'Vincent weet precies wat hij wil. Ik was anders'

Dubbelinterview Vincent Janssen en zijn moeder

Vincent Janssen is de bonkige, selfmade spits die als een malle scoort voor AZ en die meent dat een carrière à la Van Nistelrooij erin zit. Zijn moeder Annemarie was de raszwemster die na haar wereldtitel de spanning steeds minder de baas kon. Een dubbelinterview.

Voetballer Vincent Janssen is succesvol bij AZ. Zijn moeder Annemarie Verstappen won een Olympische zwemmedaille. Beeld Jiri Buller

Vincent Janssen is 21 jaar en scoorde in 2016 al acht keer voor AZ. Zijn moeder Annemarie Verstappen (50) was 21 jaar toen ze stopte als topzwemster. Vijf jaar daarvoor werd ze de eerste Nederlandse wereldkampioen op de 200 meter vrije slag.

In de vrijwel lege woonkamer van Vincent in Haarlem zijn twee bronzen stieren en twee gesigneerde ballen de blikvangers. Ze staan op een plank boven zijn tv. De stieren kreeg hij vorig seizoen toen hij zich in dienst van Almere City kroonde tot beste speler en talent van de tweede periode, de ballen werden zijn eigendom na het maken van een hattrick. De laatste keer dat hij dat flikte, was tegen Feyenoord.

Hij is trots op de relikwieën, ze motiveren hem. Hoe anders is zijn moeder. Vincent: 'De zwemmedailles liggen ergens op zolder. Alleen de Jaap Eden Trofee staat in de woonkamer, maar die zou ze ook het liefst achter het gordijn zetten.'

Annemarie: 'Ik ben niet zo van het middelpunt.'

Vincent: 'Ik zou er een pilaar voor laten maken om 'm op te zetten.'

Annemarie: 'Ik was er zo klaar mee dat ik jaren niet in een zwembad ben geweest. Mijn jongste zoon Sebastiaan kwam er pas achter dat ik kon zwemmen toen ik geridderd werd.'

Annemarie Verstappen in 1985. Beeld anp

Oost-Duitse zwemsters

Aan de keukentafel vertelt ze meer te genieten in voetbalstadions dan dat ze deed in het zwembad toen ze zelf aan de top stond. 'Ik kijk er absoluut positief op terug. Maar ik ervoer na die wereldtitel te veel druk, ik was ook pas 16 toen ik 'm won.'

Haar prestatie was extra bijzonder, doordat ze zwom in het tijdperk waarin de Oost-Duitse zwemsters de dienst uitmaakten. 'En die gebruikten. Dat was me wel duidelijk. Je hoorde in de kleedkamer allemaal mannenstemmen, terwijl de mannen zich aan de andere kant van het gebouw omkleedden. Hun armen en benen waren behaard. Dat was frustrerend, daar kon je niet van winnen.'

Het lukte haar dus één keer. 'Ze kenden me niet. Ik had een soort zelfmoordtactiek, ging keihard van start en probeerde dat vol te houden. Daarmee verraste ik hen. Maar ook mezelf.'

Ria Stalman

De Oost-Duitse zwemsters zijn nooit uit de dopingkast gekomen, zoals Ria Stalman, de olympisch kampioene discuswerpen van 1984, onlangs wel deed. Annemarie kende Stalman via een sponsor waarvoor ze allebei werkten. 'Ik wist niet dat ze gebruikte. Ik vind het gewoon vies. Het excuus dat 'anderen ook gebruiken' vind ik belachelijk. Zo wil je niet winnen. Ik heb toen het uitkwam meteen op Facebook gezet dat ik vond dat haar Jaap Eden Trofee naar de zwemsters moest die ook olympisch goud wonnen in Los Angeles.'

Na de bekentenis van Stalman worden andere uitschieters uit die periode met argusogen bekeken. Het doet Annemarie 'helemaal niets', zegt ze. 'Ik weet dat ik clean heb gewonnen. Ben nooit in de verleiding gekomen, er is me ook nooit iets aangeboden.'

In 1984 had ze moeten oogsten, de zwemsters uit het Oostblok boycotten de Spelen in Los Angeles. Meer dan brons werd het niet. 'Ik was al blij dat ik het haalde. Het onbevangene was eraf na die wereldtitel, ik stapte een keer uit met maagklachten vanwege de spanning. In Rosmalen was ik uitgebreid gehuldigd na die wereldtitel. Er werd daarna overal op me gelet. Kostte allemaal energie.'

Annemarie Verstappen won brons tijdens de Olympische Zomerspelen in Los Angeles. Beeld anp

Zwemvirus

Het zwemvirus kreeg vat op haar dochters. Frederique van 16 jaar zwom vorig jaar op de Europese Spelen in Bakoe en hoopt over vier jaar present te zijn op de Olympische Spelen. Net als haar moeder is ze gespecialiseerd in de korte afstanden vrije slag.

Vincent daarentegen gruwt van baantjes trekken.

Annemarie: 'Hij zwom als een hondje, haalde met moeite zijn B-diploma; toen was het klaar. Hij wilde alleen maar voetballen. Als hij van school terugkwam, had hij al op twee veldjes gevoetbald. Helemaal verslaafd. Net als zijn vader.'

De sporten zijn niet te vergelijken, zegt Annemarie. 'Zwemmen doe je individueel, je maakt gecontroleerde bewegingen, je traint veel harder en vaker. Als Frederique voor de eerste keer uit het zwembad komt, ligt Vincent nog in bed. We moeten alles voor haar regelen en betalen. Voor Vincent is altijd alles geregeld en hij verdient ook nog een mooie cent. Maar hij is absoluut niet verwend of lui. Voor een voetbaltraining hoef je hem nooit aan te sporen.'

Geen broodvoetballer

Vincent: 'Ik zit soms tot vier uur op de club. Je hebt ook broodvoetballers. Die alleen doen wat de trainers van ze vragen en dan naar huis gaan. Het voetbal wordt fysieker, dat hebben de Nederlandse ploegen de laatste jaren gemerkt in Europa. Daar moet je je tegen wapenen.'

Hij profiteert nu al van eerder geleverde arbeid. Sinds hij deze zomer Almere City verruilde voor AZ speelde Janssen tot aan de jaarwisseling liefst 35 officiële wedstrijden. Het heeft hem niet belet in 2016 uit de startblokken te schieten. 'Mijn lijf is sterk. En ik heb een sterke wil.'

Annemarie: 'Andere jongetjes op straat wilden vroeger niet met hem in het team, omdat hij heel boos werd als hij verloor. Als het te lang duurde eer hij de bal had, haalde hij hem achterin op en ging er zelf mee naar voren.'

Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Hij is een bonkige spits, zij was een slanke technicus. Vincent: 'Ik zal nooit een schaar of een akka (voetbeweging om tegenstander op verkeerde been te zetten, red.) maken, ik wil alleen maar die goal maken. Maakt niet hoe. Ik ben meer een type-Suarez dan een type-Neymar.'

Annemarie: 'Als hij voetbalt, kan hij heel temperamentvol zijn, weet hij precies wat hij wil. Ik was anders. Toen ik op dat gouden WK na 150 meter nog op kop lag, dacht ik: verrek, ik kan wereldkampioen worden. Had ik nooit aan gedacht. Bij Vincent en Frederique gaat het gestaag omhoog, dat is de betere route, denk ik.'

Feyenoord

Op de leeftijd dat zijn moeder piekte, kende Vincent een lastige fase in de jeugdopleiding van Feyenoord. 'Ik was bij TOP Oss en NEC het mannetje, maar bij Feyenoord een van de velen. Als je slecht trainde, kreeg je het van iedereen te horen. Ik moest daaraan wennen, kreeg ook blessures. In mijn laatste jaar ging het eigenlijk pas goed, scoorde ik veel, werden we kampioen. Maar ik kreeg geen contract.'

Een tegenslag. 'Maar ik heb geen moment gedacht: nu is het klaar. Ik dacht meteen aan de volgende stap.'

Annemarie: 'Hij heeft nooit getwijfeld of hij het zou halen, school stond al snel op het tweede plan. Ik kan me best opwinden over een lullig stukje over hem. Hij zegt: lees het gewoon lekker niet.'

Vincent: 'Toen ik begin dit seizoen niet scoorde, zeiden veel mensen: hij kan dit niveau niet aan. Ik wist: als ik er één maak, volgen er meer.'

Hij bekende na het duel met Feyenoord dat zijn genoegdoening na zijn drie doelpunten groot was. Zegt nu: 'Maar ik gun Feyenoord nog steeds het beste, heb ook veel aan die club te danken.'

Waarom hij er precies weg moest, is hem nooit gezegd. 'Misschien dat ze dachten dat ik te veel op kracht deed, dat ik technisch niet beter zou worden.' Er was meer vertrouwen in Anass Achahbar, die bij Feyenoord al jaren zeer sporadisch aan de bak komt. 'Anass was in zijn leeftijdscategorie een van de beste spitsen van Europa. Logisch dat hij de voorkeur kreeg. Misschien dat hij nu de tegenslag heeft die ik toen had.'

Selfmade

Janssens route leidde via Almere, niet bepaald het voetbalwalhalla. 'TOP Oss vond het raar dat ik daar niet terugkeerde, want ik woonde nog steeds in Oss, maar bij Almere City kon ik twee keer per dag trainen, hebben ze goede faciliteiten en met trainer Fred Grim klikte het meteen.'

Hij noemt zichzelf een selfmade voetballer. 'Dat ik nu zo rustig ben voor het doel is een kwestie van honderdduizenden keren afwerken na de trainingen. Ik kwam altijd als laatste de kleedkamer binnen na de training en vroeg op mijn vrije dag of er nog een keeper was die met me wilde trainen. Andere jongens zaten soms te zeuren dat ze geen kans kregen, maar dan dacht ik: ja, het is ook niet zo dat je er heel veel voor doet. Ik ben niet zo van het excuses zoeken. Veel kun je zelf afdwingen.'

Janssen: 'Bij AZ gaat dat almaar beter. Zeker sinds Ron Vlaar er is.' Beeld anp

Annemarie: 'Dat is wel een verschil met zwemmen. Je kunt je niet verschuilen in het bad, alles is heel duidelijk meetbaar.'

Vincent: 'Bij AZ gaat dat almaar beter. Zeker sinds Ron Vlaar er is. Die heeft al zoveel bereikt, maar traint altijd keihard en durft anderen ermee te confronteren als ze er minder voor doen, als er afspraken niet worden nagekomen. In een nabespreking geven we elkaar nu op de kloten. Ik denk dat dat ook een van de oorzaken is van onze opmars.'

AZ klom van de twaalfde naar de vierde plaats, Janssen wordt al gekoppeld aan het Nederlands elftal. In Oranje is een vacuüm ontstaan wat betreft de spitspositie. 'Ik zou het fantastisch vinden. Maar ik zal niet zeggen dat ik er nu al bij moet. Ik ben al blij dat ik bij Jong Oranje speel.'

Oranje

AZ klom van de twaalfde naar de vierde plaats, Janssen wordt al gekoppeld aan het Nederlands elftal. In Oranje is een vacuüm ontstaan wat betreft de spitspositie. 'Ik zou het fantastisch vinden. Maar ik zal niet zeggen dat ik er nu al bij moet. Ik ben al blij dat ik bij Jong Oranje speel.'

Wel durft hij te stellen dat er weinig spitsen zijn in Nederland die spelen zoals hij. Janssen is zowel eenmansleger als een goalgetter. De naam van Ruud van Nistelrooij valt weleens bij een vergelijking. Janssen, lachend: 'Ook een Ossenaar. Nou ja, ik snap die vergelijking wel. Hij was ook niet supertechnisch, maar wel enorm doelgericht en gedreven.'

Zit zo'n carrière er voor hem in? 'Ja.'

Annemarie lachend: 'Ja?'

Vincent: 'Ja. Daar ga ik alles aan doen. Al moet ik er mijn handen voor in het vuur steken.'

Stimulans

Het leven lijkt volmaakt voor de familie Janssen, maar volmaakt zal het nooit meer worden. In 2000 overleed zoon en broer Jan aan leukemie. Hij was 8 jaar.

Annemarie: 'Natuurlijk is het heel lastig om een dag echt onbekommerd te genieten. Je neemt het gewoon mee. Altijd. Elke dag. Maar dat betekent niet dat ik niet van de andere kinderen kan genieten.'

Vincent: 'Ik was pas 6 toen het gebeurde. Maar ik heb wel geleerd dat je alles uit het leven moet halen. Want anderen krijgen de kans niet. Als ploeggenoten zeuren dat ze wéér moeten trainen terwijl ze moe zijn, denk ik: flikker op, wees blij met je gezonde lijf.'

Vincent Janssen scoorde drie goals tegen zijn oude club Feyenoord. Beeld anp

Jan zit ook in zijn gedachten. 'Op een positieve manier. Dat probeer ik althans. Zo zit ik een beetje in elkaar. Zo'n middag als tegen Feyenoord (AZ won met 4-2, Janssen scoorde 3 keer), ja dan ben ik blij voor mezelf, maar ook dat ik mijn familie vrolijkheid kan bieden. Dat is een stimulans voor mij. Ze zijn er ook elke wedstrijd. We hebben een superhecht gezin.'

Het kwam niet uit, anders was hij vorig jaar graag naar Bakoe gegaan om Frederique te zien zwemmen. Grijnzend: 'En dat is heel wat, hoor. Het is altijd superwarm in zo'n zwemhal. En na dertig seconden is het al voorbij. Niets aan joh, dat zwemmen.'


Eerste divisie als spitsenspringplank

Vincent Janssen wordt door sommigen al gekoppeld aan het Nederlands elftal. Het zal geen unicum zijn als hij de sprong maakt van de eerste divisie naar Oranje. Deze tien spitsen gingen hem voor, met daarbij hun club in de eerste divisie en het aantal interlands.

Johan Zuidema (SC Cambuur/2)
Ruud Geels (Telstar/20)
Dick Nanninga (Veendam/15)
Cees Schapendonk (Eindhoven/1)
Peter Houtman (FC Groningen/8)
Pierre van Hooijdonk (RBC en NAC/46)
Jerrel Hasselbaink (Telstar, AZ/23)
Ruud van Nistelrooij (FC Den Bosch/70)
Klaas-Jan Huntelaar (AGOVV/76)
Danny Koevermans (Sparta/4)

Ruud van Nistelrooy begon in de Eerste Divisie bij FC Den Bosch. Beeld anp

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.