'Je moet het binnen enkele seconden zien'

Interview met Jamie Morrison, bondscoach nederlandse volleybalsters

Jamie Morrison, de nieuwe bondscoach van de Nederlandse volleybaldames, wil met zijn team een hoofdrol vervullen, te beginnen op het EK.

Beeld Jiri Buller

De nieuwe bondscoach van de volleybalsters is 'kalm en calculerend', een wereld van verschil met zijn voorganger Guidetti. Zijn eerste opdracht is het vrouwenteam naar het WK in 2018 te loodsen.

Jamie Morrison verliet de World Cup in het Japanse Kobe half mei als assistent bij het Turkse Vakifbank, stapte in het vliegtuig en landde als hoofdcoach van de Nederlandse volleybalsters op Schiphol. 'In een dag heb ik die transitie moeten maken. Daarna was het een race tegen de klok om alle speelsters te spreken en het plan voor de WK-kwalificatie af te ronden. Het is een nieuwe uitdaging.'

In principe wacht Morrison bij zijn debuut een routineklus, gelet op de status van de volleybalsters. Alleen de poulewinnaar in Bakoe plaatst zich rechtstreeks, de nummer 2 krijgt een herkansing. Nederland dolde woensdag na Denemarken ook Noorwegen in drie sets: 25-11, 25-14, 25-13. Gastland Azerbeidzjan zal zaterdag de lastigste horde zijn. 'Maar uiteraard hoort Nederland deze poule te winnen', zegt Morrison.

Aanvoerder Maret Grothues erkende dat Morrison als opvolger van Giovanni Guidetti bijna een cultuurschok was voor de volleybalsters. Van de 'acteur' Guidetti, met zijn theatrale gebaren langs de lijn, naar een koele observator die alles met statistieken kan onderbouwen. In Kobe nam Morrison met een wereldbeker afscheid van Guidetti, met wie hij bij Vakifbank twee jaar had samengewerkt.

'Het was een emotioneel moment', zegt Morrison. 'Ik sloot een hoofdstuk in mijn leven af. Het belangrijkste dat ik van Giovanni leerde, was hoe je een groep speelsters moet pushen. Ik wil dat onderdeel zeker toevoegen aan mijn repertoire als coach.

Kalm en calculerend

'Het is een lastige aanpassing voor mij, want ik ben van nature kalm en calculerend. Maar Guidetti tilt mensen op. Gio leerde me ook hoe je een topclub leidt, hoe je de juiste structuur aanbrengt om succesvol te zijn. Hij kan echt een goede organisatie neerzetten.'

In technisch opzicht liet Morrison zich niet alleen inspireren door de afstemming tussen blok en verdediging in de teams van Guidetti. 'Als coach heb ik met niemand zoveel affiniteit als met Giovanni. Hij was ook gecharmeerd van de Amerikaanse opleiding van aanvallers. We leerden van elkaar.'

Ook voor Morrison kwam het vertrek van Guidetti bij het Nederlandse team als een verrassing. Toch begreep hij zijn argument. 'Ik heb een zoon van 16 jaar in Florida, ik wil de komende jaren meer tijd met hem doorbrengen. Ik vertelde Giovanni dat mijn zoon prioriteit had. Drie weken later kwam Giovanni met een overeenkomstig verhaal.

Beeld Jiri Buller

'De Turkse bond gaf hem de kans om elke dag bij zijn pasgeboren dochter te zijn door naast Vakifbank ook Turkije te trainen. Wie was ik om hem op andere gedachten te brengen? Ik heb besloten niet als Giovanni een clubteam te trainen naast de Nederlandse ploeg. Als mijn zoon over twee jaar gaat studeren, is die combinatie wel mogelijk. Volleybal is mijn leven, net als bij Giovanni.'

Morrison legt de nadruk op 'motorisch leren' en hanteert als coach wetenschappelijk onderzoek dat in Amerika is toegepast om soldaten op te leiden. 'Zoals een soldaat moet leren zo effectief mogelijk met een wapen om te gaan, dient de volleyballer zijn wapens in het veld te ontwikkelen. En bovendien met meer rendement dan de tegenstander. Ik vergelijk mijn teams niet met een leger, maar je moet in de training dezelfde prikkels geven als in een wedstrijd.

'Als je de nummer 1 van de wereld in het tennis vergelijkt met de nummer 20 constateer je een verschil in visuele perceptie. De toptennisser overziet de situatie binnen enkele seconden, de mindere speler weet niet waar hij moet kijken. Zo is het ook in volleybal, mijn beweging is altijd een gevolg van jouw actie.'

Chaos in het Witte Huis

Toch is Morrison ook een typische Amerikaan, die gewend is om `groot te denken'. Hij beschouwt voormalig bondscoach Hugh McCutcheon als zijn peetvader, zijn mentor in het vak. Hij was assistent van de Nieuw-Zeelander tijdens de Spelen van Peking en Londen. McCutcheon was coach van de Amerikaanse mannen op de Spelen van Peking, toen zijn schoonvader werd doodgestoken door een verwarde Chinees, die vervolgens zelfmoord pleegde. Zijn schoonmoeder raakte zwaar gewond.

Morrison: 'Hugh is een vaderfiguur, de belangrijkste man in mijn leven. Iedereen was verbijsterd dat zijn schoonvader zomaar werd vermoord op de Chinese Muur. Zo'n tragedie verwacht je niet tijdens de Spelen. Ongeloof en woede overheersten, maar als team moesten we ook verder. Het Amerikaanse IOC en de volleybalfederatie hebben ons enorm gesteund. Juist onder die extreme omstandigheden, kwam de zelfredzaamheid van de Amerikaanse naar boven.

Litteken

'Hoe bizar en cynisch ook: de spelers waren al voorbereid als Hugh eventueel niet inzetbaar zou zijn. Ze moesten onafhankelijk worden. Een assistent fungeerde bij de Pan American Games als hoofdcoach, hij schoof ook nu door. Hugh ging immers enkele dagen naar huis voor de begrafenis van zijn schoonvader. Het was een mentale spagaat. Overdag deed ik mijn werk, 's avonds huilde ik.'

Met McCuthcheon weer op de bank werden de Amerikaanse volleyballers olympisch kampioen. De gouden medaille werd opgedragen aan de schoonvader van de hoofdcoach. Morrison zwijgt even en zegt: `Het grijpt me nog steeds aan. Het zou niet fair zijn om te zeggen dat de tragiek rond Hugh het team bijzondere krachten gaf.

`Amerika had in die jaren het beste team ter wereld. Ook in de Verenigde Staten zeggen we: tijd heelt alle wonden. Maar dit litteken blijft zichtbaar. Het heeft me ook als coach gevormd en geleerd dat grote kampioenen het ook zonder trainer kunnen. De Amerikaanse volleyballers hadden een dubbele missie nadat de schoonvader van Hugh was vermoord.'

Als assistent van McCuthcheon bij de Amerikaanse vrouwen beleefde Morrison een deceptie op de Spelen van Londen. In 2012 had Amerika de latere kampioen Brazilië uit het toernooi kunnen gooien door het laatste groepsduel te verliezen.

Morrison: `We hebben er tweeënhalve seconde over gesproken. Maar wij doen niet aan matchfixing. We gaven Brazilië een tweede leven. Zij lagen er al uit, kegelden ons vervolgens uit het toernooi en wonnen de gouden medaille.

Na de mislukte Spelen van Londen werkte Morrison met de legendarische Karch Kiraly, de enige volleyballer die olympisch kampioen werd in het zand en in de zaal. `Karch is een menselijke encyclopedie. Hij weet van alles van elke topvolleyballer, heeft een diep inzicht in het spel.'

Op de Spelen van Rio versloeg Amerika het Nederlandse team in de strijd om de derde plaats, maar brons was een troostprijs na de pijnlijke nederlaag in de halve finale tegen Servië. Morrison: 'Het was bitter sweet dat we uitgerekend Nederland moesten verslaan, toen stond ik als assistent dus tegenover Guidetti.'


Ook Morrison zag toen al de potentie van de Nederlandse volleybalsters. 'Fysiek had Nederland in Rio met Anne Buijs en Celeste Plak als hardhitters op de buitenkant en Robin de Kruijf op het midden misschien al het beste team van de wereld. Ik zal er alles aan doen om met deze groep de komende jaren om gouden medailles te spelen, te beginnen op het EK in Azerbeidzjan. Maar deze week telt in Bakoe alleen plaatsing voor het WK.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.