat ook waarom u het ontslag van bondscoach Danny Blind toelichtte in plaats van Van Breukelen?
Decossaux: 'Ik was eindverantwoordelijk. Hans was op dat moment niet geschikt om dat te doen.'

Je kunt dan wel statutair directeur zijn, maar dat zegt mensen niks. Van Breukelen ging over voetbalzaken.
Decossaux: 'De echte reden is natuurlijk dat ik het niet aandurfde. Omdat ik wist dat hij niet makkelijk met de pers kon praten.'

Valt de rel rond het vinden van een nieuwe bondscoach Van Breukelen aan te rekenen?
Decossaux: 'Hem en ons. In het bedrijfsleven is het normaal om drie kandidaten naast elkaar een traject te laten doorlopen. In het voetbal kan dat niet, dat is echt een fout waarvan ik heb geleerd. Want de één lekt, de ander heeft een belang en de derde zet een journalist in zijn auto (Trainer Henk ten Cate liet stiekem een journalist meeluisteren tijdens een telefoongesprek met Van Breukelen, red.). Dat gebeurt allemaal en dan creëer je chaos.'

Dat het zo gaat hadden jullie van tevoren kunnen weten. Hoe kan het dat je dat niet zag aankomen?
Decossaux: 'Laten we dan die fout gewoon keihard toegeven. Ik had met Hans mee moeten gaan toen hij met kandidaten ging praten. Hij communiceert niet zo duidelijk, laat de waarheid soms in het midden. Dat is helemaal niet erg, maar als je dan halve toezeggingen doet, of mensen ervaren dat zo, moet daar gewoon iemand bijzitten. Ikzelf en een jurist.'

Een van de pijnlijkste momenten voor de KNVB was de persconferentie waarin u en Van Breukelen het selectieproces toelichtten. Het liep uit op een soort volkstribunaal.

Decossaux: 'Het was afschuwelijk. De gedachte was dat we het hele proces, inclusief namen, gingen uitleggen. En daarna stoppen. Dat was in vijf minuten gebeurd. Maar het ging al snel over Ten Cate en andere namen. Er was geen regie. We hebben ons laten leiden door verkeerde adviezen. We hadden nooit in die positie mogen komen. We hebben geleerd dat we een mediastrateeg aan boord moeten hebben.'

Van der Zee: 'Het gebrek aan bescherming voor onze werknemers, in dit geval Hans, vind ik hartstikke kwalijk. Hij is binnengekomen terwijl er allemaal moeilijke dossiers lagen die niet waren afgehandeld. Wij hebben hem op sommige momenten laten vallen.'

Decossaux: 'Onze grote sponsoren vinden het vervelend als het Nederlands elftal zich niet plaatst voor een eindtoernooi en als we minder shirtjes verkopen. Maar die blamage rond de communicatie vinden ze eigenlijk het allerergst.'

Michael van Praag (69), Bondsvoorzitter. Michael van Praag (69) Michael van Praag is verreweg de meest ervaren man binnen de KNVB. De bondsvoorzitter, die onbezoldigd werkt, is officieel verantwoordelijk voor de internationale contacten van de bond, maar wordt ook gezien als pater familias. De laatste jaren was hij voorzitterskandidaat bij wereldvoetbalbond FIFA en Europese voetbalbond UEFA. Foto anp

7 - De pers is onredelijk kritisch en onbeschoft richting de KNVB

Van Praag: 'Kritiek is prima, maar ik vind echt dat er door jullie collega's karaktermoord is gepleegd. Ik heb laatst even opgezocht wat De Telegraaf allemaal over Van Breukelen heeft geschreven: kille opruimer, meedogenloze man, speelt mensen tegen elkaar uit, intrigant, doortrapt, geslepen, oplichter. Dat is geen normale kritiek meer, dat is kaltstellen. Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat die houding van De Telegraaf ook te maken heeft met het feit dat hun mediacontract met de KNVB niet is verlengd.'

(Teskt gaat verder onder afbeelding).

'Michael van Praag is geen type dat hier bezig is om bepaalde zaken te sturen of te veranderen, om dat aan de grote klok te hangen.' Foto Guus Dubbelman / de Volkskrant

Waarom is dat niet verlengd?
Decossaux: 'Wij willen niet meer geassocieerd worden met de stijl van De Telegraaf. Dat hebben we uitgesproken. Daarover heb ik al met Sjuul Paradijs gepraat. Op een gegeven moment is het gewoon klaar. Kijk, wij hebben ook dingen over onszelf afgeroepen. Maar neem bijvoorbeeld Van Gaal: hoe zo'n man kapot is gemaakt.'

Hebben sportjournalisten te veel belangen?
Van Praag: 'Er zijn veel lijntjes. Dat journalisten bronnen hebben is normaal. En dat je die beschermt, vind ik ook terecht. Maar je moet als journalist oppassen dat je je niet voor het karretje van je bron laat spannen.'

8 - Michael van Praag is er niet als het echt lastig wordt

Van Praag: 'Wie zegt dat: eredivisieclubs of eerste divisieclubs?'

Beide.
Van Praag: 'Wat ik achter de schermen doe, weten de clubs niet. Daar begint het al mee. Mijn bevoegdheden zijn heel erg afgebakend. Maar dat wil niet zeggen dat ik niet beïnvloed, dat ik niet regelmatig met mensen aan de telefoon zit en niet elke zes weken met de directie om tafel. Maar Michael van Praag is geen type dat hier bezig is om bepaalde zaken te sturen of te veranderen, om dat aan de grote klok te hangen.'

Bij uw herverkiezing als voorzitter onthielden 21 clubs zich van stemming uit protest.
Van Praag: 'Daardoor was ik enorm verbaasd en negatief verrast. Als je puur kijkt naar mijn inhoudelijke taken: die doe ik. Daar kan niemand kritiek op hebben. En natuurlijk maak ik ook fouten.'

Een aantal clubs hoopte dat u na de stemming zou opstappen.
Van Praag: 'Dan hadden ze tegen moeten stemmen, dan was ik opgestapt. De onthouding heb ik gezien als een signaal. Daarom heb ik daarna ook een rondje gemaakt langs alle clubs. Ze zeiden: die onthouding was misschien een beetje overtrokken, maar we wilden laten merken dat we ontevreden waren. Er was een algemeen gevoel van afstand. En in de beeldvorming was ik te veel bezig met de verkiezing voor het UEFA-voorzitterschap, en niet met de crisis hier. Dat heb ik voor mijn gevoel kunnen weerleggen.'

Sommige clubdirecteuren zeggen: Van Praag trekt van feest naar feest.
Van Praag: 'Als ik iemand die al twintig jaar directeur is van een voetbalclub nog moet uitleggen wat de bevoegdheden van de bondsvoorzitter en het bondsbestuur zijn, en dat is echt gebeurd, dan denk ik: godver, waarom stel jij je zo negatief op bij bondsvergaderingen? Je weet niet eens hoe het werkt! Ik trek helemaal niet van feest tot feest. Ja, als ze bedoelen dat ik op mijn vrije zaterdagavond naar een amateurclub ga om ze te huldigen, dan klopt het.

U was misschien formeel niet verantwoordelijk, maar u bent een soort pater familias van het voetbal.
'Als je er geen oog voor hebt hoe hard ik lobby om KNVB'ers in UEFA-commissies te krijgen. En dat ik toernooien binnenhaal voor Nederland. Ja jezus, als je dat al niet weet. Nou, nu ik alle clubs gesproken heb, weten ze het wel. Maar dan hebben zich er toch een aantal anders tegenover jullie geuit dan tegenover mij.'

U bent de afgelopen jaren veel internationaal actief geweest. Daar zegt men ook in je gezicht A en achter je rug B.
'Ja, dat herken ik. Als ik daar sprak met bondsvoorzitters noemden ze de fles op tafel blauw, maar zodra ik weg was zeiden ze dat die wit was. Ik heb mezelf voorgenomen me er niks van aan te trekken. Maar het doet me wel wat.'

Van der Zee: 'Van deze stelling klopt helemaal geen zak! Op het moment dat Michael er moest zijn, bij het opstappen van Bert van Oostveen, bij het opstappen van de raad van commissarissen, heeft hij ingegrepen. We hadden elke ochtend contact. Hij was er altijd.

Decossaux: 'De beeldvorming over Michael is onterecht.'

Als het interview voorbij is, neemt Jean Paul Decossaux nog eenmaal het woord. 'Wij wilden dit interview graag en ik heb het gevoel dat we ons verhaal eerlijk bij jullie kwijt kunnen. Maar er zijn een paar heftige zinnen uitgesproken. Ik zit hier met twee mensen waarvan ik het rot zou vinden als ze beschadigd raken door deze publicatie. Ze zijn ongelooflijk goed in hun vakgebied. Ik ben geen Poetin, maar houd daar alsjeblieft rekening mee.'


Nieuw model moet leiden tot meet solidariteit

Om een bestuurscrisis bij de voetbalbond in de toekomst te voorkomen, wil de KNVB de bestuursstructuur wijzigen. Belangrijkste doel is dat de secties betaald voetbal en amateurvoetbal nauwer met elkaar gaan samenwerken, waardoor er meer solidariteit voor elkaar komt.

Met het nieuwe model hoopt de KNVB slagvaardiger te worden. Belangrijke thema's, zoals het gebruik van kunstgras, de voetbal piramide, de geldverdeling, de samenwerking tussen top- en breedtesport en de positie van de technisch directeur komen op een strategische agenda.

In de toekomst wil de bond één raad van commissarissen. Daarvoor is nog wel instemming van de clubs nodig. Nu hebben de secties betaald voetbal en amateurvoetbal nog eigen toezichthouders. Op korte termijn moeten die meer met elkaar gaan samenwerken, om zo beter het algemene belang van de voetbalbond in het oog te kunnen houden.

'Het moeilijkst binnen de voetbalbond is de balans bewaren tussen individueel en collectief belang', zegt directeur amateurvoetbal Jan Dirk van der Zee. 'Die balans moeten we herstellen. Pas als de clubs weer tevreden zijn, kunnen we vooruitgang boeken op belangrijke dossiers. Daar moeten we samen voor gaan. Zowel amateur- als profclubs moeten weer voelen dat ze eigenaar zijn van de KNVB.'

In het nieuwe model moet de bondsvoorzitter in dienst komen van de KNVB. Michael van Praag, de huidige voorzitter, doet zijn werk nog onbezoldigd. Officieel is hij uitsluitend verantwoordelijk voor de internationale contacten van de bond. De nieuwe voorzitter krijgt directiefuncties en meer beslissingsbevoegdheid.

Meer lezen?

KNVB-voorzitter moet uitleg geven over bestuurlijke wanorde
Verscheidene clubs uit het betaald voetbal dreigen zich morgen van stemming te onthouden bij de herverkiezing van Michael van Praag als KNVB-voorzitter. Zij eisen dat hij tekst en uitleg geeft over de bestuurlijke wanorde bij de voetbalbond. Stemt die uitleg hen niet tevreden, dan willen ze dat hij stopt als voorzitter van de KNVB en steunen ze hem niet bij de verkiezing. Lees hier het hele artikel. (+)

Van Breukelen was een boksbal in de media. Hij werd beticht van belangenverstrengeling en zou gehersenspoeld zijn. Soms dacht hij: 'Was ik maar lekker blijven golfen.'

Kwaliteit gaat voor sentiment. Met vier woorden motiveert technisch directeur Hans van Breukelen van de KNVB de keuze voor Dick Advocaat als redder van het Nederlands elftal in sportieve nood. Het aanbod was ruim, maar schraal. De chaos en naïviteit die aan de benoeming van de bondscoach voorafgingen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.