Chiem Vreeken en Sophie van Winden in iHo
Chiem Vreeken en Sophie van Winden in iHo © Sanne Peper

Niet het warrige verhaal is de ster van deze show, maar de spelers

Niet het warrige verhaal is de ster van deze show, maar de spelers die mooie ronde personages uit de chaos tevoorschijn toveren. Niet iedereen zal de stijlingreep van regisseur Marcus Azzini kunnen waarderen.

Tegen het einde van Tony Kushners iHo zit een prachtige, zeldzaam verstilde scène waarin vader Gus en zoon Pill voor het eerst in misschien wel dertig jaar echt met elkaar praten. Gus over zijn desillusies als communist en zijn aangekondigde zelfmoord, Pill over zijn seksualiteit (hij betaalt mannen voor seks). Beiden komen tot de conclusie dat ze meer op elkaar lijken dan ze dachten. O, als alle leden van deze familie toch eens wat beter naar elkaar zouden luisteren. Dat zou heel wat leed, boosheid en, toegegeven, voortreffelijk gespeeld drama hebben gescheeld.

The Intelligent Homosexual's Guide to Capitalism and Socialism with a Key to the Scriptures or iHo

Theater

Van Tony Kushner door Toneelgroep Oostpool.
Regie: Marcus Azzini.
30/9, Stadstheater Arnhem. Tournee t/m 25/11.

De volledige titel van dit volle toneelstuk rond de arbeidersfamilie Marcantonio is: The Intelligent Homosexual's Guide to Capitalism and Socialism with a Key to the Scriptures or iHo. Kushner schreef het in 2009. Het stuk is, in tegenstelling tot Kushners grote succes Angels in America, vormgegeven als een klassiek Amerikaans, realistisch familiedrama. Alles draait om pater familias Gus (Hans Dagelet), een 72-jarige gepensioneerde havenarbeider, woonachtig in een groot huis in Brooklyn. Hij roept de familie bij elkaar om zijn eigen dood aan te kondigen. De reden: hij zegt alzheimer te hebben en bovendien staat de huizenmarkt op instorten, dus kan hij het huis beter nu gelijk goed verkopen en het geld onder zijn kinderen verdelen. Die kinderen reageren op ieder hun eigen manier. Oude patronen, verwachtingen en teleurstellingen komen weer aan de oppervlakte, met splijtzwammen als seksualiteit, politiek en religie.

Regisseur Marcus Azzini van Toneelgroep Oostpool waagt zich, enkele jaren na zijn Angels in America, nu aan iHo. Op een grotendeels leeg podium krijgen zijn tien acteurs ruim vier uur lang de tijd om alles uit de kast te halen: roepen, schreeuwen, vechten, breken, huilen, troosten (klein beetje) en vooral op hoge toon debatteren over Marx, 'de bonden', kapitalisme en euthanasie. Een stijl-ingreep van Kushner en Azzini die niet iedere toeschouwer zal kunnen waarderen, is om soms meerdere personages door elkaar heen te laten praten, ter illustratie van de kakofonie aan stemmen en ideeën die deze familie is. Iedereen lult, niemand luistert. Na een tijdje weet je het wel met dat communisme, het (waren)fetisjisme, de vervreemding tussen arbeider en product et cetera.

Het mooist is de ironische oogopslag van Jacqueline Blom als Gus' zus Clio, maoïst en rustpunt

Niet het warrige verhaal is de ster van deze show, maar de spelers die nu en dan mooie ronde personages uit de chaos tevoorschijn toveren. Met name Dagelet maakt van de horkerige Gus een deerniswekkende man. Rick Paul van Mulligen doet hetzelfde bij zoon Pill. Ook Sophie van Winden en Astrid van Eck spelen fijn tragikomedie. Maar het mooist is de ironische oogopslag van Jacqueline Blom als Gus' zus Clio, maoïst en rustpunt in dit bij vlagen onhoudbare gekrakeel. Zij is de enige die echt luistert, en halverwege wijselijk wegloopt.