Ines snapt zijn humor en begrijpt dat hij het goed bedoelt, maar het blijft vervelend als je vader zich plotseling vermomt en met je vrienden aanpapt.
Ines snapt zijn humor en begrijpt dat hij het goed bedoelt, maar het blijft vervelend als je vader zich plotseling vermomt en met je vrienden aanpapt. ©

Toni Erdmann raakt juiste snaar met grootste precisie

Film (komedie/drama) - Toni Erdmann

Dat een film zo grillig, uniek en onvoorspelbaar kan zijn, is een verademing. Wat regisseur Maren Ade vooral overbrengt, is verwondering over de loop van het leven.

Toni Erdmann (*****), komedie/drama.
Regie: Maren Ade.
Met: Sandra Hüller, Peter Simonischek, Michael Wittenborn, Trystan Pütter, Hadewych Minis.
162 min., in 36 zalen.

Ze heeft haar vader natuurlijk wel herkend, ondanks die rare pruik en de lelijke neptanden, maar ze vertrekt geen spier. Zelfs niet wanneer hij zich bij haar collega's voorstelt als Toni Erdmann. Haar vader heet Winfried Conradi en een coach is hij beslist niet, ook al beweert hij nu van wel.

Ines Conradi is maar een beetje verbaasd; ze kent haar vaders voorliefde voor vreemde grappen. Dat hij hier opduikt, in een bar in Roemenië, is eerder irritant dan bevreemdend. Ines snapt zijn humor en begrijpt dat hij het goed bedoelt, maar het blijft vervelend als je vader zich plotseling vermomt en met je vrienden aanpapt.

De wonderlijkste situaties worden als vrij normaal beschouwd in Toni Erdmann, het geestige en melancholieke verslag van een ingewikkelde vader-dochterrelatie.

Toni Erdmann is het geestige en melancholieke verslag van een ingewikkelde vader-dochterrelatie

De hardwerkende Ines, consultant voor een oliemaatschappij, laat zich niet snel van haar stuk brengen. Ze heeft zich jarenlang getraind in stoïcijnse geslepenheid. Dat maakt het voor haar vader, die zich zorgen om haar maakt, moeilijk tot haar door te dringen. Een verrassingsbezoek aan Boekarest, waar Ines werkt, pakt niet goed uit. Winfried ziet geen andere oplossing dan een alter ego aan te nemen; als de ontregelende Toni Erdmann, liefhebber van geraspte kaas en beschilderde eieren, lukt het hem misschien wél om zijn dochter te raken.

De Duitse regisseur en scenarioschrijver Maren Ade (1976) maakte het zichzelf met Toni Erdmann niet makkelijk: ze creëerde stugge, excentrieke personages die lang om elkaar heen draaien en bizar gedrag vertonen. Toch doet haar film geen moment gekunsteld aan en saai wordt het al helemaal niet in de 162 minuten die ze voor haar verhaal nodig heeft. De precisie waarmee Ade - die zo'n zes jaar uittrekt voor elke film die ze maakt - de juiste snaar raakt, is bijzonder knap. Telkens weer vindt ze een balans tussen realisme en absurdisme, tussen wanhoop en hilariteit, schaamte en liefde.

De precisie waarmee Ade de juiste snaar raakt, is bijzonder knap

Het maakt de verhouding tussen Ines en Winfried schitterend invoelbaar. Ze hebben dat stroeve van mensen die elkaar na staan, maar onwillekeurig uit elkaar zijn gegroeid. Met familie kun je het zo complex maken als je zelf wilt, laat Ade zien: hoe genant het ook wordt, je zit toch aan elkaar vast. Een vloek en een zegen, prachtig uitgedrukt in het subtiele acteerwerk van Sandra Hüller en Peter Simonischek.

Parallel aan het ontroerende familiegerommel schetst Ade een scherp portret van een Europese zakenwereld waar efficiëntie en rendement voor alles gaan. Niet dat ze daar fel tegen tekeergaat; wat de regisseur vooral overbrengt, is verwondering over de loop van het leven. Die verwondering is het grootste goed van Toni Erdmann. Dat een film zo grillig, uniek en onvoorspelbaar kan zijn, is een verademing.