Puntje van je stoel bij Mirga Grazinyte-Tyla - dat we dit nog mochten meemaken
© Juri Hiensch

Puntje van je stoel bij Mirga Grazinyte-Tyla - dat we dit nog mochten meemaken

Concert (klassiek) - Mirga Grazinyte-Tyla

Bij Wagners Vorspiel openbaart zich een 'maestra' met de spanwijdte van een adelaar. De zelfverzekerdheid en het speelplezier van de dirigent slaan over op de orkestmusici.

Mirga Grazinyte-Tyla
Klassiek
City of Birmingham Orchestra, o.a. Debussy en Beethoven.
9/4, TivoliVredenburg, Utrecht.

Vrouwelijke dirigenten zie je helaas nog altijd zelden bij de grote symfonieorkesten. Maar hoe vaak zie je een vrouwelijke dirigent die zichtbaar zwanger is en toch op het podium staat? De Litouwse Mirga Grazinyte-Tyla (31) doet het gewoon. Het is zowel tekenend voor haar liefde voor de muziek als een signaal: Mirga is here to stay.

Maandagavond deed ze met haar City of Birmingham Symphony Orchestra, waarvan ze sinds 2016 chef is, het Utrechtse TivoliVredenburg aan. Los van al die sympathie waarvan ze zich toch al heeft verzekerd als vrouw in een conservatief mannenbastion: Grazinyte-Tyla is het indrukwekkendste dirigeertalent van de afgelopen jaren.

Eén kritiekpuntje dan toch: in de zachte delen mag het wat meer borrelen

Ze oogt frêle als ze opkomt. Ze is niet lang, maar haar armen zijn dat wel. In het Vorspiel uit Richard Wagners Tristan und Isolde lijken haar handen van haar af te zweven, tot zich zo een 'maestra' met de spanwijdte van een adelaar openbaart.

Die handen blijven ver van haar romp vandaan - ze slaat binnen een ruimte van, wat zal het zijn, acht kubieke meter? - maar haar coördinatie is feilloos. Met sierlijke bewegingen en een linkerhand nog mooier dan die van Valery Gergiev wijst ze het orkest de weg.

Die zelfverzekerdheid - een blik van 'kom maar op' - en het speelplezier slaan over op de musici. Claude Debussy's La mer krijgt bij haar een opvallend opgewekte, koddige laag. Gedecideerd werkt ze naar een klankeruptie toe. Eén kritiekpuntje dan toch: in de zachte delen mag het wat meer borrelen, je moet toch benieuwd zijn naar wat er zwemt onder het wateroppervlak.

Met Beethovens Vijfde symfonie kun je nog maar moeilijk verrassen. Toch deed Grazinyte-Tyla dat al in de eerste maat

Na Wagners klankstroom en Debussy's verklanking van de zee volgde na de pauze een ode aan het vuur in de vorm van Fires, een heerlijk stuk van de eveneens Litouwse en vrouwelijke Raminta Serksnyte. Door de kwaakgeluidjes van de trompet leek ook de sloot niet ver weg. En met het oog op het hoge volume hoopte je dat bij Mirga's ongeboren kind de oren nog niet helemaal zijn volgroeid.

En is er een stuk vuriger dan Beethovens Vijfde symfonie? In elk geval is het een werk waarmee je nog maar moeilijk kunt verrassen. Toch deed Grazinyte-Tyla dat al in de eerste maat, door in te zetten terwijl het applaus bij opkomst nog niet was uitgeklonken. Het werd een onvergetelijke Beethoven, zoals nog nooit getoonzet, vol fraai aangezette tintwisselingen en rubato, waardoor de melodieën toch weer als nieuw klonken. Dat door de lage strijkers ingezette motief in het Scherzo bijvoorbeeld - de noten stuiterden als een rollende dobbelsteen.

Puntje van je stoel, roes, dat we dit nog mochten meemaken.