Groen op reisAmsterdam

Wandel langs de expressionistische bouwwerken van het voormalige Wilde Westen van Amsterdam

De Jeruzalemkerk (1929) van architect Ferdinand Jantzen in Amsterdamse Schoolstijl.Beeld Sander Groen

Reisjournalist Sander Groen verkent om de week een onvermoede bestemming in Nederland. Aflevering 30: de Amsterdamse Mercatorbuurt.

‘Je ziet het er misschien niet meteen aan af, maar dit is eigenlijk een Italiaans plein.’ De deelnemers kijken verbaasd om zich heen, een enkeling grinnikt. Maar rondleider João Vitalis maakt geen grap: ‘Dit plein is ontworpen door Berlage. Kijk eens naar die galerijen daar en die torens hier, die tref je ook aan in Italië. Het Mercatorplein zou ook Piazza di Mercatore kunnen heten.’ Een eeuw geleden werd Amsterdam grootscheeps uitgebreid in de stijl die destijds in de mode was: de aan het expressionisme verwante Amsterdamse School. Wie met een gids van Museum Het Schip door de Mercatorbuurt wandelt, ontdekt dat Plan Zuid dan wel beroemder is, maar Plan West minstens zo mooi.

Tien jaar geleden was de Mercatorbuurt nog het Wilde Westen van Amsterdam, nu schieten de huizenprijzen omhoog.Beeld Sander Groen

Mercatorplein

Aan Plan West, het stadsuitbreidingsplan waarmee in twee jaar tijd zesduizend woningen uit de grond werden gestampt, werkten talloze architecten mee. Dé bouwmeester van toen, Hendrik Berlage, bedacht het centrale plein. Tien jaar geleden was dit nog een probleemwijk, sinds een grondige opknapbeurt is de gentrificatie in volle gang.

Tijdens de rondleidingen van Museum Het Schip is soms ook het interieur van de Jeruzalemkerk te bezichtigen.Beeld Sander Groen

Jeruzalemkerk

Architect Jantzen ontwierp protestantse kerken door het hele land, maar de Jeruzalemkerk (Jan Maijenstraat 14) moet wel zijn mooiste zijn. Hij ontwierp het symmetrische gebouw, en ook het interieur, inclusief houten banken, zwierige lampen en kleurige glas-in-loodramen, die het verhaal vertellen van de schepping in zeven dagen.

Het voormalige schoolgebouw De Wissel biedt nu onderdak aan creatieve bedrijfjes en flexwerkplekken.Beeld Sander Groen

De Wissel

Een schoolgebouw als een oceaanstomer, compleet met kloeke schoorstenen, ontworpen door een onbekende architect. De Wissel (Cabralstraat 1) werd gebouwd in 1926 als lagere school, diende als kerk, later weer als school en nu onder de naam MidWest als creatief verzamelgebouw en flexwerkplek. In de voormalige gymzaal is een café.

In de gymzaal van het voormalige schoolgebouw De Wissel is nu Café MidWest gevesstigd.Beeld Sander Groen

Vierwindstrekenbrug

Piet Kramer is de beroemdste bruggenbouwer van Amsterdam en de Vierwindstrekenbrug (Jan van Galenstraat/Admiralengracht) is een van zijn meesterwerken. Let op het vernuftige metselwerk, de gietijzeren relingen, de gebogen zitjes en de beelden van Hildo Krop die de windstreken verbeelden: een eskimo (noord), een jager (zuid), een havenarbeider (oost) en een beurshandelaar (west).

De beelden van Hildo Krop op de Vierwindstrekenbrug verbeelden de bewoners van alle windstreken.Beeld Sander Groen

Het Sieraad

Ook dit imposante Amsterdamse Schoolgebouw (Postjesweg 1) lijkt op een oceaanstomer, afgemeerd in de Kostverlorenvaart. Voorheen ambachts- en edelsmedenschool, nu dient Het Sieraad als evenementenlocatie, bedrijfsverzamelgebouw, dansschool en restaurant met terras aan het water. Hier verbeelden de beelden van Hildo Krop de ambachten die er werden onderwezen.

De voormalige ambachtsschool Het Sieraad ligt als een bakstenen oceaanstomer in het water van de Kostverlorenvaart.Beeld Sander Groen

Praktische informatie

Reis
Van Amsterdam Centraal met tram 13 of van Amsterdam Sloterdijk met bus 15 naar halte Mercatorplein. Op beide stations zijn ook OV-fietsen beschikbaar; ns.nlgvb.nlov-fiets.nl

Doe
Eerstvolgende rondleidingen op 29 oktober en 12 november, info en boeken via hetschip.nl. Volkskrantlezers betalen geen € 24,75 maar € 15 met kortingscode groenopreis

Pauze
Eten of drinken kan (post-lockdown) onder meer bij Café Zurich (Mercatorplein), Café Cook (bij de Jeruzalemkerk), restaurant Edel (in Het Sieraad) en Café MidWest (in De Wissel).

Meer onvermoede bestemmingen in Nederland: volkskrant.nl/groenopreis

Café Cook naast de Jeruzalemkerk.Beeld Sander Groen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden