In Stoops bad verheft de mens zich

Een vuurtoren wordt verbouwd tot hotel, een spinnerij tot museum en een zwembad wordt appartementencomplex. Deel elf van een serie over hergebruik in de architectuur....

ALS jongen hebben ze er allebei zelf gezwommen. Maar toen ging het dicht en er was niemand die zich er raad mee wist. De gemeente niet, maar ook niet de projectontwikkelaar die het had gekocht en die het stukje bij beetje verkwanselde aan avonturiers die er best een eigen woning in wilden maken. Voor architect Jaap Dijkman (1958) en zijn compagnon Peter Boersma (1957) was hun oude liefde voor het zwembad de voornaamste reden om het, in 1997, dan maar zelf te kopen. Zij bouwen er nu appartementen in.Het was een begrip, Stoops bad, tot ver buiten Bloemendaal. Het zwembad zelf was een simpele rechte bak, maar het had een geweldige entourage. Aan alles was te zien dat hier een droom verwezenlijkt was, de droom van een filantroop die zijn bijdrage wilde leveren aan het verheffen van de mensheid. Dat werd al aangegeven door een spreuk in de zwembadzaal: 'Baden en zwemmen naer waerheyt, bewaert den mensch voor naerheyt', maar het sprak eigenlijk uit het hele gebouw. Want dat was een trotse schepping van de Amsterdamse architect Eduard Cuypers die hier, naar model van de Romeinse baden, ooit een waar kuuroord mocht ontwerpen.Zijn opdrachtgever was Adriaan Stoop (1856-1935), een in Dordrecht geboren mijningenieur die op Java de petroleumindustrie had opgezet. Dat had hem puissant rijk gemaakt en dat geld wilde hij niet alleen voor zichzelf besteden. Zijn interesse voor kuuroorden ontstond bij toeval: in 1909 had hij in de Duitse plaats Weissee, bij München, naar olie geboord maar in plaats van olie, geneeskrachtig water gevonden.Toen Stoops Bad in 1925 gereed kwam, was het meteen beroemd, om zijn luxe, om zijn geavanceerde hygiëne, en vooral ook om het monumentale bouwwerk. Het was een groot complex, symmetrisch opgezet, en aan de ingangsgebouw was het Romeinse voorbeeld af te zien: bovenaan een halfronde buitentrap kwam men op een bordes, geflankeerd door zuilen. En onder het dak bevond zich een fronton, met beeldjes van sportieve figuren. In dit ingangsgebouw bevonden zich al die voorzieningen die bij een kuuroord horen: kuipbaden, douches, een theeschenkerij en een kapperszaak.Daarachter doemde, als een kathedraal, het zwembad op dat ook van binnen bijna een gewijde ruimte leek, met zijn tongewelf, zijn glas-in-lood ramen, en vooral ook zijn geweldige hoogte waarin plaats was voor twee ringen kleedhokjes: een langs het bad, en een op balkonhoogte, - al was deze laatste niet meer in gebruik nadat een duiker hiervandaan zijn nek had gebroken. De meeste zwemmers herinneren zich een vrolijker detail: het bronzen beeldje van een bloot, plassend jongetje in het pierenbad.In 1935 werd Stoops Bad uitgebreid met een openlucht bad, naar ontwerp van G.H.M. Holt, maar dit werd in de jaren zeventig alweer gesloten. In 1990 ging het zwembad dicht maar de projectontwikkelaar die het overnam, verplichtte zich het complex goed te onderhouden.Groot was de verbijstering toen Dijkman en Boersma zeven jaar later constateerden dat het interieur eruit zag of er een bom was ontploft. De kuip van het zwembad was verdwenen evenals bijna alle tegeltjes en glas-en-lood. Ook van het plassende jongetje was geen spoor te vinden. Wel was er recent een stucadoor langs geweest om de verregaande betonrot aan het oog te onttrekken.Vanwege deze erbarmelijke staat van het gebouw kregen de nieuwe eigenaren zo ongeveer een vrijbrief om er iets nieuws van te maken. Er was geen zwembad meer om zuinig op te zijn. Het wordt nu appartementsgebouw; een functie waarvoor het zwembad geknipt bleek. De plaats van de ramen, de breedte en de hoogte en zelfs de hoofdvorm van het gebouw - zoals de terugliggende derde verdieping waardoor de woningen daar een ruim balkon kunnen krijgen - zijn zelfs bijna ideaal hiervoor.Dat duurt tot het voorjaar van 2001: dan is ook de tuin rondom in orde, zijn alle parkeerplaatsen uit zicht. En zelfs het voorgebouw maakt dan deel uit van een harmonieus geheel, waarin slechts enkele nieuwe kozijnen de oude symmetrie doorbreken: een hommage aan het oude Stoops Bad.