Het snapgevoel
Herman de Regt en Hans Dooremalen

Het snapgevoel

Non-fictie

Vaar niet blind op je gevoel

'Eureka', riep Archimedes toen hij in bad zijn beroemde wet bedacht. Opeens begreep de Griekse wetenschapper dat de opwaartse kracht die een lichaam in een vloeistof ondervindt even groot is als het gewicht van de verplaatste vloeistof. Hij had een snapgevoel. Terecht.

Goocheltrucs

Wie kent het niet, zo'n snapgevoel. Of het nu gaat om de werking van een apparaat, inzicht in een lastig probleem of een déjà vu: je weet zeker dat je het snapt of het al eens eerder hebt meegemaakt. Je begrijpt hoe het zit, en dat is aangenaam. Maar hoe betrouwbaar is een cognitief 'gevoel' als bron van kennis?

Onder meer aan de hand van goocheltrucs laten Herman de Regt en Hans Dooremalen zien hoe makkelijk de mens om de tuin te leiden is, hoe het snapgevoel hem op het verkeerde been zet. Zeker als de omgeving zo complex is dat we abstracte taal en metaforen nodig hebben om ons uit te drukken, gaat het gauw mis. Zoals bij het onterechte gevoel dat de mens een vrije wil heeft. Het geloof in de evolutietheorie daarentegen, schrijven de Tilburgse filosofen, is een terecht snapgevoel.

Misleiding

Het snapgevoel is een boek met een duidelijke missie. Vaar niet blind op je gevoel. Denk niet meteen dat je iets begrijpt, want de geest is vooringenomen. Maar ook al zijn we behept met moeilijk controleerbare instincten, we hebben ook het vermogen om te leren en te corrigeren. Daarom pleiten de twee voor de invoering van een vak psychologie in het voortgezet onderwijs, zodat jonge mensen leren hoe ze misleid worden door cognitieve gevoelens en hoe ze dit kunnen voorkomen.

Het snapgevoel is behalve een reis door de filosofie, van Francis Bacon tot John Dewey, ook een grabbelton vol valse en terechte cognitieve gevoelens. Zo besteden de auteurs aandacht aan het beroemde driedeurendilemma, dat subliem wordt uitgelegd. Jammer dat niet alle thema's in het boek zo toegankelijk zijn.