'Strafrechtelijk hebben we een bewijsprobleem'

De conclusie na tweeënhalf jaar onderzoek naar wedstrijdmanipulatie

De recherche deed tweeënhalf jaar onderzoek naar manipulatie in de Nederlandse voetbalcompetitie. Dit leidde tot bekentenissen van matchfixer Wilson Raj Perumal. Tot vervolging komt het niet. 'Strafrechtelijk hebben we een bewijsprobleem.'

17 oktober 2009: Ajax-Willem II. De wedstrijd is gemanipuleerd, zegt een fixer. Maar de feiten zijn verjaard. Namens Willem II in actie: Ibrahim Kargbo. Beeld Toin Damen

Op het hoofdbureau van politie in Boedapest kijken twee Nederlandse recherchechefs gespannen naar de man tegenover hen. Hoewel ze hem nooit eerder hebben ontmoet, kunnen ze de contouren van zijn gezicht wel dromen. Al anderhalf jaar prijkt zijn foto bovenaan een bijzonder dossier. En nu, 15 september 2016, horen ze hem spreken.

Verhoor met 's werelds bekendste fixer

Het verhoor met 's werelds bekendste matchfixer Wilson Raj Perumal is de climax van het onderzoek naar matchfixing in de Nederlandse voetbalcompetitie. Nadat de Volkskrant in januari 2015 onthulde dat er twee wedstrijden van Willem II waren gemanipuleerd door een Aziatisch goksyndicaat, begonnen de opsporingsautoriteiten hun zoektocht naar bewijs. Een schier onmogelijke taak.

Veel hangt af van wat er hier in Boedapest gebeurt, weten de recherchechefs. Als Perumal zijn mond houdt, krijgen ze hun zaak vermoedelijk niet rond. Toch hebben ze hoop. Ze hebben de matchfixer net verteld dat hij niet meer kan worden gestraft voor de wedstrijden die hij in 2009 manipuleerde. De feiten zijn verjaard. Hij kan vrijuit spreken.

Op basis van hun onderzoek zijn de recherchechefs tot een aantal verdachte wedstrijden gekomen: het bekerduel Roda JC-Willem II uit november 2008, de benefietwedstrijd van Willem II tegen het nationale elftal van Sierra Leone een jaar later, en vijf eredivisieduels uit de zomer en herfst van 2009: FC Utrecht - Willem II, Sparta - Willem II, Ajax - Willem II, NAC - Willem II en Feyenoord - Willem II.

Beschermde getuige

Perumal, die wereldwijd honderden wedstrijden manipuleerde, laat de beschuldigingen rustig op zich inwerken. De Singaporees van Indiase afkomst is gewend te praten met opsporingsautoriteiten. In Hongarije is hij 'beschermde getuige' in een strafzaak rond matchfixing. In Finland, waar hij in 2011 werd aangehouden, sprak hij ook. Hij beroept zich zelden op zijn zwijgrecht, daarvoor is Perumal te trots op wat hij heeft bereikt.

Dus spreekt hij ook nu, op zachte toon, in het Engels, met een sterk Indiaas accent. Hij bevestigt dat hij samenwerkte met Ibrahim Kargbo, middenvelder van Willem II en Sierra Leone. Dat hij hem meermaals betaalde om een bepaald eindresultaat te bereiken. En dat hun zwendel in Nederland één keer succesvol was.

Vraag politie: 'Heeft u de wedstrijd van Willem II tegen Ajax met succes gemanipuleerd?'

Wilson Raj Perumal. Beeld ap

Wilson Raj Perumal

Wie is Wilson Raj Perumal, de man die voetballers omkocht en nationale teams de wereld over liet vliegen met slechts één doel: met voorkennis een vermogen inzetten op hun gemanipuleerde wedstrijd. Lees hier het profiel. (+)

Antwoord Perumal: 'Ja.'

Anderhalf jaar eerder reageert de voetbalwereld onthutst als via de Volkskrant naar buiten komt dat een Aziatisch goksyndicaat erin is geslaagd wedstrijden in het Nederlandse profvoetbal te beïnvloeden. Lang werd gedacht dat dit alleen in het buitenland kon gebeuren. Nu blijkt dat fixers tot het hoogste niveau van het Nederlandse voetbal zijn doorgedrongen.

In het najaar van 2009 zijn de uitduels van Willem II bij Ajax en Feyenoord verkocht door spelers van Willem II, blijkt uit onderzoek van de krant. Matchfixers uit Singapore betaalden zo'n 100 duizend euro per wedstrijd om Willem II met een aantal goals verschil te laten verliezen. Spil in het schandaal is Ibrahim Kargbo, middenvelder van de club uit Tilburg.

Ibrahim Kargbo in 2009. Beeld anp

Een week na publicatie van het artikel krijgt Raymond Kolsteren, de teamleider grootschalige opsporing van de Rotterdamse politie, het dossier op zijn bureau. Hij is geen onbekende in de voetbalwereld: normaal gesproken wordt hij ingeschakeld voor onderzoek naar supportersrellen. Nu moet hij, samen met de nationaal expert sportcorruptie van de Nationale Politie, Erwin*, een veel gecompliceerder onderzoek doen.

Voetbalbond KNVB en de gedupeerde club Willem II hebben eerder die week aangifte gedaan. Omdat het henzelf aan opsporingsmiddelen ontbreekt, vragen ze politie en justitie om hulp. Daarnaast begint de integriteitseenheid van de voetbalbond haar eigen onderzoek.

Politici en sportbestuurders klagen dan al jaren dat justitie te weinig onderzoek doet naar matchfixing, dat het te weinig prioriteit heeft. Wereldwijd zijn er omkoopschandalen, ook in West-Europa. Die kom je alleen op het spoor als je actief op zoek gaat. Matchfixing is 'haalcriminaliteit', heet het in jargon.

Afhankelijk

Het Openbaar Ministerie zegt afhankelijk te zijn van bruikbare signalen uit de sector. Die zijn er volgens justitie amper, over matchfixing. Wel lopen er opsporingsonderzoeken naar andere bedreigingen van de sport, zoals illegaal gokken en zwart geld. Dvd's

Het onderzoek naar Kargbo krijgt een vliegende start. Al in de eerste week krijgen Kolsteren en Erwin, na bemiddeling van Europol, van de Finse politie een aantal dvd's met daarop 12 duizend e-mails van matchfixer Wilson Raj Perumal, die in 2011 in Finland is aangehouden.

De berg aan informatie is duizelingwekkend. Uit de e-mails van Perumal valt af te leiden dat hij honderden wedstrijden over de hele wereld heeft gemanipuleerd. Overal heeft hij spelers, trainers en scheidsrechters als bondgenoten. Van Finland tot Panama, van Congo tot Syrië. En, na even zoeken, ook bij Willem II.

Op de dvd's staan talloze mails tussen Perumal en Ibrahim Kargbo, waarvan er een stuk of tien over Nederland gaan. In een mail uit november 2008, verstuurd op de dag van Roda JC-Willem II, claimt Kargbo dat Perumal hem 15 duizend euro schuldig is. De matchfixer belooft het geld over te maken, en vraagt of Kargbo bij Willem II teamgenoten heeft die aan hun manipulaties willen meewerken.

Marianne Bloos, hoofdofficier van justitie, functioneel parket

'Alle kritiek ten spijt: we doen juist ons stinkende best om corruptie in de sport te bestrijden. Dat komt kennelijk niet over. Het OM gaat achter elk signaal aan, maar we hebben meer nodig dan een publicatie in de krant of verdachte inzetten op de gokmarkt. Een rechter-commissaris geeft alleen toestemming om verdachten te tappen op basis van onderbouwde signalen. Zulke signalen krijgen we niet. Wel lopen er strafzaken over witwassen bij sportclubs en illegaal gokken. Het OM heeft meerdere prioriteiten, zoals terrorismebestrijding en faillissementsfraude. Als er een concrete terreurdreiging is, wil iedereen dat we daarmee als eerste aan de slag gaan. De capaciteit is nou eenmaal beperkt. Iedereen kijkt naar het OM, omdat bonden en clubs het gevoel hebben dat ze dit niet zelf kunnen oplossen. Het kanaliseren van hulpeloosheid, noem ik dat. Maar dit is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Strafrecht is niet de alomvattende oplossing.'

Kargbo vraagt 200 duizend euro per gefixte wedstrijd, blijkt uit een ander bericht. Perumal wil maximaal 25 duizend euro per speler betalen. 'Als je een matchfixingonderzoek doet, is zo'n mailbox een godsgeschenk', blikt Kolsteren terug. 'We hadden concrete informatie waarmee we verder konden.'

De volgende stap is het horen van getuigen. Dat is lastig, de spelersgroep van Willem II uit het seizoen 2009/2010 is uitgewaaierd over heel Europa. Uiteindelijk lukt het om trainer Alfons Groenendijk, teammanager Frank Brugel en een aantal spelers te spreken. Dat levert weinig nieuwe informatie op. Erwin: 'Sommigen hadden achteraf wel verdenkingen tegen Kargbo, maar daar bleef het bij.'

Portugal

Ibrahim Kargbo speelt op dat moment, in het voorjaar van 2015, bij Atletico Clube de Portugal, een kleine club uit Lissabon die uitkomt in de tweede divisie. Om hem te kunnen verhoren, moet het OM een rechtshulpverzoek doen aan zijn Portugese evenknie. Een procedure die maanden in beslag neemt, te meer omdat er mogelijk een huiszoeking gaat plaatsvinden.

Hoewel Kargbo geen Portugese speler is en zijn club nauwelijks een rol van betekenis speelt is de Portugese justitie in de zaak geïnteresseerd. Atletico staat al enige tijd op de radar vanwege de Chinese eigenaar Eric Mao. Sinds zijn komst hangt een zweem van matchfixingverdenkingen rond de club. Het verhoor van Kargbo door de Nederlanders zou meer duidelijkheid kunnen scheppen.

Op het moment dat alle papieren geregeld zijn, gaat het mis. Kargbo verhuist plots naar Engeland. Weg verhoor, weg huiszoeking. 'We moesten weer helemaal opnieuw beginnen', aldus Kolsteren. 'We zijn hem zelfs een tijdje kwijt geweest.'

Ondertussen levert onderzoek in Nederland nieuwe aanwijzingen op. Uit de administratie van een hotel in Groningen blijkt dat matchfixer Wilson Raj Perumal in de stad was ten tijde van FC Groningen-Willem II in april 2009. Teammanager Frank Brugel van Willem II weet zich nog te herinneren dat Kargbo rond die wedstrijd een ontmoeting had met iemand, bij het hotel.

Martine Boerlage, zaaksofficier

'Ik ben ervan overtuigd dat Kargbo en Perumal duels van het nationale elftal van Sierra Leone hebben gemanipuleerd. Maar dat is niet gebeurd op Nederlands grondgebied, dus daarvoor heb ik geen rechtsmacht. In de rechtszaal heb ik voldoende bewijs nodig per Nederlandse wedstrijd. Perumal vertelt dat hij met succes Ajax-Willem II heeft gefixt, maar er is niets dat zijn verklaring over dit duel onderbouwt. Kargbo ontkent, in de mails staat niets hierover. Bij andere duels hebben we wel een mail, maar is de fix mislukt of hapert het geheugen van Perumal. Extra complicatie bij dit soort zaken is dat vaak met contant geld wordt gewerkt. Het aantonen van deze geldstromen is jaren na dato vrijwel onmogelijk. Het invoeren van een meldplicht voor sporters, die dan meteen moeten laten weten als ze door fixers worden benaderd, kan helpen. Dat is makkelijker aan te tonen.'

Twee dagen na Feyenoord-Willem II, in december, blijkt Perumal op Schiphol te zijn aangesproken door de marechaussee, omdat hij een kleine 60 duizend euro bij zich had, maar had verzuimd dit te melden. Hij verklaarde dat het geld bedoeld was voor contracten met voetballers, en betaalde 3.000 euro boete.

Andere pogingen van het politieteam om historische gegevens boven water te krijgen slagen niet. Zo worden telefoongegevens maar een half jaar bewaard door providers. Voor het achterhalen van geldstromen via kantoren als Western Union zijn concretere gegevens nodig dan de politie bezit.

Maikel Aerts, toenmalig keeper van Willem II

In een mail van Perumal en Kargbo wordt gesproken over 'de aanvoerder' van Willem II, die in het complot zou zitten. Dat was in die periode keeper Maikel Aerts. Hij moet zich in de zomer van 2015 op het politiebureau in Rotterdam melden voor een verhoor. Aerts verschijnt samen met zijn advocaat, hij beroept zich op zijn zwijgrecht.

In februari 2016, ruim een jaar nadat het onderzoek begon, reizen Kolsteren en zijn collega naar Londen. Op het politiebureau New Scotland Yard wacht Ibrahim Kargbo in een verhoorkamer. De recherchechefs weten al wat hun te wachten staat. In de media heeft de middenvelder meermaals ontkend iets te maken te hebben met wedstrijdmanipulaties.

Ze houden Kargbo de mails voor tussen hem en Perumal waarin de wedstrijden en geldbedragen worden besproken. Hij bevestigt dat het e-mailadres van hem is, maar ontkent de mails zelf te hebben gestuurd. Hij zegt dat hij niet kan lezen en schrijven. Dat zijn dochter, die destijds kleuter was, over zijn laptop kon beschikken. Of zijn secretaresse. Of zijn taalleraar. Dat de locaties van waar de mails werden verzonden overeenkomen met zijn reisschema, berust volgens hem op toeval.

En matchfixing? Zoiets zou hij nooit doen, zegt Kargbo. Een kleine drie uur later lopen de recherchechefs met een onbevredigd gevoel het gebouw uit. Kolsteren: 'Hij stond ons te woord met een zielig gezicht, maar ik dacht: het is goed met je, dit is foute boel. Hij beweerde zelfs dat hij nooit van Perumal had gehoord.'

Tribune

Terug naar Hongarije, waar Perumal uitgebreid verklaart over zijn relatie met Kargbo. De fixer vertelt over Zuid-Afrika, waar hij voor het eerst met hem sprak rond een wedstrijd van het nationale elftal van Sierra Leone. Perumal spreekt over zijn bezoekjes aan Nederland. Over de plek waar hij op de tribune zat bij Feyenoord-Willem II (1-0). Over de 600 duizend euro die hij toen verspeelde, omdat hij had gegokt op minstens twee goals verschil. Over hoe boos hij was op Kargbo.

Hij legt uit waarom hij het liefst met donkere spelers werkt. Dat die makkelijker benaderbaar zijn en eerder geneigd mee te werken aan wedstrijdmanipulaties. Dat er bij Willem II meerdere spelers in het complot zaten. Dat Kargbo het omkoopgeld verdeelde.

De recherchechefs zijn opgelucht. De bekentenis van Perumal, zijn reisgegevens, de belastende mails: het zou genoeg moeten zijn voor een veroordeling. Dat is volgens hen belangrijk, ook al is de zaak verjaard. Het laat zien dat de opsporingsdiensten in Nederland in staat zijn matchfixing te bestrijden. Dat kan een afschrikwekkend effect hebben op fixers.

Bewijs

November 2017, ruim tweeëneenhalf jaar nadat het politieonderzoek begon. In het Amsterdamse hoofdkantoor van het functioneel parket, de tak van het OM die gaat over (sport)fraude, wordt het definitieve oordeel geveld door zaaksofficier Martine Boerlage. Voor niet-ambtelijke corruptie, het wetsartikel dat wordt gehanteerd om matchfixingverdachten aan te pakken, is volgens het OM onvoldoende wettig en overtuigend bewijs.

Boerlage, die als officier van justitie nauw bij het onderzoek betrokken was: 'Voor de wedstrijd waarover een bekennende verklaring is, is geen ondersteunend bewijs. Eén bewijs is geen bewijs.'

Ze zegt een slecht gevoel aan de zaak over te houden. 'Als je het in samenhang bekijkt, krijg je er buikpijn van.' Volgens haar is het duidelijk dat Kargbo en Perumal samen hebben geprobeerd wedstrijden te fixen in Nederland. En dat het mogelijk een of meerdere keren is gelukt. 'Alleen: strafrechtelijk hebben we een bewijsprobleem.'

Dit komt als een verrassing voor het politieteam, dat dacht de zaak rond te hebben. 'Erg teleurstellend', noemt Kolsteren het. 'Je hebt mails, je hebt een verdachte die bekent, en dan nog is het niet genoeg.' De recherchechefs vrezen dat de beslissing gevolgen heeft voor eventuele toekomstige onderzoeken naar matchfixing. Dat de hogere bazen zich voortaan wel twee keer bedenken.

De enige manier om matchfixing aan te tonen, denkt Kolsteren, is als de politie een lopende zaak op het spoor komt. Dan is het mogelijk verdachten af te luisteren of zelfs te infiltreren. 'Maar om dat te kunnen doen, moet je eerst de touwtjes vinden waarmee je zo'n zaak naar boven kunt trekken.'

Voor die touwtjes - concrete signalen van manipulatie - zegt justitie afhankelijk te zijn van de sportbonden. Bondsbestuurders op hun beurt hebben geen idee hoe om te gaan met georganiseerde misdaad; ze zeggen alle signalen al door te geven aan justitie. Een patstelling die al jaren een verlammend effect heeft op de bestrijding van matchfixing.

Kolsteren steekt de hand in eigen boezem. Volgens hem is de informatiepositie van de politie niet goed genoeg. 'Als een type als Perumal momenteel wedstrijden in Nederland manipuleert, zijn we afhankelijk van een tip daarover. Of een stuk in de krant. Als dat er niet is, gebeurt het gewoon weer. En zijn we machteloos.'

* Om veiligheidsredenen wil Erwin niet dat zijn achternaam wordt vermeld.


Het onderzoek van de Volkskrant

Goksyndicaat fixte duels Willem II
Voor het eerst blijkt dat Nederlandse competitiewedstrijden zijn gemanipuleerd. Matchfixers uit Azië betaalden een ton per duel, in ruil voor een ruime nederlaag. De KNVB doet aangifte. (+)

De toneelstukjes van Willem II tegen Ajax en Feyenoord
Lees hier de reconstructie terug van Willem Feenstra en Menno van Dongen uit 2015 over de verkochte wedstrijden. (+)

Interview met Ibrahim Kargbo
Wat vindt Kargbo van de aantijgingen? Lees hier het interview. 'Ik weet niet waar je het over hebt. Ik heb die man nooit ontmoet.' (+)

KNVB: voor het eerst matchfixing in eredivisie bewezen
De KNVB stelde in januari 2015 een onderzoek in na publicaties van de Volkskrant over matchfixing bij Willem II. De bond onderschrijft nu dat de Sierra Leonese middenvelder Ibrahim Kargbo (33) de spil is in het matchfixingschandaal.

'Onze carrières zijn verwoest door matchfixers'
Vier Nederlandse voetbaltalenten raken, zonder dat ze het weten, in Finland verzeild in een oorlog tussen twee groepen matchfixers. 'Onze carrières zijn verwoest.' (+)

Matchfixers kopen Europese voetbalclubs voor witwassen en gokken met voorkennis
Voetbalclubs in Europa worden steeds vaker overgenomen door matchfixers voor het witwassen van geld en het met voorkennis gokken op gefixte duels. Dat zeiden opsporingsinstanties in reactie op een onderzoek van de Volkskrant.

Voetbal moet naïviteit van zich afschudden
Matchfixing uitroeien is onmogelijk, schreven Menno van Dongen en Willem Feenstra al in 2015. Wat wel kan, is in kaart brengen hoe dit heeft kunnen gebeuren zonder dat iemand alarm sloeg (+).

En nu haast maken met die gokwet
Online gokken op sport is een bloeiende business, maar het is in Nederland nog steeds illegaal. Modernisering van de wet mag niet langer op zich laten wachten, vindt de sportsector (+).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.