Alles achter je laten en emigreren: Gerline en Sam deden het

Een expatgezin in Kameroen

De boel achter je laten en weggaan. Gerline den Hartog en Sam Diboma deden het met hun dochters. En zo werd Sam expat in zijn geboorteland Kameroen.

Bekijk de speciale fotoproductie van dit verhaal hier. 

Kinderen oppakken, kleding uitzoeken en wég. Gewoon, een paar jaar buitenland vlak voor de middelbare school, nu het nog kan. Welk gezin heeft er nooit van gedroomd? Je eigen Hollandse gedoe achterlaten en een nieuw, avontuurlijk expatleven opbouwen. Gerline den Hartog (42), Sam Diboma (38) en hun dochters Josline (10) en Loïs (9) deden het: ze vertrokken een jaar geleden van de Amsterdamse wijk IJburg naar Douala, de grootste stad van Kameroen met 2,5 miljoen inwoners, een gemiddelde temperatuur van 29 graden en een overwegend Frans sprekende bevolking. Fotograaf Carla Kogelman reisde het gezin drie weken achterna.

Twaalf jaar zijn ze al bij elkaar: de Nederlandse Den Hartog en de Kameroense Diboma. Ze ontmoetten elkaar toen hij in Amsterdam studeerde. Ze trouwden en bleven in Nederland, maar het leek Sam altijd mooi een paar jaar terug te gaan naar zijn geboorteland. 'Jij weet niet hoe het is om opnieuw te beginnen in een ander land', zei hij vaak tegen Gerline. Toen de investeringsmaatschappij waar hij werkte een kantoor in Kameroen zou beginnen, was het vrij snel beklonken: hun dochters kregen Engelse les, ze mochten hun vijftien liefste barbies meenemen en daar gingen ze. Het liep alleen iets anders dan gepland.

Subwereldje

Aan de telefoon vertelt Den Hartog over hun aankomst. Haar man ging aan het werk, de kinderen naar de American School of Douala. Waar ze de eerste dagen alleen nog knikten, werden ze al na een paar weken de gymles uitgezet omdat ze te veel kletsten. Al snel speelden ze thuis bij vriendinnetjes van over de hele wereld: ook expatkinderen, vaak met zwembad aan huis. Buitenspelen was er niet bij: te druk, te warm en de straatverkopers van hun eigen leeftijd die ze pinda's of schoenen probeerden te slijten, vonden ze een beetje zielig. Hun leven speelde zich in dit nieuwe land voornamelijk binnenshuis af, met een iPad en een auto met chauffeur (zelf rijden was gevaarlijk), een kapper die eindelijk raad wist met hun Afrikaanse haar en een huishoudster die elke dag verse mango schilde. Ja, zegt Den Hartog: wie verhuist naar een nieuwe wereld, komt in die wereld toch weer in een subwereldje terecht.

Haar eigen integratie verliep minder vanzelfsprekend. Voor het eerst was niet haar man, maar zij zélf de uitzondering. 'Jij bent eigenlijk de enige witte hier, hè mama', zei Loïs na een paar weken. Verlost van het stereotiepe 'o ja, die man uit Afrika' voelde Diboma zich vrijer, maar Den Hartog juist minder vrij. 'Mensen waren aardig, maar als ik alleen naar de markt ging, was alles opeens twee keer zo duur. Het maakte me alert. Voor mij is iedereen hetzelfde, maar ineens was ik zelf afwijkend. Ik voelde dat er naar me gekeken werd - al kon ik me daar vrij makkelijk voor afsluiten, want mijn Frans was niet zo goed.' Dat kwam ook handig uit als ze werd aangehouden door politiemannen, op zoek naar geld voor drank. 'Ik heb dorst', zeiden ze. 'O, ik heb wel een fles water, antwoordde ik dan in gebrekkig Frans.'

Doorgaan met haar baan als freelance grafisch ontwerper bleek lastiger dan gedacht. 'Vrouwen worden er toch gezien als tweederangsburgers. Voor freelance werk moet je er bovendien een uitgebreid netwerk hebben, dat had ik daar niet zo snel.'

Rijkdom

Het grootste verschil met haar oude IJburgse leven: het gebrek aan spontaniteit. 'In Nederland sta je met alle ouders op het schoolplein en op vrijdagavond drinken we een biertje met de buren, maar het sociale leven dáár draait om kerk en familie, waardoor je wereld klein wordt.'

En toch waren ze er gelukkig. Misschien juist vanwege die hobbels in de weg. 'Sport, werk, kinderen; in Nederland weet je precies wat je de rest van je leven gaat doen, maar in Kameroen is niets vanzelfsprekend. De auto die het ineens begeeft, je nichtje dat plotseling malaria krijgt en de elektriciteit die uitvalt; soms is dat vermoeiend, maar het is ook wat waard. Je leeft er erg in het nu. En al hadden we in Nederland een grote, luxe keuken en moesten we in Kameroen koken op een pitje en elke avond afdrogen, ik vind het een rijkdom dat ik dit mocht meemaken.' Ook voor Gerline's man Sam was het verrijkend om terug in zijn vaderland te zijn. Als directeur genoot hij er meer status dan in Nederland, als man stond hij ineens weer aan het hoofd van een grote familie, al betekende dat ook dat die familie, van moeder tot achterneefje, constant een beroep op hem deed. 'Sam zei: 'In Kameroen voel ik me begrepen, maar in Nederland kom ik tot rust. We hadden het allebei niet willen missen. Als ik later in het bejaardenhuis zit, hoop ik dat iedereen naast mij wil zitten, want dat is wat het leven mooi maakt: de ervaringen, de verhalen, de fouten.'

Inmiddels zijn moeder en dochters even terug op IJburg. Het project van de investeringsmaatschappij werd stilgezet en vader Diboma ging werken voor een internationaal goed doel, ruim vijfduizend kilometer verderop in Zuid-Afrika. Waar het gezin straks gaat wonen, is nog onduidelijk: Kameroen, Benin, Johannesburg of toch Amsterdam, de man van Den Hartog kan overal terecht.

'Natuurlijk heb ik wel eens gedacht: al dat verhuizen, wat doe ik mijn kinderen aan? Maar ze doen overal positieve ervaringen op. Hier in Nederland kunnen ze lekker fietsen en buitenspelen, in Kameroen vonden ze de school juist geweldig. De eerste keer emigreren was spannend, maar nu weten ze zeker dat ze ook daar weer nieuwe vriendjes zullen maken. Zulke ervaringen kunnen ze nooit op school opdoen. Ik geef ze iets mee voor het leven, denk ik.'