Een muzikante bespeelt de Stradivarius
Een muzikante bespeelt de Stradivarius © AP

Viool van Stradivarius klinkt niet beter dan nieuw gebouwde viool

Het geluid van een klassieke viool is niet beter dan dat van een nieuw gebouwde viool. Dat blijkt uit een studie die deze week in het Amerikaanse tijdschrift PNAS staat.

 
Alles wat je boven de 20 duizend euro betaalt, betaal je voor de naam en de mythe
Tassilo Erhardt - hoogleraar muziekwetenschappen aan de Universiteit van Liverpool

Als violisten de kans krijgen, spelen ze het liefst op een klassieke viool van Italiaanse makelij, zoals van de befaamde 18de-eeuwse bouwer Stradivarius. Vanwege de superieure kwaliteit. Althans, zo wil de mythe.

In 2010 bleek al uit een Amerikaanse studie dat violisten bij een blinde test net zo vaak voor een moderne als voor een klassieke viool kozen. Deze test is nu herhaald door Franse onderzoekers met meer violen in een concertzaal. Ook nu kozen de violisten minstens zo vaak voor een moderne viool.

Modern
Tien solisten bespeelden elk zes moderne en zes klassieke violen. Eén instrument bleek favoriet: het was een modern instrument. Verder scoorden de instrumenten vrijwel gelijk. Dat verbaast Tassilo Erhardt niets. De hoogleraar muziekwetenschappen aan de Universiteit van Liverpool en barokviolist heeft zelf ook vaak blinde testen uitgevoerd. 'Dan koos ik zelden voor een klassieker. Ook nu bouwen vakmensen geweldige violen, de deskundigheid is niet kleiner dan in de tijd van Stradivarius.'

Volgens Erhardt wordt de violenmarkt, waar vele miljoenen worden betaald voor antieke violen, voornamelijk gevoed door mythevorming. 'Het is een totaal irreële markt met prijzen die maar blijven stijgen. Vaak zijn het banken die zo'n instrument kopen als investering en er dan een grote naam mee laten spelen.'

Zonde
Erhardt is blij met uitkomst van de studie. Hij hoopt dat spelers zullen beseffen dat het zonde is een grote lening af te sluiten om een klassieke viool te kunnen betalen. 'Alles wat je boven de 20 duizend euro betaalt, betaal je voor de naam en de mythe.' De perfecte viool bestaat overigens niet, zegt Erhardt. 'Het is een kwestie van smaak. Net zoals de een liever in een oldtimer rijdt en de ander in een gloednieuwe Mercedes.'

Toch denkt beroepsvioliste Cecilia Bernardini daar anders over. Zij speelt in bruikleen op twee oude Italianen. 'Ik heb geluk, zelf kan ik ze niet betalen. Ze hebben een soort extra ziel. De kwaliteit van de klank is echt anders.' Ooit bespeelde ze een Stradivarius. Dat was geen onverdeeld succes. Hij was te grillig. 'Soms was hij briljant, soms liet hij het afweten. Dat heb je bij moderne instrumenten niet.' Maar nadat de bruikleen van haar violen afloopt, wil ze mogelijk een moderne kopen. 'Dus ik ben erg blij dat er zulke prachtige nieuwe worden gemaakt.'