Interview

'Ik wil weten wie ik ben zonder stick'

Interview Ellen Hoog

Haar laatste EK speelt ze nu, Ellen Hoog. De beste hockeyster ter wereld over superfoods, diep gaan en opkrabbelen. 'Soms moet je verliezen om uiteindelijk te winnen.'

Ellen Hoog. Beeld Pablo Delfos

Afgelopen week, voor de start van het Europees Kampioenschap in Londen, keken Ellen Hoog en Naomi van As de film The Notebook. Het was de vijftigste keer.

Het begon tijdens het EK in 2005. Het team speelde stroef. Voor de halve finale kwam het elftal bij elkaar om The Notebook te kijken - de tranentrekker met Ryan Gosling en Rachel McAdams in de hoofdrollen was een jaar eerder verschenen. Ze speelden een geweldige halve finale, met Hoog en Van As als uitblinkers. Hoog: 'Komt door The Notebook', zeiden wij tegen elkaar. Voor de finale keken we 'm weer. We wonnen dat EK. Het begon als geintje, maar daarna moest-ie voor elke belangrijke wedstrijd op. Vijf jaar later waren we er echt klaar mee. Ik kende 'm woordelijk uit mijn hoofd. We besloten een andere film te gaan kijken. Big Fish.'

En?

'Nou ja, dat werkte dus niet. We werden derde tijdens de Champions Trophy en tweede op het WK.'

The Notebook kwam terug.

'Ik klop het af, maar we hebben nog geen enkele keer verloren nadat we die film hadden gezien.' Het schema is duidelijk: The Notebook wordt drie keer per toernooi ingestart. Vóór de eerste wedstrijd, voor de halve finale, voor de finale. 'Laatst tijdens de World League besloten Naomi en ik 'm over te slaan. We konden het niet opbrengen. Maar toen kwam het team in opstand. Ze werden echt boos. We móésten. Dus hebben we toch maar gekeken. Al wisselden we elkaar af - eerst ging Naomi intussen douchen, daarna ik.'

Ze zucht diep. 'Vreselijk. Waarschijnlijk stop ik na de Olympische Spelen volgend jaar. Dan hebben we nog het EK, de finale World League, de Champions Trophy en de Spelen te gaan. Nog twaalf keer die film. Daarna kijk ik 'm nóóit meer.'

Voor de deur staat een oranje fiets, met een sticker van sportbond NOC*NSF. Ellen Hoog (29) werd drie keer Europees kampioen, twee keer wereldkampioen en ze won twee olympische gouden medailles. Ze woont in een Amsterdamse straat die uitkijkt op de Sportlaan, om de hoek bij de Olympiaweg. De makelaar had haar verteld dat het appartementencomplex gebouwd is in het gebied dat vroeger het olympisch dorp was. Later bleek dat niet te kloppen, maar toen had ze het huis al gekocht.

In de kleine hal - haar 'stinkhok' - overal felgekleurde hockeyschoenen. Op het aanrecht in de open keuken potten vol 'superfoods': chiazaden, gojibessen, paranoten.

In januari van dit jaar kreeg Hoog van de internationale hockeyfederatie FIH te horen dat ze is uitgeroepen tot beste speelster ter wereld in 2014. Vorige zomer werd ze ook al verkozen tot beste speelster van het WK. Komende maand verschijnt haar boek In perfecte conditie - topfit met een tophockeyster. Het een heeft met het ander te maken, zegt ze, terwijl ze koffie serveert - met amandelmelk. 'Door gezond te eten word je fitter. Als topsporter kun je er zelfs blessures mee voorkomen. En als ik niet zo fit was geweest, had ik nooit wereldhockeyster van het jaar kunnen worden.'

CV Ellen Hoog

26 maart 1986
Geboren in Bloemendaal.

Opleiding

Commerciële sporteconomie aan Johan Cruijff University, Media & informatiemanagement Hogeschool Amsterdam (beide niet afgemaakt).

Hockeycarrière

1993 Speelt bij SCHC in haar woonplaats Bilthoven.

1999 Geselecteerd voor Nederlands B-elftal.

2002 Dames 1 SCHC. 2003 Geselecteerd voor Jong Oranje.

2004 Debuut Nederlands team, wint met Jong Oranje EK in Dublin en later met Oranje de Champions Trophy.

2005 Europees kampioen, nominatie Talent van het Jaar, winst Champions Trophy.

2006 Wereldkampioen.

2007 Amsterdamsche H. & B.C., winst Champions Trophy.

2008 Goud Olympische Spelen Peking.

2009 Europees kampioen.

2011 Europees kampioen.

2012 Goud Olympische Spelen Londen.

2013 Goud World League.

2014 Wereldkampioen, Beste speelster van het WK.

2015 Uitgeroepen tot Wereldhockeyster van het Jaar 2014.

Ellen Hoog woont samen in Amsterdam.

Waarmee ontbeet je vanochtend?

'Havermout met chiazaad, lijnzaad, kaneel, aardbeien en frambozen. Lekker, gezond en voedzaam.'

In weekblad NUSport zei je vier jaar geleden nog over het huishoudregime van jou en je teamgenoot Sophie Polkamp: 'We zijn allebei geen topkoks. Gelukkig eten we vaak op de club.'

'Jaaa, toen was ik nog helemaal niet geïnteresseerd in voeding. Ik trainde destijds zo veel, dacht dat ik dus gewoon alles kon eten. Toen ik net op kamers ging, at ik een half jaar lang kant-en-klaarmaaltijden, snoep, lang leve de lol. Mijn vetpercentage schoot omhoog. De omslag is pas eind 2011 gekomen, toen ik geblesseerd raakte en zowel de artsen als de fysiotherapeuten niet wisten wat er aan de hand was. Één van hen zei dat ik beter op mijn voeding moest gaan letten, dat je daarmee ook aan blessurepreventie doet. Uiteindelijk verdween die pijn in mijn hamstring dankzij een combinatie van meer krachttraining, gezonder leven en veel behandelingen.'

In je boek staat een recept voor boerenkoolsmoothies met kokos. Boerenkool is tegenwoordig een 'superfood'.

'Grappig hè? Vroeger at je het met aardappelen en rookworst, of je vond het vies, nu maken we er smoothies en chips van. Ik vind het een goede omslag.'

Koemelk is tegenwoordig not done, witte boterhammen en witte pasta kunnen niet meer, in jouw boek gaat het over oergranenwafels, geitenbrie, paranoten, speltbloem, quinoa en himalayazout. Toch zijn de meeste gezondheidsclaims van die producten nooit wetenschappelijk vastgesteld.

'Dat is ook zo. Ik moest er vanochtend nog aan denken, toen ik twee schepjes chiazaad in mijn havermout deed - lekker, om het ijzer. Voor hetzelfde geld is het niet waar en dénk ik alleen dat ik goed bezig ben. Waar het op neerkomt: natuurlijk maakt een lepel chia per dag het verschil niet, maar de bewustwording die is ontstaan over eten wél. Het gevaar van te veel suiker, het belang van genoeg groenten eten.'

Zelf volgde ze tijdelijk het dieet van Kris Verburgh die een bestseller schreef met De Voedselzandloper. Hoog: 'Ik viel er te veel van af en het lijkt me ongezond om koolhydraten helemaal te schrappen. Een vriendin die het ook deed, zag er helemaal geel van. Verburgh zelf ziet er trouwens ook ongezond uit. Maar goed, je moet eruit pikken wat voor jou werkt. Ik probeer een middenweg te vinden. Het moet ook leuk blijven. Mijn recepten zijn lekker, gezond en makkelijk. Je hoeft er niet eerst drie verschillende winkels voor af. En de sportoefeningen in het boek kun je gewoon thuis doen.'

Rens Kroes schreef Powerfood en verkocht er binnen een jaar 150 duizend exemplaren van, de opvolger ligt inmiddels in de winkel. Voormalig veejay Miljuschka Witzenhausen is tegenwoordig presentatrice op zender 24Kitchen, haar kookboek verschijnt binnenkort. Jonge, mooie vrouwen, zonder uitgebreide opleiding tot voedingsdeskundige, maar zeer succesvol. Kroes heeft 235 duizend volgers op Instagram, Witzenhausen een veel bezocht blog, Hoog bijna 90 duizend Instagram-volgers. Hoog: 'Via de sociale media werd me voortdurend gevraagd wat ik eet voordat ik ga trainen. Of wat er in de smoothies zit, waarvan ik foto's post. Zo veel jonge vrouwen zijn bezig met hun voeding, met veel sporten. Ik denk niet dat je het nog een trend kunt noemen, het zal blijvend zijn. Mensen beseffen dat je er meer energie van krijgt en er mooier van gaat uitzien. Op een gegeven moment kwam ik bij het Nederlands team steeds met tupperwarebakjes aan. Met havermout of gezonde zaden. Iedereen lachte me uit. Inmiddels lopen ze allemaal met die bakjes.'

Ze draagt een hotpantskort spijkerbroekje, een blauw shirt, een wit Chanel-tasje. Haar ogen zijn felblauw, haar lijf is slank en gespierd. Een dag voor het gesprek speelde ze een oefenwedstrijd in en tegen België. Ze verloren met 2-1. 'Er wordt soms vanuit gegaan dat wij met gemak alles winnen. Maar dat gaat dus niet vanzelf. We hebben vakantie gehad, we moesten onszelf weer even opladen.'

Die vakantie was kort: twee weken, waarbij ze voor de tweede week al een loopschema meekreeg. 'Ik heb de playoffs gespeeld met mijn club Amsterdam, daarna moesten we met het Nederlands team vijf weken trainen voor de halve finale World League, en na twee weken vrij begon de voorbereiding op het EK alweer.'

Beeld Pablo Delfos

Robin van Persie weet zijn vormgebrek en blessures van afgelopen seizoen aan een te korte vakantie tussen het WK Voetbal en zijn eerste clubtrainingen.

'Dat begrijp ik heel goed. Ik heb nu ook maar één week echt rust. Maar de verantwoordelijkheid ligt ook bij jezelf. Je moet je eigen lijf goed in de gaten houden. Als ik vroeger oudere speelsters hoorde zeuren over pijntjes, dacht ik: dat gebeurt mij niet, ik ben zo fit. Maar ik merk dat ik ouder word. Ik herstel minder snel, moet vaker naar de fysio. Als we maandag, dinsdag en woensdag met het Nederlands team hebben getraind, staan er voor donderdag twee clubtrainingen op het programma. Tegenwoordig sla ik er weleens eentje over. Omdat rust beter voor me is dan blind doortrainen.'

Ze is inmiddels, met Naomi van As en Maartje Paumen, een van de 'oma's' in het team. 17 was ze toen ze haar debuut maakte in Oranje, rechtstreeks vanuit de overgangsklasse (Hoog speelde toen bij het Bilthovense SCHC). 'De stap tussen overgangsklasse en hoofdklasse is al groot, laat staan meteen bij het Nederlands team komen.'

Haar latere kamergenoot Naomi van As was nog niet geselecteerd, de jongste speelster na Hoog was zes jaar ouder. Ze kwam terecht in het team van de beruchte 'Den Bosch-kliek', de hechte club vrouwen die uiteindelijk veertien jaar op rij landskampioen zou worden en daardoor ook in Oranje de dienst uitmaakte. 'Mijn doel in het leven was eindexamen doen en lekker het huis uit, naar Amsterdam verhuizen. Maar zij zeiden: 'Wij trainen voor de Olympische Spelen in Athene, als jij daardoor je eindexamen niet kunt doen, dóé je het niet.' Daar schrok ik enorm van. Ze waren heftig en zeer gedisciplineerd. Nu begrijp ik dat. Ik wil volgend jaar in Rio mijn derde olympisch goud winnen. Als nieuwe jonge meiden dan hun hoofd bij examens hebben, zeg ik ook: opzouten ermee. Maar ik denk wel dat wij toegankelijker zijn voor de jongere speelsters. We negeren ze niet, betrekken ook de groep onder ons er meer bij. Een hiërarchie hoort er te zijn, maar wel minder strak dan toen.'

De individuele actie van aanvallende middenvelder Ellen Hoog is bij alle tegenstanders gevreesd. Hij doet denken aan die van Arjen Robben. Vanaf de rechterkant van het veld op de goal af, versnellen, en dan draaien naar het linkerbeen - voor Hoog: scoren met een snoeiharde backhand. En ondanks die voorkennis is Hoog, net als Robben, maar moeilijk af te stoppen.

Haar sport staat bekend om z'n innovaties. De hockeysters koelen af in ijsbaden, doen aan eye gym, trainen met stootkussens en mediteren sinds enkele maanden dagelijks.

Drie uur voor elke interland drinken jullie verplicht een flesje geconcentreerd bietensap.

'Dat zou ervoor zorgen dat er meer zuurstof in je spieren komt waardoor je een groter uithoudingsvermogen hebt. Nadat in de pers kwam dat te veel nitraten kankerverwekkend kunnen zijn, is de verplichting afgeschaft. Maar ik voel me er goed bij, dus ik neem het nog steeds. Een teamgenoot speelde haar beste wedstrijd ooit zónder sap, dus die is er mee gestopt. Dat mag ook.'

Sinds afgelopen november duren internationale wedstrijden nog maar zestig minuten: jullie spelen 4 x 15.

'Vréselijk. Het idee is dat je meer energie kunt leveren in de paar minuten dat je speelt. Maar wij zijn fit genoeg. Dat wisselschema is al een soort robotsysteem, dit maakt het alleen maar erger. Het is in het nadeel van fitte landen. Om de 15 minuten ligt het spel twee minuten stil en bij elk doelpunt en strafcorner is er ook veertig seconden rust. Waarom? Wij juichen nooit uitgebreid, doen hooguit een high five en staan dan alweer op de middenlijn. Tegenwoordig moeten we dus twintig seconden op onze stick leunen tot we verder mogen. Ik ben blij dat deze nieuwe regel aan het eind van mijn carrière komt, ik vind het helemaal niks.'

Ondanks alle vooruitstrevendheid in het hockey heeft er maar één gekleurde vrouw in Oranje gespeeld: Maartje Scheepstra.

'Dat is echt jammer, ja. Het hockey groeit heel snel, wordt steeds minder een elitesport, maar dit is nog niet veranderd. Misschien toch door het imago dat het een dure sport is. Bij Amsterdam hebben we nu ook één gekleurd meisje in het team, Leiah Brigitha. Een groot talent, dus hopelijk volgt zij Maartje op.'

De grootste tegenslag in Hoogs verder glanzende carrière vindt eind 2011 plaats, als toenmalig bondscoach Max Caldas haar buiten zijn selectie voor de Champions Trophy houdt. Hoog speelt dan al zeven jaar in het Nederlands team, is olympisch kampioen. Zij: 'Ik ging ervan uit dat ik credits had opgebouwd, maar Max vond dat ik een wake-upcall nodig had. Dat was ook zo. Ik presteerde al een half jaar slecht, het was een sleur geworden. Af en toe moet je verliezen om uiteindelijk te kunnen winnen.'

De tatoeage op haar onderarm, een veer met twee olympische ringen, refereert onder meer aan die periode. De tijd dat ze veerkracht nodig had en zich terug knokte. In haar lies een sterretje, dat ze net als Kim Lammers en Maartje Paumen zette om het wereldkampioenschap van 2006 te vieren. En in haar nek de letters 'TS' met twee puntjes, die gezamenlijk staan voor 'Toos', zoals haar vader zijn dochter altijd noemde.

Als Hoog haar eerste grote toernooi voor Oranje speelt, krijgt hij de diagnose kanker, maar hij belooft haar meteen het EK 2005 in Dublin te halen. Nederland wint dat EK, Ellen Hoog scoort in de finale - notabene met haar forehand. Een week later overlijdt haar vader.

Nu: 'Puur op wilskracht heeft hij het EK gehaald. De artsen zeiden achteraf dat hij er eigenlijk te zwak voor was. Ik denk echt dat hij zijn dood heeft uitgesteld.'

Met een glimlach: 'Mijn vader had een hekel aan tatoeages, hij zou zich omdraaien in zijn graf. Maar ik draag hem zo toch bij me. Op een plek waar je 'm niet goed ziet, anders moet ik het verhaal erachter steeds uitleggen, en ik wil die blikken van medelijden niet. Ik was net 19 toen hij overleed, dacht toen dat ik er goed mee omging en me heel volwassen gedroeg. Maar ik was te streng voor mezelf, mocht geen verdriet voelen. Ik sprak er met niemand over, ook niet met mijn moeder en broers. Over de pijn spreek ik nog steeds liever niet, maar vijf jaar na zijn dood ben ik mezelf heel erg tegengekomen. Tot die tijd had ik altijd vriendjes, misschien toch als afleiding. In 2010 was ik voor het eerst vrijgezel en ineens kwam al mijn verdriet eruit. Ik ging steeds slechter hockeyen. Uiteindelijk ben ik met een mental coach gaan praten. Dat hielp.'

Ellen Hoog had een relatie met TMF-vj Sacha Visser, een korte fling met voetballer Gregory van der Wiel, inmiddels is ze tweeënhalf jaar samen met Kelvin de Lang, manager van jonge Belgische voetbaltalenten. Hoog: 'Binnen drie maanden na onze eerste ontmoeting woonden we samen. Hij begrijpt het leven van een topsporter, steunt me erin. Onze relatie heeft me rust gegeven. Daardoor speel ik ook beter.'

Ze maakte mee dat de hockeytrut een hockeybabe werd. Niet alleen werd het traditionele hockeytenue - plooirok, ruimvallend shirt - verruild voor een loeistrak pakje (Hoog: 'Het ziet er niet uit als je dan een paar kilo te veel hebt, we móéten dus wel fit zijn'), met dank aan voorloper Fatima Moreira de Melo, de eerste hockeyster die zowel haar prestaties als uiterlijk commercieel inzette, worden ook de boegbeelden van het huidige Nederlands team gevraagd voor pikante fotoshoots en lucratieve sponsorcontracten.

Beeld Pablo Delfos

De term hockeybabe vind je vervelend, las ik.

'Nou ja, ik ben liever populair omdat ik goed kan hockeyen dan om mijn uiterlijk. Dat doet er namelijk niet toe als ik speel.'

Toch poseerde je naakt voor deze shoot, en eerder al in glossy bladen als FHM.

'Zo'n fotoserie als in FHM zou ik nooit meer doen, die foto's hebben me echt achtervolgd. Het moet nu wel classy zijn. En ach, ik ben nog goed in vorm, dus het is toch wel leuk.'

Na de Spelen van 2012 werden jij en Eva de Goede als model gevraagd voor de beroemde Swimsuit Edition van het Amerikaanse Sports Illustrated.

'We werden ingevlogen naar Las Vegas, rondgereden in luxe auto's, er was een crew van dertig man die de hele dag door riep: oh my God, you're so amazing! We love you already! Ik had nog een olympisch lichaam, was helemaal afgetraind, mijn vetpercentage was 15 procent. Ze wilden allemaal weten hoe ik dat deed, zo strak zijn. Ik voelde me even de koningin. Maar toen de shoot erop zat, sloeg de sfeer om. We mochten nog nèt mee-eten - weliswaar aan het uiteinde van de tafel - maar iedereen was alweer bezig met het nieuwe model dat was ingevlogen. Een Australische atlete. We hebben ons rot gelachen toen we ze tegen haar hoorden zeggen: oh my God, you're so amazing! We love you already!'

Rio 2016 wordt waarschijnlijk haar laatste toernooi. Met, als het goed is, in elk geval nog drie keer 124 minuten The Notebook. Over haar carrière na de Spelen denkt ze nog niet te veel na. Haar afgebroken studie media & informatie management pakt ze niet weer op. Nonchalant: 'Ik ga het proberen zonder studie. Ik hoef niet meteen te werken, zie wel wat er komt. Ik kijk ernaar uit om mezelf te leren kennen als niet-hockeyster. Ik wil weten wie ik ben zonder stick.'

Één afspraak is er al wel. Na de Olympische Spelen gaan Naomi van As en Ellen Hoog een reis maken door Amerika, langs alle plekken waar de series en films die ze ruim tien jaar lang bekeken werden opgenomen. En ja: ze zullen ook het fictieve Seabrook in South Carolina aandoen. Hoog: 'Daar speelde The Notebook zich af. Toch nog één keertje. We hebben tenslotte veel te danken aan die film.'

Beeld Pablo Delfos
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.