'Bab' de Jong slijpt in Seoul aan de vorm van de Koreanen

De fluwelen revolutie van Bob de Jong in Zuid-Korea

De Zuid-Koreanen wilden graag een Nederlandse assistent-coach voor hun olympische schaatsploeg, maar de cultuurverandering gaat niet van harte.

Foto Woohae Cho

Bob de Jong werd na aankomst in Zuid-Korea in lokale kranten afgebeeld met een kopje rijst en eetstokjes in zijn handen. In het fotobijschrift stond Bab, wat rijst betekent, in plaats van Bob. Het was geen woordgrapje. 'Zo word ik hier wel vaker genoemd.'

De taalblokkade is een van de belangrijkste uitdagingen van de olympisch kampioen 10 kilometer (2006), die als assistent-coach de Zuid-Koreaanse schaatsers over drie maanden op de Olympische Winterspelen in eigen land moet laten excelleren. Omdat het Engels van de Zuid-Koreanen niet erg goed is, blijkt trainen vooral een kwestie van handen- en voetenwerk.

'Knieën hoog, knieën hoog', roept De Jong tegen Kim Bo-reum, terwijl hij overdreven naar haar knieën wijst. Hij begeleidt een droge trainingssessie in de koude schaatshal van Seoul, bedoeld om op te warmen en de juiste houding te oefenen. Als een havik spiedt De Jong naar fouten in de lichaamshouding van Kim, de geblondeerde schaatsster die eerder dit jaar wereldkampioen werd op de massastart. 'Kijk, zo', zegt De Jong, terwijl hij naast haar een schaatshouding aanneemt.

Sinds vorige week coachen De Jong en hoofdcoach Baek Ghul-gi zestien schaatsers die zich in oktober hebben gekwalificeerd voor het Koreaans olympisch team. Onder hen olympisch kampioen op de tien kilometer Lee Seung-hoon, die Sven Kramer in 2010 in Vancouver versloeg na diens foute baanwissel.

Bij de Spelen van Sotsji, vier jaar geleden, viel Zuid-Korea tegen met een oogst van slechts een gouden en een bronzen schaatsmedaille. Op hetzelfde toernooi harkte Nederland er 23 bij elkaar, reden voor de Zuid-Koreaanse bond om Nederlandse expertise in te huren.

Tekst gaat verder onder de foto

In 2010 zagen miljoenen Koreanen hoe 'Bab' de Koreaanse schaatser Lee op de schouders nam. 'Daardoor hebben de mensen bij de bond me misschien wel extra gevolgd.' Foto Woohae Cho

Lee op de schouders

In 2014 werd Erik Bouwman door bondssponsor Samsung gecontracteerd om als hoofdcoach een cultuurverandering door te voeren, maar de bondsbestuurders en -coaches bogen niet mee. Een jaar geleden werd het contract ontbonden. Nu moet De Jong, die door de bond zelf werd gevraagd, de Hollandse school 'rustig invoeren'. 'Ik probeer continu kleine dingen te veranderen.'

De vijfvoudig olympiër, die in 2016 afzwaaide, teert in Zuid-Korea op een goede reputatie. Miljoenen tv-kijkers zagen in 2010 hoe hij samen met de Rus Ivan Skobrev olympisch kampioen Lee op de schouders nam. 'Dat vonden ze hier een van de mooiste momenten van de Spelen', zegt De Jong, die zelf brons veroverde. 'Daardoor hebben de mensen bij de bond me misschien wel extra gevolgd.'

De eerste maanden was het een kwestie van observeren en wennen aan de cultuur. Neem de in Zuid-Korea strikt gerespecteerde hiërarchie die zich uitstrekt over veel terreinen, inclusief het moment waarop de atleten en assistent-coach De Jong mogen opstaan na het eten. 'Hier geldt de regel: je luistert naar de baas. Toen ik voor de wedstrijden in Heerenveen een huurauto had geregeld, was het eerste wat ik te horen kreeg: heeft meneer Baek het al goedgekeurd?'

'Ik haal er meer waarde uit dat ze mij later als trainer herinneren.' Foto Woohae Cho

De Jong probeert actief het land en de cultuur te leren kennen. In zijn vrije tijd fiets hij in Seoul, waar je in sommige delen uren kunt doorrijden zonder een stoplicht tegen te komen, en probeert hij zo veel mogelijk verschillende Koreaanse gerechten. Met twee fysiotherapeuten bezocht bij de gedemilitariseerde zone tussen Noord- en Zuid-Korea. Hij schreef erover op zijn blog op Schaatsen.nl. 'Trump heeft het vuurtje nu wel stevig aangewakkerd, wat volgens mij niet echt heel handig is, maar zelf heb ik er weinig mee van doen. In Seoel maakt niemand zich druk, echt niet. En de Spelen gaan straks gewoon door.'

Op de baan, tussen zijn pupillen, voelt De Jong zich het meest op zijn gemak. Waar hoofdtrainer Baek de rondetijden door de hal schreeuwt, schaatst De Jong stukjes mee met de ploeg. 'Knieën, knieën', roept hij de schaatsers achterna.

Shorttrackbochten

Vrijwel alle langebaansschaatsers in Zuid-Korea zijn ooit begonnen in het razend populaire shorttrackcircuit. Dat zie je terug, zegt De Jong. 'In het shortrack gaat het veel op kracht. Bij het langebaanschaatsen is ontspanning en souplesse minstens zo belangrijk, vooral op het rechte stuk. Daar moet je niet zitten hakken.'

Ook strijdt De Jong tegen de aangeleerde 'shortrackbochten', waarbij zijn pupillen te laag en met relatief weinig slagen door de bochten gaan en daardoor niet genoeg snelheid maken. Soms moet hij creatief zijn om zonder al te veel woorden te gebruiken resultaat te boeken. 'In de zomer nam ik ze een dag mee naar buiten, sprongen maken. Maar dat was stiekem ook bedoeld om mijn techniekwoorden bij ze binnen te brengen. Als ik dan twintig keer 'shoulder' zeg om de juiste houding van de schouder aan te geven, dan weten ze voor de rest van het seizoen wel wat ik bedoel.'

'Als ik dan twintig keer 'shoulder' zeg om de juiste houding van de schouder aan te geven, dan weten ze voor de rest van het seizoen wel wat ik bedoel.' Foto Woohae Cho

Ook in de trainingsmethoden zou De Jong wel meer willen veranderen, maar daar heb je weer die verdraaide cultuurverschillen. Zo werd hij raar aangekeken toen hij voorstelde de fietsen mee te nemen naar het trainingskamp in Calgary. 'Het succes van de Nederlandse ploegen rust voor een deel op duurtrainingen, buiten op de fiets. Daarmee bouw je kracht en herstelvermogen op. De Koreanen willen alleen binnen fietsen, op een apparaat. Maar dat ben je na een uur echt wel zat.'

De wereldbekerwedstijden in Heerenveen, die vrijdag beginnen, vormen de eerste serieuze test voor zijn schaatsers sinds de nationale kwalificatiewedstrijden. Zullen ze zich kunnen meten met de dominerende Nederlanders? De Jong heeft de resultaten van de Nederlandse ploegen in het voorseizoen op de voet gevolgd. De trainingstijden noemt hij 'belachelijk'. 'Op alle afstanden rijden ze nu al tijden waar we drie, vier jaar geleden het seizoen mee eindigden. Sven Kramer reed in Inzell twee baanrecords. Die doen ertoe hoor.'

CV Bob de Jong

13 november 1976
Geboren in Leimuiden

Olympische Spelen
Goud (2006)
Zilver (1998)
Brons (2010 en 2014)
Geen medaille (2002)

Wereldkampioen
10 kilometer (1999, 2003, 2005, 2011, 2012)
5 kilometer (2001, 2011)

Er zijn ook positieve tekenen, zoals dat sommige pupillen inmiddels hun persoonlijk record hebben verbeterd. En straks in Gangneung (deel van de regio Pyeongchang) heeft zijn ploeg straks een thuisvoordeel. Voor hemzelf is de medailleoogst niet het belangrijkste, zegt hij. 'Ik haal er meer waarde uit dat ze mij later als trainer herinneren. Los van het eindresultaat vond ik het zelf altijd het mooiste dat ik dieper kon gaan of harder reed dan ik ooit had gedaan.'

Foto Woohae Cho
Meer over