De gidsAlle ruimte bij Nederlandse toeristenhotspots

Hoe is het om nu eens zelf toeristje te spelen bij de Zaanse Schans of de Heineken Experience?

Miljoenen toeristen doen jaarlijks het Anne Frank Huis en het Van Goghmuseum aan, plekken waar de meeste Nederlanders nooit komen. Is de coronarust een goed moment om daar toch eens een kijkje te nemen?

De Heineken Experience.Beeld ANP / Lex van Lieshout

Voorzichtig mogen we deze zomer weer een stap over de grenzen doen, maar aan een bezoek aan het buitenland zullen nog volop restricties zitten. Ook in ons eigen land is genoeg moois te zien – niet voor niets vierden vorig jaar ruim twintig miljoen toeristen vakantie in Nederland.

Tijd om zelf een bezoekje te wagen aan de hotspots waarvoor zij massaal naar ons land komen. Want dit is een uitgelezen kans om eindelijk eens het Anne Frank Huis rustig te bekijken. Of om te gluren naar wat er nou eigenlijk in de Heineken Experience gebeurt. De Volkskrant maakte een rondgang langs de populairste attracties waar naar verhouding de meeste buitenlandse bezoekers op afkomen.

1. Heineken Experience

Waar normaal gesproken dikke rijen toeristen de Heineken Experience markeren, heerst nu rust op de stoep van de Amsterdamse Stadhouderskade. Sinds vorige week is de populaire attractie weer open, maar het publiek lijkt de voormalige brouwerij nog niet gevonden te hebben. Vorig jaar kwamen er ruim 1,1 miljoen bezoekers, waarvan 95 procent afkomstig uit het buitenland. Daarmee was de Heineken Experience volgens onderzoeksbureau Respons de zesde dagattractie van Nederland gemeten naar bezoekersaantallen en degene met het grootste aandeel buitenlands bezoek.

Dat soort cijfers hoeven we voor 2020 niet te verwachten, zegt Lex Kruiver van het onderzoeksbureau. ‘Er zullen wel meer Nederlanders naar de attracties trekken, ook omdat we zelf minder naar het buitenland gaan. Bij attracties zal er 60 tot 70 procent omzetsderving zijn. Er zullen ongetwijfeld ook weer buitenlandse bezoekers komen, maar attracties moeten het dit jaar vooral van nationaal bezoek hebben.’

Bij de Heineken Experience beamen ze dat: ‘We willen laten zien dat de Experience niet alleen een plek voor toeristen is’, zegt woordvoerder Maria Mihaylova. Vooralsnog is er op de eerste regenachtige openingsdag weinig van dat Nederlandse publiek te zien. Engels blijft de taal waarin bezoekers worden toegesproken door het personeel.

Bij de entree krijgen gasten een zendertje met een koptelefoon waardoor de begeleider te horen is. Dat lijkt overdreven: naast de verslaggever is er alleen een stelletje uit Frankfurt op de rondleiding van half 2 afgekomen. Al gauw blijkt het toch geen overbodige luxe, want de geluidseffecten klinken nu extra galmend door de lege zalen. Dat maakt het het lastig de toelichting te volgen.

Normaal gesproken lopen bezoekers zelfstandig door het biermuseum en staan er op diverse punten medewerkers om iets toe te lichten. Maar door de anderhalvemeterverplichting gaat dat nu niet. Een gids loopt de hele route mee om ervoor te zorgen dat mensen braaf op de op de vloer aangebrachte stippen blijven staan. Maximaal acht mensen passen er in een groep, verdeeld over ten hoogste vier huishoudens. Medewerkers moeten onderling ook afstand houden. Voor de veiligheid, maar de beeldvorming speelt ook een rol: foto’s op sociale media waarop Heinekenpersoneel elkaar joviaal een arm om de schouders slaat, doen het nu even niet zo goed.

De gids vertelt over de Heineken-dynastie, de ingrediënten van het bier, de geschiedenis. Met zachte hand wordt het publiek door de zalen geloodst. En dan, na een bevreemdende lichtshow in een eenzame ruimte, is het tijd voor pils. Kleine proefglaasjes versgetapt bier staan op het bezoek te wachten. De Duitse vrouw nipt voor de vorm aan het glas en zet het terug op tafel. ‘Ik lust eigenlijk geen bier’, verklaart ze. Ze wijst naar haar partner op de vraag waarom ze dan naar de Heineken Experience komt. Maar ook hij houdt het bij een paar slokken: ‘Ik moet zo nog 400 kilometer naar huis rijden.’

Het Anne Frank Huis.Beeld ANP / Koen van Weel

2. Anne Frank Huis

Het Anne Frank Huis ontving in 2019 1,3 miljoen bezoekers, waarvan 8 procent uit eigen land. ‘Normaal zeggen mensen dat het zo druk is en dat het moeilijk is om een kaartje te reserveren’, zegt Annemarie Bekker van de Anne Frank Stichting telefonisch. ‘Nu zijn er volop kaartjes en je hebt alle ruimte. Mensen zijn normaal al onder de indruk van de presentatie. Nu is het museum extra stil en hebben de ruimtes nog meer impact.’ Waar voorheen elk kwartier tachtig bezoekers het museum betreden, zijn dat er nu hooguit dertig. Die mensen mogen wel nog altijd op eigen tempo de expositie bekijken. Waar nodig zijn looproutes aangepast, hoewel er altijd al sprake was van eenrichtingsverkeer.

Rondvaartboten bij het Centraal Station in Amsterdam.Beeld ANP / Koen van Weel

3. Stromma rondvaarten

Ook op het water is het een stuk rustiger dan normaal, zegt Carola Hoekstra van Stromma. De rondvaartmaatschappij gebruikt slechts twintig procent van de vloot en in plaats van 60 man, mogen er maar 20 passagiers mee. ‘We kunnen zo wel veel meer persoonlijke aandacht aan de mensen geven, ik denk dat ze tevredener van boord stappen.’ Ook aan boord gelden de bekende regels: afstand houden, vooraf een kaartje kopen. Het bedrijf heeft aparte steigers voor op- en afstappen. Vorig jaar gingen 1,25 miljoen mensen het water op met Stromma, waarvan 90 procent uit het buitenland afkomstig. ‘We verwachten dat er in de zomermaanden veel meer Nederlandse toeristen zullen komen. Tot nu toe is 98 procent Duits, maar er is nog geen peil op te trekken. Hopelijk komt er een zonnig weekend en krijgen we meer dagjesmensen. Maar lokale gasten zullen nooit de buitenlandse toeristen kunnen compenseren, Nederlanders pakken minder snel een rondvaartboot.’

De Zaanse Schans.Beeld SOPA Images/LightRocket via Getty Images

4. Zaanse Schans

De Zaanse Schans is sinds 1 juni weer volledig open, inclusief parkeerplaatsen en toiletten. Buiten geldt eenrichtingsverkeer en binnen heeft elke locatie een eigen veiligheidsprotocol. Vorig jaar trok de Zaanse Schans ruim 2,5 miljoen toeristen, waarvan 12 procent Nederlands. Daarmee was het de attractie die de meeste buitenlandse bezoekers trok. ‘Veel Nederlanders zien dit nu als een kans om naar de Schans te gaan, daarvoor dachten ze dat het voor toeristen was,’ zegt directeur Maarten van der Meer. ‘We wilden al langer meer Nederlands publiek trekken, maar de plannen daarvoor komen nu versneld in beeld.’ Hij hoopt dat er ook in de toekomst een ‘goede balans’ tussen Nederlands en buitenlands publiek blijft. Sommige ondernemers hebben er volgens de directeur nog wel een kluif aan het omschakelen naar een voornamelijk Nederlands publiek.

Bezoekers desinfecteren hun handen bij het Van Gogh Museum.Beeld ANP / Ramon van Flymen

5. Van Gogh Museum

Voor De Zonnebloemen en andere topstukken van het Van Gogh Museum zijn stickers met voetstappen aangebracht, zodat het duidelijk is hoe mensen anderhalve meter afstand kunnen houden. De vaste collectie van het museum was al op chronologische volgorde ingericht, waardoor het vanzelf eenrichtingsverkeer wordt. ‘Maar we verplichten mensen niet om maar één kant op te lopen’, zegt een woordvoerder aan de telefoon.

Het museum werkt al een paar jaar met een reserveringssysteem om lange rijen voor de deur te voorkomen, maar nu is dat de enige manier om nog aan een kaartje te komen. Ruim 2.1 miljoen mensen kwamen er vorig jaar naar het museum, waarvan 85 procent buitenlandse toeristen. Sinds de heropening op 1 juni is het een stuk rustiger binnen. Maximaal 25 mensen worden er per kwartier toegelaten, normaal ligt dat aantal rond de tweehonderd man. Per dag kunnen er rond de zevenhonderd mensen naar binnen, een fractie van de gemiddeld zesduizend bezoekers die voor de coronacrisis dagelijks naar het museum trokken. ‘Die capaciteit is zo berekend dat mensen vrij rond kunnen lopen en toch afstand kunnen houden,’ verklaart het museum. Als bezoekers eenmaal binnen zijn, mogen ze nog altijd zo lang blijven als ze willen.

Vorig jaar was rond de 15 procent van het bezoek Nederlands. Waar de mensen nu precies vandaan komen, weet het museum niet, maar volgens een woordvoerder selecteert 67 procent van de mensen Nederlands als taal bij het boeken van een ticket. ‘Er worden ook veel meer tickets voor Museumkaarthouders uitgegeven, al merken we dat die niet altijd komen opdagen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden