INTERVIEW

'Amerikanen willen spektakel'

Arie Luyendijk legt uit waarom Amerika niet warmloopt voor Formule 1

Al jaren probeert de Formule 1 de harten van de Amerikanen te winnen. Zonder succes. Arie Luyendijk, tweevoudig winnaar van de Indy 500, weet wel waarom. 'Het draait in de VS om spektakel.'

Foto Novum

Arie Luyendijk vertelt lachend over die keer dat een agent hem aanhield vanwege hard rijden en hem na een blik in zijn paspoort zonder boete wegstuurde. 'Al gebeurt me dat alleen in Indianapolis, hoor', zegt hij vanuit Amerika. In de buitenwijk van Phoenix waar hij woont, zijn agenten minder vergevingsgezind. Phoenix is niet zo'n autosportstad als Indianapolis, legt hij telefonisch uit. 'De naam is bekender dan het gezicht.'

Hoe veel races Max Verstappen (19) ook wint, populairder dan Luyendijk gaat de Formule 1-coureur vermoedelijk niet worden in de Verenigde Staten. De 63-jarige Luyendijk won in 1990 en 1997 de Indianapolis 500, een race die geldt als het summum van de Amerikaanse autosport. De winnaar nuttigt traditiegetrouw een slok melk. Daarna wacht eeuwige roem.

De honderdste editie van de Indy 500 was dit jaar voor het eerst uitverkocht. Officiële toeschouwersaantallen gaf de organisatie niet vrij, maar volgens schattingen waren ruim 300 duizend racefans op de zondag voor Memorial Day naar het ovale circuit in Indiana gereisd, voor tweehonderd ronden van 2,5 mijl (bijna 4 kilometer).

Daaraan kan de Formule 1 in de VS bij lange na niet tippen. Twee weken geleden schakelden voor de Grote Prijs van Japan 255 duizend Amerikanen in op betaalzender NBC Sports Network, dat de uitzendrechten in de VS bezit. Op hetzelfde moment volgden 454 duizend Nederlanders de race via Ziggo Sport.

Het valt Formule 1-baas Bernie Ecclestone zwaar om zijn Amerikaanse droom gestalte te geven. Het was zelfs lange tijd onzeker of de enige Formule 1-race op Amerikaanse bodem, zondag in Austin, dit jaar doorging. De staat Texas schroefde de ruim 25 miljoen euro subsidie met 20 procent terug. De komst van popster Taylor Swift trok de zaak alsnog vlot.

Ze gaf zaterdag op het circuit haar enige concert in 2016. De kaartverkoop voor die dag verliep rapper dan de ticketverkoop voor de race een dag later.

Taylor Swift gaf haar enige concert van 2016 op het circuit in Austin, Texas. Foto afp

Luyendijk volgt de Formule 1 op de voet. Hoe coureurs er met de regels omgaan boeit hem mateloos, ook omdat hij zelf als steward (scheidsrechter, red.) actief is in de Indycarklasse, de Amerikaanse versie van de Formule 1. Al valt het kijken van F1-races vanuit de VS niet mee: de meeste races zijn 's nachts. Hij neemt ze daarom op en kijkt ze terug.

Net als de rest van Nederland volgde hij in mei ademloos de Grote Prijs van Spanje, waar Max Verstappen voor het eerst een Formule 1-race won. 'Hij was zo koel die laatste ronden en na zijn overwinning bleef hij met beide benen op de grond. Hij is niet alleen een wereldtalent, maar ook een wereldventje. Want je kunt wel hard rijden, als je een asshole bent krijg je van mij geen respect.'

Arie Luyendijk kijkt toe terwijl de Nederlandse autocoureur Robert Doornbos in 2009 deelneemt aan de Indy Car 500 in Indianapolis. Foto anp

F1-baas Ecclestone ziet in het autominnende Amerika een cash cow voor zowel de teams als de sport. Dit jaar schermde hij nog met plannen voor een race in Las Vegas. Het circuit voor een race in New Jersey, met op de achtergrond de skyline van Manhattan, is al getekend. Vorige maand werd het Amerikaanse mediaconcern Liberty Media voor 7 miljard euro eigenaar van de bekendste raceklasse.

Of Amerika met een Amerikaanse eigenaar wel warmloopt voor de Formule 1? Luyendijk twijfelt. De Amerikaanse racefan is chauvinistisch, zegt hij. De twee populairste autoklassen in het land, Nascar en Indycar, worden gedomineerd door coureurs uit de VS. In de Formule 1 rijdt geen Amerikaanse coureur mee. Mario Andretti was in 1978 in Zandvoort de laatste Amerikaan die een Formule 1-race won.

Amerikanen zijn bovendien 'luie kijkers', stelt Luyendijk. Wie de Formule 1 wil volgen, moet volgens hem beschikken over een bepaalde basiskennis en weten hoe bandenkeuzes, pitstopstrategieën en drs (drag reduction system, red.) in elkaar steken. Amerikanen verdiepen zich daar niet graag in.

Arie Luyendijk als coureur in 1993. Foto anp

Daarom kijken ze liever naar Nascar-races, legt de oud-coureur uit. 'Veertig nagenoeg dezelfde auto's rijden 200 ronden op centimeters van elkaar. That's it. En dan is het wachten op een ongeluk, al zullen ze dat niet hardop zeggen. Het laatste dat Amerikanen willen, is een race die te voorspellen is. Het draait om spektakel.'

Daar komt bij dat het imago van de Fomule 1 in de VS broos is. Bernie Ecclestone kan de Grote Prijs in Amerika van elf jaar geleden nog niet vergeten zijn. Slechts zes auto's begonnen in Indianapolis aan die race, de rest dook meteen na de opwarmronde de pitstraat in. De Michelin-banden onder hun auto's bleken onveilig in een bepaalde sector op het circuit. Verbaasde fans joelden en gooiden bier op het circuit toen ze bij de start de auto's telden.

'Dat was een complete joke', zegt Luyendijk. Er was best een oplossing te bedenken, zoals een tijdelijke chicane. Maar wat daar gebeurde, moet je niet doen in de VS. Zodra een sport belangrijker denkt te zijn dan haar fans, zijn ze er hier snel klaar mee.'

Hij benadrukt dat er veel moet veranderen aan de Formule 1 om het hart van de Amerikaanse racefan te veroveren. Dat kan weer tot gevolg hebben dat in andere landen supporters afhaken. Luyendijk: 'Het is de vraag of je zoveel energie in één land moet willen steken.'

Verstappen afgeremd

'Allemaal tegen Verstappen', kopte het Duitse magazine Auto, Motor und Sport zaterdag. Een verslaggever had de hand weten te leggen op de inhoud van de normaal voor journalisten afgeschermde coureursvergadering. Tot de critici van Verstappen behoorden oud-wereldkampioenen Sebastian Vettel, Fernando Alonso, Jenson Button en Kimi Räikkönen. Ook regerend wereldkampioen Lewis Hamilton keerde zich tegen Verstappen.

Force India-coureur Nico Hülkenberg vatte de kritiek van de coureurs samen: Verstappen moet niet van zijn lijn afwijken als hij zijn plek aan het verdedigen is en de auto's aan het remmen zijn. Dat is gevaarlijk. 'Met pech knal je tegen een muur.'

Verstappen is door de wedstrijdleiding nog nooit bestraft voor zijn verdedigende acties. Dat benadrukte hij vrijdag tijdens de coureursvergadering in Amerika. 'Ik ben niet gestraft en heb niets fout gedaan', zei hij volgens het Duitse magazine. Het is opvallend dat de inhoud van de coureursvergadering zo gedetailleerd op straat ligt. En dat de coureurs zo eensgezind zijn in hun kritiek op Verstappen.

Mogelijk pogen de teams en de coureurs op deze manier straffen voor het veranderen van de racelijn in de remzone af te dwingen. Zaterdag kondigde wedstrijdleider Charlie Whiting aan dat auto's die bij het verdedigen afwijken van de lijn in de remzone per direct extra streng onder de loep worden genomen door de scheidsrechters. Dat lijkt het resultaat van de verbale aanval van de coureurs op Verstappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.