'Onze carrières zijn verwoest door matchfixers'

Matchfixing in Europa

Vier Nederlandse voetbaltalenten raken, zonder dat ze het weten, in Finland verzeild in een oorlog tussen twee groepen matchfixers. Die kopen clubs om er via de gokmarkt miljoenen aan te verdienen. 'Onze carrières zijn verwoest.'

Derwin Martina (knotje op hoofd), Irvingly van Eijma (roze trui), Ayouh Ait Afkir (kleinste en jas met ritsen op borst) en Salah Aharar Beeld Marcel van den Bergh

'Vier Nederlandse voetballers verdacht van matchfixing in Finland.' Binnen no time verspreidt het nieuws zich in september in Nederland en daarbuiten. In de Kakkonen, het derde niveau in Finland, heeft het viertal volgens hun club Atlantis FC twee duels gemanipuleerd, zodat criminelen hebben kunnen binnenlopen op de internationale gokmarkt.

Irvingly van Eijma, Derwin Martina, Ayoub ait Afkir en Salah Aharar waren grote onbekenden, tot dat moment. Ze passen naadloos in het plaatje van de fixende speler: ze hebben ambitie maar geen club, ze hebben behoefte aan geld en geen bekende zaakwaarnemer die moeilijk doet. En ze hebben een migrantenachtergrond. Matchfixers doen graag zaken met donkere voetballers, omdat die volgens hen minder snel naar de politie stappen, waardoor de kans op ontdekking klein is.

Hard bewijs is bij onderzoek naar matchfixing zelden voorhanden. Er zijn veel geruchten en aanwijzingen, maar evenveel muren om tegenaan te lopen. Spelers en clubs doen er het zwijgen toe.

Dit geval in Finland is anders. De club beschuldigt zijn eigen spelers, dat is een novum. De zaak is niet alleen interessant vanwege de betrokkenheid van vier Nederlanders, maar ook omdat het vaak georganiseerde goksyndicaten zijn die achter de manipulaties zitten. De mogelijkheid om zo'n netwerk in kaart te brengen doet zich zelden voor.

In deze kwestie blijkt er al snel, in tegenstelling tot de meeste zaken, sprake van een 'paper trail': documenten en e-mails die helpen bij een reconstructie. Het geeft een onthutsend beeld van hoe diep corruptie in clubs kan doordringen. Hoe matchfixers zichzelf een club toe-eigenen. En hoe naïeve spelers daarvan de dupe worden.

Lees ook: nieuwe tactiek matchfixing: steeds vaker Europese clubs opgekocht

Voetbalclubs in Europa worden steeds vaker overgenomen door matchfixers. Ze gebruiken de clubs, die meestal spelen op het tweede of derde niveau, voor het witwassen van geld en het met voorkennis gokken op gefixte duels. Dat zeggen opsporingsinstanties in reactie op een onderzoek van de Volkskrant.

Dubieuze voorgeschiedenis

Atlantis FC heette vroeger FC Atlantis. Toen de club uit Helsinki in 2002 failliet ging, moest de naam worden aangepast om een doorstart te maken. Zoals meer Finse clubs in lagere regionen heeft Atlantis geen vaste thuisbasis. Per competitiewedstrijd huurt de voorzitter een grasveld naast het stadion van profclub HJK Helsinki. Op de onoverdekte tribune langs het veld passen vierduizend mensen, doorgaans blijft het toeschouwersaantal onder de vijftig.

De meeste spelers van Atlantis zijn amateurs met een niveau vergelijkbaar met dat van de Nederlandse hoofdklasse. Vaak zijn er ook een paar profs, die het elftal op sleeptouw moeten nemen. Meestal zijn het Afrikanen. Omdat de club in de Finse derde divisie geen licentie van de bond nodig heeft, is het toezicht op transfers minimaal. Spelers met bedenkelijke reputaties kunnen bij Atlantis terecht.

Wat moeten vier Nederlandse voetballers, met op hun cv clubs als Ajax, NEC, FC Oss en Almere City, bij deze dubieuze club?

De meeste spelers van Atlantis zijn amateurs met een niveau vergelijkbaar met dat van de Nederlandse hoofdklasse

Het antwoord op die vraag ligt in de Aziatische gokwereld. Een beruchte Singaporese matchfixer beïnvloedt al vele jaren het Europese voetbal. Om opsporingsinstanties te slim af te zijn, slijpt hij zijn tactieken continu bij en werkt hij uitsluitend met aliassen.

Uit e-mails blijkt dat de Singaporees zomer 2016 zijn pijlen richt op het Finse Atlantis, vanwege de financiële strubbelingen voor hem vruchtbare grond. Zijn plan is ambitieus en gedurfd: hij gaat de club na het huidige seizoen overnemen. Dan heeft hij volledige zeggenschap en kan hij onbeperkt corrupte spelers binnenhalen. Op die manier manipuleert hij niet één wedstrijd, maar een heel seizoen. Met miljoenen euro's winst in het verschiet.

Het plan is al snel in een vergevorderd stadium, getuige een geheim contract. Met Atlantis-voorzitter Markku Ritala heeft de matchfixer onder een valse naam overeenstemming bereikt over de koopsom van de club: 200 duizend euro. Te betalen in drie termijnen. Zodra de laatste wedstrijd van dit seizoen is gespeeld, in oktober, is Atlantis eigendom van het fictieve bedrijf Mastersports van de fixer.

Omdat de club in de Finse derde divisie geen licentie van de bond nodig heeft, is het toezicht op transfers minimaal.

Er is één probleem: de club staat halverwege de competitie, die loopt van mei tot oktober, op degraderen. Om het masterplan te laten slagen, is handhaving noodzakelijk. Want op wedstrijden uit de vierde divisie kun je niet gokken. En zonder gokmarkt is de club voor een matchfixer waardeloos.

Dus biedt de Singaporees voorzitter Ritala aan het elftal snel van een kwaliteitsimpuls te voorzien. 'Ik kan twee spelers sturen om je team te verbeteren', mailt hij op 27 juni naar Ritala. De voorzitter, die alles wil doen om degradatie te voorkomen, hapt: 'Het zou mooi zijn als ze hier deze of volgende week zijn.'

Sinds de Singaporees in de jaren negentig begon met het manipuleren van voetbalwedstrijden, heeft hij een gigantisch netwerk opgebouwd. Hij is eigenlijk scout, zaakwaarnemer, sponsor, coach en clubeigenaar ineen. In de loop der jaren deed hij zaken met honderden corrupte spelers. Daar heeft hij nu weinig aan. Om Atlantis te behoeden voor degradatie, moet hij zoeken in een andere categorie.

Zonder gokmarkt is de club voor een matchfixer waardeloos.

Via een vriend komt hij bij de Nederlanders terecht: jonge jongens zonder contract, met een goede voetbalopleiding. Omdat Atlantis blut is, belooft hij de salarissen van de Nederlanders te betalen. De FIFA-regels verbieden zulke constructies.

Voorzitter Ritala - die mailt met het alias shy.girl1 - verzint een administratieve list: 'Kan je bedrijf 2.500 euro overmaken naar de club als sponsorbetaling?', vraagt hij de matchfixer. Zelf stuurt hij contracten naar de Finse voetbalbond waarin Mastersports niet wordt genoemd, met vervalste handtekeningen van de Nederlandse spelers. Zo misleidt hij de bond.

(Artikel gaat verder onder de foto.)

Beeld Marcel van den Bergh

Carrièrestap

De malversaties gebeuren buiten medeweten van de Nederlanders. Die zien Finland als een mooie kans om hun carrière als voetbalprof nieuw leven in te blazen. Van Eijma en Martina zijn de eersten die afreizen, op 19 juli.

Hun aanvankelijke bedenkingen bij het Finse avontuur zijn omgeslagen in gematigd enthousiasme. Het helpt dat de Singaporees, bij de voetballers bekend als 'Mark', alvast 1.400 euro zakgeld heeft overgemaakt via geldkantoor Western Union. Het hotel in Helsinki is ook geregeld, het contract komt later, heeft hij de spelers beloofd.

Als ze op maandag 25 juli het veld oplopen voor hun eerste training en hun nieuwe teamgenoten begroeten, geeft niemand een hand. Jaloezie, denken ze. Als nieuwkomers lopen ze in Atlantis-trainingspakken, terwijl sommige teamgenoten hun eigen kloffie dragen. Via Whatsapp uiten ze hun verontwaardiging over zo veel amateurisme. Hoewel ze beiden al een tijd geen wedstrijden hebben gespeeld, steken ze er direct met kop en schouders bovenuit.

Ayouh Ait Afkir: 'Ik keer terug als voetballer'

'Sinds Finland heb ik niet meer op een grasveld gestaan, en ik mis dat enorm. Nu fitness ik, en zaalvoetbal ik met vrienden. Ik had na die beschuldigingen het gevoel dat mijn carrière al voorbij was. Bijna iedereen die in september iets las over onze zaak zal hebben gedacht: die zijn schuldig. Zo gaat dat, zeker omdat wij niet wit zijn. Gelukkig blijkt nu dat we onschuldig zijn. Ik vind wel dat mijn zaakwaarnemer beter onderzoek had moeten doen naar Atlantis. Wat een bende was het. Jongens met wie ik samen heb gespeeld, zijn ondertussen doorgebroken. Vincent Janssen zit zelfs bij Tottenham Hotspur! Ik zal terugkeren.'

In Nederland volgt zaakwaarnemer Carlos Barros de ontwikkelingen nauwlettend. Hij bemiddelt namens Van Eijma en heeft genoeg andere spelers zonder contract. Het maandsalaris van 3.000 euro netto plus bonussen, dat de Singaporees de spelers betaalt, is aantrekkelijk. Barros en de matchfixer komen overeen dat aanvaller Ayoub ait Afkir ook naar Finland gaat. Later volgt middenvelder Salah Aharar. De Nederlanders kunnen nog geen wedstrijden spelen: het duurt lang om hun speelvergunning in orde te krijgen. Pas eind augustus, vijf weken nadat Van Eijma en Martina zijn gearriveerd, is die rond. Ze moeten naar het Holiday Inn hotel in Helsinki voor de contractondertekening. Een vertegenwoordiger van het fictieve bedrijf Mastersports geeft ze daar duizenden euro's contant; onkosten plus een voorschot op hun salaris, dat ze tot dan toe niet uitbetaald hebben gekregen. Als ze degradatie voorkomen krijgen ze nog eens 1.000 euro per persoon, staat in het contract.

Hun eerste wedstrijd tegen Espoo, een dag na de contractondertekening, verloopt tumultueus. Op wedstrijdbeelden - dit duel is het enige dat is gefilmd - is te zien hoe ze de 1-0 van Ait Afkir, de 2-0 van Aharar en de 3-1 van Van Eijma uitbundig vieren. De wedstrijd gaat desondanks met 4-3 verloren. Volgens de Nederlanders komt het in de kleedkamer na afloop bijna tot een handgemeen tussen Ait Afkir en de doelman, die veel fouten zou hebben gemaakt.

Ayouh Ait Afkir Beeld Marcel van den Bergh

Als een week later weer een competitiewedstrijd verloren gaat, wordt de situatie nijpend. Van Eijma blijkt maanden uitgeschakeld door een blessure. De anderen zijn goed, maar niet doorslaggevend. Ze zeggen om zich heen vreemde dingen te zien. Sommige teamgenoten zetten zich volgens hen niet volledig in. Hoe dan ook: het volgende duel moet worden gewonnen.

Op basis van gesprekken met clubvertegenwoordigers, de Singaporese matchfixer, de spelers en hun zaakwaarnemer, de Finse politie en voetbalbond ontstaat een beeld van wat er zich vanaf dat moment afspeelde. Het is bizar, maar wordt door nader onderzoek ondersteund.

Derwin Martina: 'Ik werk nu als koerier bij DHL'

'Er was een periode dat ik alleen maar in bed lag. Als ik mijn naam googelde, kwamen de beschuldigingen meteen tevoorschijn. Vóór Finland was het al moeilijk een club te vinden, nu is het helemaal onmogelijk. Ik ben met mijn moeder naar de spelersvakbond gegaan en heb Danny Hesp om hulp gevraagd. Het is gewoon lijp wat er allemaal is gebeurd, heel heftig. Ik snap wel dat clubs twijfelen aan mijn onschuld. Toch hoop ik in januari een stage bij een eerstedivisieclub te krijgen, zodat ik mezelf kan bewijzen. In de tussentijd werk ik als koerier bij DHL, dat bevalt eigenlijk wel. Ik wil niet mijn hele leven bij mijn ouders wonen.'

Nog meer matchfixers

De kiem voor de matchfixingbeschuldigingen tegen de Nederlanders wordt gelegd op 13 september, als Atlantis het opneemt tegen middenmoter Kiffen. Op de wedstrijddag maakt Van Eijma een maaltijd. Pasta met roomsaus en kip, een familierecept. De kip zegt hij de avond ervoor op hun overdekte balkon te hebben gelegd, zodat die langzaam kan ontdooien.

Na de lunch moeten ze naar eigen zeggen overgeven. Omdat de situatie niet snel verbetert, gaan ze naar een dokter. De club stellen ze nog niet op de hoogte, omdat die al twee keer een medische behandeling heeft ontmoedigd en fysieke problemen bagatelliseert. Anderhalf uur voor de belangrijke wedstrijd melden ze zich op aanraden van de dokter ziek.

Tijdens de wedstrijd, die Atlantis met 1-0 wint, trekken twee verdachte mannen de aandacht van teammanager Janne Wikman. Ze volgen het duel op een afstandje, buiten het hek. Hij loopt erheen en maakt met zijn telefoon een filmpje. Op die beelden is te zien dat de twee Aziaten schrikken van de plotselinge aandacht. Ze zeggen niks en lopen om beurten naar een donkergrijze Audi A8 met getinte ramen, die even verderop staat.

Derwin Martina Beeld Marcel van den Bergh

Wikman voelt zich geschoffeerd. Vlak voor de wedstrijd had een vriend hem gebeld om te melden dat hij vreemde schommelingen op de gokmarkt zag. En de ziekmelding van de Nederlanders vertrouwde hij ook al niet. Waarom lieten ze niet meteen weten dat ze zich niet lekker voelden? De vele matchfixingschandalen die Finland eerder hebben getroffen, schieten door zijn hoofd.

Wikman denkt het zeker te weten. Dit zijn matchfixers. Die samenwerken met de Nederlanders. Hij deelt zijn verdenkingen met voorzitter Ritala, die woedend is en de Nederlanders een sms stuurt waarin hij ze beschuldigt van matchfixing.

Ver van de waarheid zitten ze niet. Een van de mannen die Wikman filmde is Murugan V., een bekende matchfixer uit Maleisië. Volgens insiders werkt hij al het hele seizoen samen met een aantal spelers van Atlantis. Het is een van de verklaringen voor de belabberde resultaten.

Salah Aharar: 'Finland was voor mij een kans'

'Ik wilde mezelf in Finland in de kijker spelen bij een nieuwe club. Door een knieblessure was mijn contract bij Go Ahead in juni 2016 niet verlengd. In Helsinki zijn achter onze rug heel rare dingen gebeurd, die ik me een half jaar geleden nooit had kunnen voorstellen. Wat ze bij Atlantis hebben gedaan, onze handtekeningen vervalsen en ons ten onrechte zwart maken, is schandalig. Ik ben blij dat de waarheid nu boven tafel is, mijn reputatie was zo beschadigd dat ik nergens welkom zou zijn. Voetballen lukte niet eens meer, dat kan ik alleen met een leeg hoofd. Nu ga ik mijn droom achterna: spelen in de eredivisie.'

Het moet een bevreemdende gewaarwording zijn voor de spelers van Atlantis die niet in duistere zaken zijn verwikkeld. Vier Nederlanders die midden in de competitie ineens onderdeel van het team worden, de voorzitter die als een officier van justitie beschuldigingen uit, teamgenoten die doelbewust wedstrijden manipuleren: geen moment draait het om voetbal.

Het gebeurt vaker dat er meerdere matchfixers actief zijn binnen één club. In de wereld van de goksyndicaten wordt geregeld informatie uitgewisseld, omdat iedereen van andermans werk wil meeprofiteren. De wetenschap dat er in een elftal corrupte spelers zijn, heeft een aanzuigende werking op andere fixers.

Dat er meerdere matchfixers tot het hart van de club zijn doorgedrongen, weet Atlantis niet. Er is alleen de verdenking richting de Nederlanders, die desondanks niet worden weggestuurd. Het zijn de beste spelers en hard bewijs ontbreekt. Op zaterdag 17 september staat de degradatiekraker tegen Åland op het programma. Dan moet er gewonnen worden.

Salah Ahahar Beeld Marcel van den Bergh

Tijdens de wedstrijd escaleert de situatie. De Finnen kijken vol achterdocht naar de Nederlanders, die zich door de beschuldiging opgejaagd wild voelen. In de rust uit Ritala nogmaals zijn verdenkingen richting Ait Afkir, die boos dreigt weg te lopen. In de 59ste minuut wisselt de trainer de drie Nederlanders tegelijkertijd.

Na de wedstrijd, die met 2-0 wordt verloren, is teammanager Wikman buiten zinnen. 'Ga terug naar Nederland!', schreeuwt hij. 'Ik ga jullie leven kapotmaken. Jullie raken nooit meer een bal aan!'

De Nederlanders nemen contact op met 'Mark', die hun naar Finland haalde. Nog steeds weten ze niet dat hij een Singaporese matchfixer is. Hij adviseert hen naar huis te gaan. Ergens ziet hij de ironie: betaalt hij eindelijk eens spelers om gewoon te winnen, worden ze alsnog beschuldigd van matchfixing. Het andere syndicaat probeert hem uit de club te werken, denkt hij. Zo gaat het vaker. Omdat er te veel rumoer rond de club is ontstaan, richt hij zich op andere 'projecten' in Europa. De koop gaat niet door.

Irvingly van Eijma: 'Mijn moeder maakte me wakker'

'Mijn moeder schudde me wakker, ik stond op de voorpagina van de krant. Ik zag aan haar gezicht dat er iets mis was en ze trilde helemaal. 'Je carrière is verpest', zei ze. Een paar dagen later spraken we met z'n vieren af om te bespreken wat we moesten doen. We voelden ons machteloos. Ik loop nu stage bij RKC. Ik heb een goed gesprek gehad met de trainers, ze zijn positief over me. Ze weten natuurlijk van de beschuldigingen, maar ze geloven in me. Als mijn onschuld is bewezen, mag ik misschien blijven.'

Op maandag 19 september vliegen de Nederlanders terug, voor de club de bevestiging dat ze schuldig zijn. Wikman plaatst een hartekreet op LinkedIn, waarin hij de verdenking openbaart: 'Het is jammer dat een toenemend aantal jonge jongens ervoor kiest hun prille carrière te vernietigen', schrijft hij. 'Ik hoop dat we er samen voor kunnen zorgen dat ze geen toekomst hebben in de sport waarvan we zo veel houden.'

De Singaporees lijkt zich verantwoordelijk te voelen voor het onherstelbaar beschadigen van de loopbaan van de Nederlanders. De crimineel oppert een Finse advocaat in te schakelen om de club aan te klagen wegens smaad en laster. Als hij wordt benaderd door Irvinglys moeder Nella, die probeert te redden wat er te redden valt, antwoordt hij: 'Maak u geen zorgen, uw zoon heeft geen misdrijf begaan.'

Atlantis FC degradeerde op 1 oktober naar de vierde divisie.

Irvingly van Eijma Beeld Marcel van den Bergh

Verantwoording

De Volkskrant sprak met clubvertegenwoordigers van Atlantis, de Singaporese matchfixer, de spelers en hun zaakwaarnemer, de Finse voetbalbond en de Finse politie. De krant beschikt over tientallen mails, chats en documenten. Afgelopen weken is meermaals contact gezocht met voorzitter Ritala, hij hield een gesprek af. Ook op schriftelijke vragen reageerde hij niet. Het is niet bekend of hij op de hoogte was van de matchfixing en of hij wist dat hij zaken deed met een fixer. De Singaporese fixer wilde alleen spreken op voorwaarde van anonimiteit in verband met juridische consequenties. Omdat hij met aliassen werkt, wisten de spelers en zaakwaarnemer Barros niet dat ze in zee gingen met een fixer.

Drie vragen over matchfixing

1. Waarom nemen criminelen clubs over?

Als je een hele club controleert, via een stroman, kun je makkelijker wedstrijden manipuleren en geld witwassen. Dan kun je on beperkt corrupte spelers binnenhalen. Matchfixers kozen vroeger vaak voor de korte termijn: een paar wedstrijden beïnvloeden en fors inzetten op de gokmarkt. Dat levert veel op, maar het risico op ontdekking is vrij groot. Daarom zijn sommigen voorzichtiger geworden, en werken ze meer op de langere termijn. Het motto is: je moet de koe melken, niet slachten. Volgens insiders wordt deze tactiek de laatste jaren geregeld toegepast. De georganiseerde misdaad heeft kleine clubs overgenomen in onder meer Zweden, Finland, Portugal, Litouwen, Estland, Oekraïne, Moldavië en Macedonië. In andere landen zijn pogingen gestrand.

2. Kan dit in Nederland ook gebeuren?

Zeker. In principe is het oordeel aan de club en de koper, het is een deal tussen private partijen. Als de deal niet strijdig is met de Nederlandse wet en de nieuwe eigenaar een Verklaring Omtrent het Gedrag kan tonen aan de voetbalbond, is er niets aan te doen. Dat bleek bijvoorbeeld toen Vitesse in 2010 in handen kwam van de Georgische zakenman Merab Jordania. Over hem gingen wilde verhalen, maar op papier was er niets mis. De KNVB heeft wel onderzoek laten doen naar de beschuldiging dat Jordania een zetbaas was van Chelsea, want dat zou in strijd zijn met bonds regels. Bewijs is niet aangetroffen. De afgelopen jaren zijn eerstedivisieclubs failliet gegaan of op de valreep gered. In tijden van crisis zijn ze sneller geneigd in te gaan op lucratieve aanbiedingen.

3. Moeten de regels worden aangescherpt?

Als de overheid of de bond een slecht gevoel heeft bij een potentiële eigenaar is dat onvoldoende om een deal tegen te houden. 'We discussiëren intern en met de clubs over de mogelijkheid in de toekomst overnames strenger te controleren', zegt woordvoerder Hans van Kastel. 'Clubs staan er principe voor open dat de licentiecommissie dat vooraf toetst. Waar nog discussie over is, is over de vraag welke sanctie er moet komen als een club het standpunt van de licentiecommissie in de wind slaat.' Dit voorjaar praten de bond en de clubs over een nieuw licentiereglement en de mogelijke invoering van een integriteitscheck door de licentiecommissie van de KNVB. Van Kastel: 'Sommige overnames van Europese clubs doen de wenkbrauwen fronsen. Voordat je zoiets toestaat, zouden we graag dit soort vragen beantwoorden: wat zijn dit voor types? Waar komt hun geld vandaan? Zijn ze goed voor hun geld? Wat zijn hun intenties? Als er niets verandert, bestaat de kans dat we over twintig jaar denken: hadden we maar beter opgelet.'

In reactie op de reconstructie in de Volkskrant zegt de KNVB dat 'de aanpak van matchfixing echt prioriteit moet krijgen'. Daar gaat de bond zich volgende week tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer wederom hard voor maken. 'Een belangrijk onderdeel is dat opsporingsinstanties internationaal veel intensiever moeten samenwerken.'

De Singaporese matchfixer gebruikte voor deze operatie meerdere aliassen. Bij Atlantis-voorzitter Ritala gaf hij zich uit als zakenman Mohd Hassan, eigenaar van het Egyptische bedrijf Mastersports. Bij de Nederlandse voetballers en hun zaakwaarnemer deed hij zich voor als Mark, die als tussenpersoon voor Mastersports werkt. Het fictieve bedrijf heeft een bestaand adres in Caïro en een officieel ogend logo. Documenten voorzag hij van een bedrijfsstempel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.